Vì sao ta mở Chiến dịch Biên giới năm 1950?

Sau những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cục diện chiến tranh ở Việt Nam dần có những thay đổi quan trọng. Đến năm 1950, cuộc kháng chiến bước vào một giai đoạn mới với nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thử thách. Trong bối cảnh đó, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định mở Chiến dịch Biên giới Thu – Đông năm 1950. Đây không phải là một quyết định ngẫu nhiên, mà xuất phát từ yêu cầu cấp thiết của cuộc kháng chiến: phá thế bao vây, mở rộng căn cứ địa, khai thông đường liên lạc quốc tế và tạo ra một bước chuyển về thế chiến lược.

Trước hết, ta mở chiến dịch nhằm phá vỡ thế bao vây, cô lập của quân Pháp đối với căn cứ địa Việt Bắc. Sau chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông năm 1947, quân Pháp không đạt được mục tiêu tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến, nhưng vẫn tiếp tục củng cố hệ thống phòng thủ và chiếm đóng dọc tuyến biên giới Việt – Trung. Các cứ điểm của Pháp như Đông Khê, Thất Khê, Cao Bằng... tạo thành một tuyến phòng thủ quan trọng. Nếu để tình trạng này kéo dài, căn cứ Việt Bắc sẽ tiếp tục chịu sức ép lớn, còn việc đưa người và vật chất vào căn cứ cũng gặp nhiều khó khăn.

Một mục tiêu đặc biệt quan trọng là mở đường liên lạc với các nước xã hội chủ nghĩa, nhất là Trung Quốc. Sau thắng lợi của Cách mạng Trung Quốc năm 1949 và sự ra đời của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Việt Nam có điều kiện thuận lợi hơn để mở rộng quan hệ quốc tế. Đầu năm 1950, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được Trung Quốc, Liên Xô và một số nước xã hội chủ nghĩa công nhận và thiết lập quan hệ ngoại giao. Tuy nhiên, để biến điều kiện ngoại giao ấy thành khả năng hỗ trợ thực tế, ta cần một tuyến giao thông an toàn qua biên giới. Vì vậy, việc đánh chiếm và kiểm soát một đoạn biên giới phía Bắc có ý nghĩa rất quan trọng.

Bên cạnh đó, ta mở chiến dịch nhằm tiêu diệt một bộ phận sinh lực quân Pháp, mở rộng và củng cố căn cứ địa Việt Bắc. Khác với giai đoạn đầu kháng chiến, lực lượng vũ trang của ta đã trưởng thành hơn sau nhiều năm chiến đấu. Quân đội nhân dân Việt Nam đã tích lũy thêm kinh nghiệm, khả năng tổ chức và tác chiến được nâng lên. Trong khi đó, quân Pháp phải đối mặt với những khó khăn ngày càng lớn trong việc duy trì hệ thống phòng thủ trên một chiến trường rộng. Đây là điều kiện thuận lợi để ta chủ động lựa chọn một khu vực có lợi nhằm tiến hành một chiến dịch quy mô lớn.

Chiến dịch cũng nhằm giành quyền chủ động trên chiến trường chính Bắc Bộ. Trong những năm đầu, quân ta chủ yếu thực hiện chiến tranh du kích, vừa chiến đấu vừa xây dựng lực lượng. Đến năm 1950, yêu cầu đặt ra là phải từng bước chuyển sang thế chủ động tiến công ở những nơi có điều kiện. Việc lựa chọn tuyến biên giới làm hướng tiến công cho phép ta tập trung lực lượng, tận dụng địa hình và hậu phương Việt Bắc để tạo ưu thế cục bộ. Nếu chiến dịch thành công, ta có thể làm thay đổi tương quan lực lượng và tạo ra bước phát triển mới cho cuộc kháng chiến.

Ngày 16 tháng 9 năm 1950, quân ta tiến công cứ điểm Đông Khê, mở màn Chiến dịch Biên giới. Sau khi Đông Khê bị đánh chiếm, quân Pháp ở Cao Bằng và Thất Khê rơi vào tình thế khó khăn. Ta tiếp tục tổ chức các trận đánh trên đường số 4, buộc quân Pháp phải rút khỏi nhiều vị trí quan trọng. Đến ngày 14 tháng 10 năm 1950, Chiến dịch Biên giới kết thúc thắng lợi.

Thắng lợi của chiến dịch đã đem lại những kết quả quan trọng. Ta giải phóng một vùng biên giới rộng lớn, phá vỡ một phần hệ thống phòng thủ của Pháp trên đường số 4, khai thông tuyến biên giới Việt – Trung và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc liên lạc, tiếp nhận sự hỗ trợ quốc tế. Quan trọng hơn, quân đội ta đã trưởng thành rõ rệt qua một chiến dịch tiến công quy mô lớn, còn quân Pháp bị mất thế chủ động ở một khu vực quan trọng.

Vì vậy, Chiến dịch Biên giới 1950 là một bước ngoặt của cuộc kháng chiến chống Pháp. Ta mở chiến dịch không chỉ để giành một số địa bàn, mà nhằm giải quyết những yêu cầu chiến lược của cả cuộc kháng chiến: phá thế bao vây, bảo vệ căn cứ địa, mở thông biên giới, tiêu hao sinh lực địch và từng bước giành quyền chủ động trên chiến trường. Từ thắng lợi ấy, cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Việt Nam bước sang một giai đoạn mới, tạo tiền đề cho những thắng lợi lớn hơn về sau.