Vĩ Thanh Bên Dòng Thạch Hãn: Khúc Tráng Ca Của Tuổi Hai Mươi

Câu chuyện này mang tên:
"Vĩ Thanh Bên Dòng Thạch Hãn: Khúc Tráng Ca Của Tuổi Hai Mươi".
Mùa Hè Đỏ Lửa 1972: Nơi Đất Cũng Phải Chảy Máu
Đó là mùa hè năm 1972. Nếu có một nơi nào trên trái đất này mà ranh giới giữa sự sống và cái chết mong manh hơn sợi tóc, thì đó chính là Thành cổ Quảng Trị.
Người ta gọi đó là "Mùa hè đỏ lửa". Không chỉ đỏ vì màu của đất bazan bị cày xới, đỏ vì những quầng lửa napalm cháy không ngừng nghỉ, mà còn đỏ vì máu của hàng ngàn người con ưu tú nhất của đất nước đã đổ xuống nơi này.
Trong 81 ngày đêm (từ 28/6 đến 16/9/1972), mảnh đất vỏn vẹn chưa đầy 3km² này đã phải hứng chịu lượng bom đạn tương đương với 7 quả bom nguyên tử ném xuống Hiroshima. Gạch đá nát vụn thành bụi cám, sắt thép cũng chảy nước, nhưng có một thứ cứng hơn cả thép, đó là ý chí của những người lính Giải phóng quân.
Những Chàng Trai "Xếp Bút Nghiên"
Nhân vật chính trong câu chuyện của chúng ta là Hùng – một sinh viên khoa Văn trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Hùng nhập ngũ khi giấy báo nhập học năm thứ 2 còn thơm mùi mực.
Hùng và đồng đội của cậu – những sinh viên Bách Khoa, Xây Dựng, Sư Phạm – bước vào chiến trường Quảng Trị với hành trang là chiếc ba lô con cóc và những cuốn sách giáo khoa, những tập thơ chép tay vội vàng nhét trong túi áo ngực. Họ là thế hệ "gác bút nghiên lên đường chiến đấu", mang theo giấc mơ về ngày hòa bình để trở lại giảng đường.
Đêm 12 tháng 7, đơn vị của Hùng nhận lệnh vượt sông Thạch Hãn để tiếp viện cho Thành cổ. Dòng sông Thạch Hãn đêm ấy tĩnh lặng đến rợn người. Phía bên kia bờ, pháo sáng của địch bắn lên sáng rực như ban ngày, soi rõ từng gợn sóng.
"Cậu sợ không?" – Một người bạn đồng hương thì thầm hỏi Hùng. Hùng siết chặt khẩu AK, nhìn về phía vầng lửa đỏ rực phía trước: "Sợ chứ. Nhưng nếu mình không sang, ai sẽ giữ Thành?"
81 Ngày Đêm Huyền Thoại
Cuộc chiến trong lòng chảo Thành cổ là cuộc chiến giành giật từng mét đất, từng góc tường đổ nát. Có những ngày, quân ta và địch ở cách nhau chỉ một bức tường. Tiếng lựu đạn nổ chát chúa hòa lẫn tiếng hét xung phong.
Hùng không còn đếm thời gian bằng ngày hay giờ, mà đếm bằng những đợt pháo kích. Trong cuốn nhật ký viết vội trên vỏ bao thuốc lá, Hùng ghi lại:
"Mẹ ơi, con đang ở Quảng Trị. Ở đây không có hoa phượng đỏ, chỉ có hoa lửa từ bom đạn nở trên đầu. Nhưng mẹ yên tâm, chúng con vẫn hát, vẫn cười. Vì chúng con biết, phía sau lưng mình là miền Bắc, là mẹ, là hòa bình."
Ngày thứ 60 của chiến dịch, Hùng trúng mảnh pháo khi đang cố gắng kéo người đồng đội bị thương vào hầm. Trước khi nhắm mắt, cậu vẫn cố dúi vào tay người y tá cuốn nhật ký thấm đẫm máu và bùn đất, miệng mấp máy: "Mang về... cho... em gái tôi..."
Hùng, và hàng ngàn đồng đội của cậu, đã nằm lại vĩnh viễn trong lòng đất Quảng Trị. Có người tìm được tên, nhưng có rất nhiều người đã hòa tan xương thịt vào đất đai, cây cỏ. Họ ra đi khi tuổi đời đẹp nhất – tuổi hai mươi.
Vĩ Thanh: Đò Lên Thạch Hãn
Ngày nay, khi bạn đứng bên bờ nam sông Thạch Hãn, nhìn về phía Thành cổ, bạn sẽ thấy một sự bình yên đến lạ lùng. Cỏ non đã mọc xanh trên những hố bom năm xưa.
Nhưng người dân Quảng Trị vẫn truyền tai nhau rằng: Dưới đáy sông Thạch Hãn là một nghĩa trang không bia mộ.
Cựu chiến binh Lê Bá Dương, trong một lần trở lại chiến trường xưa tìm đồng đội, đã khóc và viết nên những vần thơ ai oán làm lay động triệu trái tim người Việt:
"Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm Có tuổi hai mươi thành sóng nước Vỗ yên bờ, mãi mãi ngàn năm."
Câu chuyện về "Thời hoa lửa" ở Quảng Trị không chỉ là câu chuyện của chiến tranh, mà là bản hùng ca về khát vọng hòa bình. Sự hy sinh của thế hệ cha anh tại Thành cổ Quảng Trị là minh chứng rõ ràng nhất cho cái giá của độc lập tự do.
Họ đã biến Quảng Trị từ một vùng "đất chết" trở thành "đất thiêng". Mỗi tấc đất tại Thành cổ hôm nay, thực sự là "Mỗi tấc đất là một cuộc đời có thật" (Lời thơ Tạ Vũ).