Vị sư đoàn trưởng đầu tiên của Sư đoàn 9 chủ lực Nam Bộ

Hoàng Cầm, tên khai sinh Đỗ Văn Cầm, sinh ngày 30 tháng 4 năm 1920 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Sơn Công, huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông, nay là xã Vân Đình, thành phố Hà Nội. Ông tham gia cách mạng năm 1945, là chiến sĩ Giải phóng quân Hà Nội, nhập ngũ vào tháng 8 năm 1945, và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 2 năm 1947. Từ năm 1953 đến 1963, ông giữ các chức vụ Tham mưu trưởng, Phó Sư đoàn trưởng, rồi Sư đoàn trưởng Sư đoàn 312.

Giai đoạn 1964-1970, ông giữ chức Sư đoàn trưởng Sư đoàn 9, cùng với đồng chí Hoàng Thế Thiện, giữ chức Phó Chính ủy kiêm Chủ nhiệm Chính trị, sát cánh thành lập và chỉ huy Sư đoàn 9, sư đoàn chủ lực đầu tiên của Nam Bộ. Chỉ hơn 2 tháng sau ngày thành lập, ngày 22 tháng 11 năm 1965, sư đoàn đã ra quân trận đầu và giành thắng lợi lớn ở Bàu Bàng, Dầu Tiếng, đánh bại Lữ đoàn 173 thuộc Sư đoàn bộ binh 1 "Anh cả đỏ" của quân đội Mỹ.

Ngày 20 tháng 7 năm 1974, Quân đoàn 4 được thành lập, và Thiếu tướng Hoàng Cầm được giao đảm nhiệm chức Tư lệnh kiêm Chính ủy đầu tiên của quân đoàn. Cuộc đời của ông từ đó gắn bó với quân đoàn này, từ chiến dịch Đường 14 - Phước Long, cho tới cửa ngõ Xuân Lộc, Long Khánh, cùng đại quân ta hội tụ tại Dinh Độc Lập trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975. Sư đoàn 9 sau này tiếp tục là một trong những đơn vị chủ lực quan trọng của quân Giải phóng, góp mặt trong hầu hết các chiến dịch lớn ở miền Đông Nam Bộ cho đến ngày toàn thắng năm 1975.