Vĩ thanh từ những viên gạch đầu tiên và hành trình kiến tạo bộ não chiến lược của quân đội anh hùng

Trong dòng chảy dằng dặc và ngập tràn vinh quang của lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, hành trình 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Bộ Tổng Tham mưu luôn hiện hữu như một tượng đài sừng sững của trí tuệ, lòng dũng cảm và nghệ thuật quân sự độc đáo. Thế nhưng, để có được một cơ quan tham mưu chiến lược mưu trí, đưa con thuyền cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, lịch sử sẽ mãi khắc ghi những ngày thu tháng Chín năm 1945 đầy giông bão. Khi ấy, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ vừa mới ra đời đã phải đối mặt với tình thế hiểm nghèo chưa từng có: thù trong giặc ngoài vây bủa, vận mệnh dân tộc đứng trước lằn ranh "ngàn cân treo sợi tóc". Trước yêu cầu cấp thiết phải thống nhất chỉ huy và phát triển lực lượng vũ trang để bảo vệ chính quyền cách mạng, ngày 7 tháng 9 năm 1945, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tin tưởng giao trọng trách thành lập cơ quan tham mưu quân đội cho một người chiến sĩ trẻ tuổi, kiên trung – đồng chí Hoàng Văn Thái, đồng thời chỉ định ông làm vị Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của quân đội ta.

Được giao một trọng trách mang tầm vóc lịch sử lớn lao như vậy vừa là niềm vinh dự tối cao, nhưng cũng là một thử thách vô cùng nặng nề đối với người con đất Thái Bình. Bản thân ông lúc bấy giờ chưa hề có một khái niệm, một kinh nghiệm cụ thể nào về công tác tham mưu chiến lược; mọi thứ lớn lao đến mức vượt quá sức tưởng tượng, khiến ông tự ví mình như "chim chích vào rừng" giữa bối cảnh toàn cơ quan không có phương tiện, không có tài liệu và ngay cả nơi làm việc cũng phải đi mượn tạm. Thế nhưng, quán triệt sâu sắc lời căn dặn thiêng liêng của Bác Hồ rằng làm cách mạng là phải vừa làm vừa học, chỉ cần có quyết tâm thì khó mấy cũng làm được, ông đã lập tức triệu tập cuộc họp lịch sử gồm tám người đồng chí đầu tiên. Những con người ấy chính là những viên gạch móng ban đầu, mang theo tinh thần đoàn kết thân ái, giữ vững bí mật tuyệt đối và một ý chí sắt đá để cùng nhau vạch lối đi giữa rừng rậm khó khăn, nhanh chóng đưa bộ máy đi vào hoạt động chuyên môn với hiệu quả cao nhất.

Bằng tài năng thiên bẩm, tác phong sâu sát, tỉ mỉ và một quyết tâm chính trị cao nhất, vị Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên đã dành trọn ngày đêm trăn trở, nghiên cứu tài liệu trong và ngoài nước, kết hợp với những gợi ý chiến lược của đồng chí Võ Nguyên Giáp để định hình nên bộ khung cơ bản cho cơ quan tham mưu. Chỉ trong một thời gian ngắn ngủi đến kinh ngạc, đến trung tuần tháng 10 năm 1945, cơ cấu tổ chức gồm các phòng Tác chiến - Đồ bản, Tình báo, Thông tin liên lạc và Văn phòng đã bước đầu được hình thành cùng với sự phân công hợp đồng nhịp nhàng, chặt chẽ. Dưới sự điều hành quyết liệt của ông, Phòng Tác chiến - Đồ bản đã vượt qua mọi giới hạn về phương tiện để nắm chắc tình hình chiến sự, xử lý mềm dẻo nhưng kiên quyết các vụ xung đột do kẻ thù cố tình tạo cớ, góp phần đập tan âm mưu phá hoại của bọn phản động. Trong khi đó, Phòng Thông tin liên lạc đã ngày đêm thiết lập thành công mạng lưới vô tuyến điện, bảo đảm mạch máu thông tin thông suốt, bí mật từ Trung ương đến tận bờ cõi Nam Bộ xa xôi. Dưới sự chỉ đạo của ông, Phòng Tình báo cũng nhanh chóng bám nắm di động của địch ở các vùng biên giới, phối hợp cùng Nha Liêm phóng để bẻ gãy các âm mưu lật đổ chính quyền từ bên trong.

Không chỉ chú trọng xây dựng nghiệp vụ chuyên môn, ông còn nhận thức sâu sắc vị trí cốt lõi của công tác Đảng, công tác chính trị trong quân đội. Từ một tổ đảng sơ khai ban đầu chỉ có vỏn vẹn ba đảng viên, ông đã cùng các đồng chí phát huy cao độ năng lực lãnh đạo, lấy giáo dục chính trị làm bệ đỡ, thắt chặt tình đoàn kết quân dân và chăm lo chu đáo đời sống cho từng cán bộ, chiến sĩ. Tinh thần tự học, tự rèn luyện ấy đã giúp những người lính tham mưu vốn lên cơ quan với hai bàn tay trắng về nghiệp vụ nhanh chóng trưởng thành, làm việc có kế hoạch, hệ thống và nhịp nhàng. Để đến năm 1948, từ một xuất phát điểm không có gì, ta đã tự hào có một hệ thống cơ quan tham mưu hoàn chỉnh từ Bộ Tổng Tham mưu đến các ban tham mưu trung đoàn, lập nên những kỳ tích trong việc tuyển quân, huấn luyện và chỉ huy chiến đấu, bẻ gãy các cuộc càn quét lớn của thực dân Pháp.

Nhìn lại chặng đường lịch sử đầy oanh liệt ấy, cuộc đời và công lao đặt nền móng của vị Đại tướng đầu tiên tại Bộ Tổng Tham mưu đã để lại một bài học triết luận nhân văn sâu sắc cho thế hệ trẻ hôm nay. Giữa một thời đại hòa bình, khi đất nước đang trên đà hội nhập với những điều kiện cơ sở vật chất đầy đủ và tiện nghi, tinh thần "vừa làm vừa học", dám nghĩ, dám làm và quyết tâm vượt qua mọi nghịch cảnh của lớp cha anh năm 1945 vẫn vẹn nguyên giá trị thời đại. Những viên gạch đầu tiên được đặt xuống bằng mồ hôi, trí tuệ và lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc của Đại tướng Hoàng Văn Thái chính là cái nền móng vững chắc tạo nên truyền thống bách chiến bách thắng của quân đội ta. Câu chuyện về buổi bình minh của Ngành Tham mưu nhắc nhở mỗi chúng tôi phải luôn sống có trách nhiệm, nỗ lực học tập để rèn luyện tư duy chiến lược, sẵn sàng cống hiến sức trẻ và trí tuệ để bảo vệ và xây dựng quê hương, xứng đáng với niềm tin và những hy sinh vĩ đại của các thế hệ đi trước.