Vì sao những người phụ nữ Tây Bắc thường đi dân công ban đêm?
Trong các đoàn dân công phục vụ Điện Biên Phủ, phụ nữ chiếm một lực lượng đáng kể.
Họ không chỉ nấu ăn hay chăm sóc thương binh.
Họ gùi hàng, vận chuyển gạo, đạn dược, làm đường và tải thương.
Một trong những người từng tham gia là Lò Thị Mẩy, một phụ nữ dân tộc Thái.
Công việc của bà thường diễn ra vào ban đêm.
Ban ngày, máy bay địch hoạt động.
Nếu đoàn người đi đông trên đường trống, rất dễ bị phát hiện.
Vì vậy, họ thường tranh thủ đi lúc trời tối.
Đêm ở vùng núi Tây Bắc rất khác với ban ngày.
Không có đèn đường.
Không có biển báo.
Người đi trước phải dò đường.
Người đi sau bám theo.
Nếu trời mưa, đường trơn.
Nếu suối dâng, phải chờ nước rút hoặc tìm cách vượt qua.
Nhưng cái khó nhất là mang hàng nặng.
Một chiếc gùi có thể nặng hơn rất nhiều so với sức của một người phụ nữ.
Nhưng họ vẫn mang.
Có người vừa đi vừa hát để quên mệt.
Có người nói chuyện với nhau.
Có người đi trong im lặng.
Đến nơi, hàng được giao.
Sau đó lại quay về.
Ngày hôm sau tiếp tục.
Một chuyến.
Hai chuyến.
Rồi hàng chục chuyến.
Những người phụ nữ ấy hiếm khi được nhắc đến trong các câu chuyện về chiến thuật.
Nhưng nếu không có họ, chiến thuật cũng khó biến thành hiện thực.
Bởi một đội quân dù mạnh đến đâu cũng không thể chiến đấu nếu không có lương thực và đạn dược.
Và rất nhiều trong số những người mang chúng đến chiến trường là những phụ nữ bình thường của các bản làng Tây Bắc.


