Vị tổng đốc tuẫn tiết vì Thành Hà Nội
Ngày 25 tháng 4 năm 1882, trước cuộc tấn công của quân Pháp vào thành Hà Nội, Tổng đốc Hoàng Diệu đã cùng quân dân chiến đấu đến cùng. Khi thành thất thủ, ông không chọn đầu hàng mà treo cổ tự vẫn để giữ trọn khí tiết. Sự hy sinh ấy đã trở thành biểu tượng của lòng trung nghĩa và tinh thần trách nhiệm đối với non sông đất nước.
Hoàng Diệu sinh năm 1829 tại Điện Bàn, Quảng Nam.
Ông đỗ Phó bảng dưới triều vua Tự Đức và được biết đến là một vị quan thanh liêm, chính trực, hết lòng vì dân.
Trong suốt quá trình làm quan, Hoàng Diệu luôn được nhân dân yêu mến bởi lối sống giản dị, tinh thần trách nhiệm và sự cương trực.
Năm 1880, ông được bổ nhiệm làm Tổng đốc Hà Ninh, cai quản Hà Nội và vùng phụ cận.
Đây cũng là giai đoạn thực dân Pháp ngày càng gia tăng tham vọng xâm lược nước ta.
Ngày 25 tháng 4 năm 1882, quân Pháp dưới sự chỉ huy của Henri Rivière nổ súng tấn công thành Hà Nội.
Trước tình thế hiểm nghèo, Hoàng Diệu trực tiếp chỉ huy quân dân chống trả.
Dù lực lượng chênh lệch rất lớn, ông vẫn quyết tâm giữ thành.
Tiếng súng vang lên khắp nơi.
Quân dân Hà Nội chiến đấu ngoan cường.
Nhưng trước hỏa lực mạnh của đối phương, thành Hà Nội cuối cùng bị thất thủ.
Không muốn mang tiếng đầu hàng và cũng không muốn sống để chứng kiến cảnh đất nước bị xâm lăng, Hoàng Diệu đã mặc triều phục chỉnh tề, viết tờ di biểu gửi vua Tự Đức rồi treo cổ tự vẫn tại Võ Miếu.
Ông ra đi khi mới 53 tuổi.
Sự hy sinh của Hoàng Diệu khiến nhân dân Hà Nội vô cùng thương tiếc.
Đối với người dân Thăng Long, ông không chỉ là một vị Tổng đốc.
Ông là biểu tượng của lòng trung quân ái quốc và tinh thần "thà chết vinh còn hơn sống nhục".
Ngày nay, tượng đài Hoàng Diệu được dựng tại Hà Nội và quê hương Quảng Nam.
Tên ông được đặt cho nhiều con đường, trường học trên khắp cả nước.
Mỗi khi nhắc đến Hoàng Diệu, người ta lại nhớ đến một vị quan thanh liêm, một người con trung nghĩa của dân tộc.
Và hơn hết, là một con người đã chọn hy sinh để giữ trọn danh dự và trách nhiệm đối với đất nước.
