Vị trí Trần Can hy sinh ở đâu?

Theo thông tin từ trang giới thiệu về các Anh hùng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Điện Biên, trận đánh điểm cao 507, Trần Can dẫn đầu tiểu đội xông lên áp đảo địch chiếm nửa cột cờ, địch bắn đại bác dữ dội và cho quân đánh chiếm lại, ta với địch giành giật với nhau quyết liệt, Trần Can cùng tiểu đội kiên quyết giữ và đã đánh lui 4 đợt phản kích của địch. Địch phản công lần thứ 5, chúng ném lựu đạn tới tấp, đồng chí nhặt lựu đạn ném lại và chỉ huy đơn vị đánh giáp lá cà với địch.

Cán bộ chỉ huy của đại đội bị thương vong hết, bản thân Trần Can cũng bị thương nặng nhưng vẫn thay cán bộ đại đội chỉ huy chiến đấu một đêm và tổ chức củng cố lại đơn vị. Sáng hôm sau, địch lại phản kích quyết liệt, anh tiếp tục chỉ huy đơn vị dùng lựu đạn đánh tan đợt phản kích của địch, giữ vững vị trí bàn đạp để toàn bộ đơn vị tràn vào trung tâm Mường Thanh. Trang này thông tin về trận chiến cuối cùng Trần Can tham gia cũng chỉ dừng lại ở việc sau khi đánh căn cứ 507, căn cứ 508, 509 đầu hàng và ta tiến qua cầu Mường Thanh vào trung tâm chứ không nói rõ Trần Can hy sinh tại đâu.

Để tìm hiểu rõ hơn về hoàn cảnh hy sinh của Anh hùng liệt sĩ Trần Can, tôi đã được một cán bộ thuộc Sư đoàn 312 hiện nay cung cấp tài liệu từ cuốn “Lịch sử Trung đoàn Bộ binh 209, Sư đoàn 312” do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân ấn hành.

Theo đó, đêm 6-5-1954, Tiểu đoàn 130 nổ súng tấn công cứ điểm 507 cùng lúc với tiếng nổ của khối bộc phá 960kg trên Đồi A1. Cuốn sử này đã tường thuật khá rõ cuộc chiến đấu tại cứ điểm 507: “Cuộc chiến đấu ở điểm cao 507 diễn ra rất ác liệt, bộc phá đánh hàng rào bùng nhùng không có hiệu quả. Khi bộc phá nổ, hàng rào tung lên rồi lại dập xuống như cũ. Trời sáng hẳn mà chưa mở xong cửa mở. Cả Đại đội 363 ùn lại, thương vong nhiều, Đại đội 366 lên thay. Trung đội trưởng Trần Can vắt người qua hàng rào để xung kích tràn qua, nhưng hỏa lực địch bắn dữ dội không ai vượt qua được. Trung đoàn ra lệnh mở cửa hướng khác, nhưng cũng chỉ chiếm được nửa đồn. Địch phản kích quyết liệt. Trung đội trưởng Trần Can bị thương nhiều lần nhưng vẫn dẫn đầu đơn vị xông lên. Cán bộ đại đội bị thương vong, đồng chí Trần Can lên thay, tiếp tục chỉ huy đại đội đột phá dũng mãnh. Đồng chí hy sinh anh dũng khi quân ta chiếm được một phần điểm cao 507”.

Như vậy là, trường hợp hy sinh của Anh hùng liệt sĩ Trần Can đã rõ, có lẽ việc cần làm bây giờ là xác định xem Cứ điểm 507 trong Chiến dịch Điện Biên Phủ nằm ở đâu, từ đó sẽ có câu trả lời về vị trí hy sinh của Trần Can một cách xác thực nhất.

Hiện nay, nơi hy sinh của 3 Anh hùng liệt sĩ Tô Vĩnh Diện, Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót đã được xác định và dựng bia ghi nhớ, riêng Trần Can chưa làm được với nguyên nhân như vừa nói. Thiết nghĩ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên cần phối hợp với Hội Cựu chiến binh tỉnh tìm thêm nhân chứng, tra cứu tài liệu để xác định vị trí Cứ điểm 507 xưa, để từ đó có thể xác định tiếp nơi hy sinh của Anh hùng liệt sĩ Trần Can, bởi nếu không làm ngay thì sẽ không còn cơ hội khi thời gian ngày một lùi xa.