Vị tướng của chiến thuật 'Nắm thắt lưng địch mà đánh'

Vị tướng của chiến thuật 'Nắm thắt lưng địch mà đánh'

Trong kháng chiến, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh được mệnh danh là "Tướng du kích", linh hồn của mặt trận Bình Trị Thiên. Khi lãnh đạo nền nông nghiệp, ông là "Đại tướng Nông dân".

Bộ Quốc phòng và Ban Tuyên giáo Trung ương vừa tổ chức hội thảo khoa học nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh Đại tướng Nguyễn Chí Thanh. 

Dù phải ngồi xe lăn, Đại tướng Lê Đức Anh vẫn nhờ người nhà đưa đến dự. Ông cho biết, cùng sinh ra và tham gia cách mạng ở Thừa Thiên Huế từ nửa cuối những năm 30 của thế kỷ XX, được nghe nhiều về con người này nhưng mãi đến năm 1953, khi từ miền Đông Nam Bộ ra Việt Bắc dự lớp bồi dưỡng và chỉnh huấn chính trị, ông mới được gặp Nguyễn Chí Thanh.

Những năm tháng được sống và làm việc cùng người anh đồng hương và suốt những năm về sau, Tướng Lê Đức Anh cảm nhận rõ về anh Sáu Di (bí danh của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh tại Trung ương Cục miền Nam) - một con người "sáng trong như ngọc", một học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp ở Bình - Trị - Thiên, Bí thư Liên khu ủy Liên khu 4 Nguyễn Chí Thanh cùng các đồng đội lãnh đạo quân và dân vượt qua mọi khó khăn với tinh thần "mất đất chưa phải là mất nước, chúng ta chỉ sợ mất lòng tin của dân, có lòng tin của dân là có tất cả".

Giữa năm 1950, trước yêu cầu phát triển quân đội, đẩy mạnh kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Chí Thanh được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh điều động đảm nhiệm chức vụ Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam và Phó bí thư Tổng Quân ủy. Tổng Quân ủy lúc này gồm Đại tướng Võ Nguyên Giáp là bí thư, hai phó bí thư là Trần Đăng Ninh và Nguyễn Chí Thanh.

Sinh thời, Đại tướng Võ Nguyên Giáp kể lại: "Tổng Quân ủy lúc bấy giờ là một mẫu mực về tổ chức cơ quan lãnh đạo vừa gọn nhẹ, vừa có sức mạnh, đoàn kết nhất trí cao, tôn trọng yêu thương nhau và theo sát tình hình thực tế... Các cuộc họp ít kéo dài, có khi chỉ nói nửa câu là đã hiểu nhau và đi ngay đến quyết định".

Tổng Quân ủy đã mở hàng loạt chiến dịch lớn, mở đầu là chiến dịch Biên giới 1950, chiến dịch Hoàng Hoa Thám, Quang Trung, Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào, Đông Xuân và đỉnh cao là chiến dịch Điện Biên Phủ đánh bại tham vọng tái chiếm Việt Nam của thực dân Pháp. Sau giải phóng, Nguyễn Chí Thanh cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp tiếp tục xây dựng quân đội lớn mạnh, chính quy, tinh nhuệ.

Nhờ những đóng góp đó, năm 1959 Nguyễn Chí Thanh được phong quân hàm Đại tướng. Lúc này, Quân đội Nhân dân Việt Nam có hai Đại tướng đều được phong vượt cấp là Võ Nguyên Giáp và Nguyễn Chí Thanh. Một năm sau, ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được cử vào Bộ Chính trị và Ban Bí thư.

Năm 1964, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào thời kỳ quyết liệt, để tăng cường công tác lãnh đạo cách mạng miền Nam, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh được cử làm Bí thư Trung ương Cục miền Nam, kiêm Chính ủy các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam Việt Nam, trực tiếp chỉ đạo cách mạng ở đây. 

Những trận thắng phủ đầu quân Mỹ ở Núi Thành (Quảng Nam), Vạn Tường (Quảng Ngãi)... giữa năm 1965 đã chứng minh cho nhận định sắc sảo của Đại tướng rằng: "Quân và dân Việt Nam không chỉ dám đánh, biết đánh mà còn đánh thắng Mỹ về quân sự trong chiến lược 'Chiến tranh cục bộ'". 

Tướng Lê Đức Anh cho hay, khi Mỹ chuyển từ chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" sang "Chiến tranh cục bộ", Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã đề xuất phải xây dựng các đơn vị quân chủ lực tinh nhuệ, có khả năng và luôn cơ động, phải thực hiện đánh tiêu diệt lớn với quân chiến đấu Mỹ ở những trận then chốt thì mới có thể giành thắng lợi.

Được sự đồng ý của Quân ủy Trung ương và Trung ương Đảng, các đơn vị chủ lực Miền đã phát triển nhanh chóng. Năm 1964, toàn Miền mới có 11 trung đoàn và 15 tiểu đoàn, thì đến cuối năm 1965 đã phát triển thành 5 sư đoàn và 11 trung đoàn bộ binh, nhiều trung đoàn và tiểu đoàn binh chủng kỹ thuật; từ các tổ, đội đặc công, biệt động phát triển thành các trung đoàn, tiểu đoàn đặc công, biệt động.

Trước nhiều câu hỏi như "Làm thế nào để đánh được Mỹ và thắng Mỹ?"; "Làm thế nào đánh thắng đế quốc Mỹ mà không để cuộc chiến lan rộng thành cuộc chiến giữa hai phe xã hội chủ nghĩa và đế quốc chủ nghĩa?"... Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đã nêu quyết tâm: "Cứ đánh Mỹ sẽ tìm ra cách đánh thắng Mỹ".

Đúng vào ngày lên đường từ thủ đô quay trở lại chiến trường, lúc cách mạng miền Nam đang ở thời điểm rất cần người lãnh đạo thì ngày 6/7/1967 Đại tướng Nguyễn Chí Thanh đột ngột qua đời ở tuổi 53, sau một cơn đau tim.