Vị nữ tướng huyền thoại của cách mạng miền Nam

Năm 16 tuổi, cô Út Định đã tham gia hoạt động cách mạng, 18 tuổi đã là đảng viên. Lấy chồng (là một tỉnh ủy viên Bến Tre) sinh con, rồi chồng bị bắt, bị tù và hy sinh ở Côn Đảo, Nguyễn Thị Định cũng bị bắt, bị tù nhưng người mẹ trẻ ấy vẫn một lòng trung kiên với đồng bào, đồng chí. Trong Cách mạng Tháng Tám 1945, người góa phụ trẻ ấy đã cầm cờ dẫn đầu hàng ngàn quần chúng rầm rộ tiến vào giành chính quyền ở thị xã Bến Tre.

Tháng 3/1946, Nguyễn Thị Định (là phụ nữ duy nhất) cùng với đoàn cán bộ miền Nam đi một chiếc tàu đánh cá, theo đường biển từ Bến Tre đến Phú Yên rồi ra Bắc xin Trung ương chi viện. Nếu nói Nguyễn Thị Định là một trong những người đầu tiên có công khai thông “Đường Hồ Chí Minh trên biển” có lẽ cũng không sai. Từ Hà Nội, chị Ba Định vào Quảng Ngãi rồi lại cùng các đồng chí vượt biển đưa 12 tấn vũ khí về Nam bộ bằng lòng quả cảm, trí thông minh vô song của mình.
Sau Hiệp định Geneva, ở miền Nam những người cách mạng bị khủng bố, “Cộng sản bị đặt ngoài vòng pháp luật”. Nguyễn Thị Định cải trang thành người tu hành, người chăn vịt, người đi buôn, người đi ở... lặn lội khắp vùng Nam bộ để chắp mối gây dựng lại phong trào Địch treo thưởng cho ai bắt hoặc giết được Nguyễn Thị Định nhưng nhờ các đồng chí, nhờ nhân dân che chở, chị vẫn vượt qua nhiều hiểm nguy.
Cuối năm 1959, trước tình thế “nước sôi lửa bỏng”, từ tinh thần của Nghị quyết 15, các đồng chí trong Tỉnh ủy Bến Tre quyết định: “Dứt khoát phải làm ngay mới kịp”. Lực lượng trung kiên của cả tỉnh chỉ còn không đầy 20 chi bộ và 200 đảng viên. Vũ khí chỉ còn 4 cây súng hư, cũ, mỗi khẩu chưa đầy 10 viên đạn. Với lực lượng và vũ khí như vậy nếu nổi dậy lẻ tẻ, không đồng loạt, không áp đảo được địch sẽ nhanh chóng bị đàn áp, khủng bố. Không hẹn mà ai cũng nói từ “Đồng khởi”.