Vị tướng của lòng dân – Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Trong lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam không thiếu những anh hùng. Nhưng có những con người mà tên tuổi không chỉ thuộc về một thời đại – họ thuộc về mãi mãi. Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một người như thế. Không cần bia đá, không cần tượng đài, ông đã được khắc tạc vào thứ bền vững hơn cả đồng và đá: trái tim của nhân dân.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp, sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911, ở làng An Xá, xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, trong một gia đình nhà nho nghèo giàu lòng yêu nước. Quảng Bình – mảnh đất miền Trung nắng cháy và gió Lào, nơi con người từ nhỏ đã học cách kiên nhẫn với gian khổ và thẳng lưng trước áp bức. Chính cái nôi ấy đã hun đúc nên một tâm hồn không bao giờ chịu cúi đầu.

Cha ông, Võ Quang Nghiêm, vừa là quan chức nhỏ vừa là người dân tộc chủ nghĩa nhiệt thành, từng tham gia phong trào Cần Vương thập niên 1880. Ông bị thực dân Pháp bắt vì tội hoạt động lật đổ năm 1919 và mất trong tù chỉ vài tuần sau đó. Người cha ấy chưa kịp thấy con mình làm nên lịch sử, nhưng máu yêu nước trong ông đã chảy sang người con trai – cùng với nỗi căm thù không lời nào tả được.

Năm 1925, Võ Nguyên Giáp rời trường Tiểu học Đồng Hới để vào Huế ôn thi và đỗ vào Trường Quốc học Huế, xếp thứ hai sau Nguyễn Thúc Hào. Tại ngôi trường danh tiếng ấy – nơi từng đào tạo cả Nguyễn Sinh Cung, người sau này lấy tên Hồ Chí Minh – chàng trai trẻ Võ Nguyên Giáp lần đầu tiếp xúc với những luồng tư tưởng tiến bộ đang thổi vào Đông Dương từ khắp nơi trên thế giới. Từ năm 1925 đến 1926, ông tham gia phong trào học sinh ở Huế; năm 1927 gia nhập Đảng Tân Việt cách mạng, một tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Đông Dương. Rồi đến năm 1930, ông bị địch bắt và kết án hai năm tù. Ra tù, ông không bước thêm nửa bước lùi.

Nhưng có lẽ không ai hiểu được trọn vẹn tấm lòng của người anh hùng nếu không biết rằng, phía sau vầng hào quang chói lọi của vị tướng huyền thoại là những mất mát thấm đẫm nước mắt. Người vợ đầu của ông – bà Nguyễn Thị Quang Thái – cũng xuất thân từ một gia đình cách mạng, từng sát cánh cùng ông trong những ngày đầu hoạt động bí mật. Bà hy sinh năm 1944. Ông mang nỗi đau đó không phải bằng sự gục ngã, mà bằng cách đứng dậy, bước tiếp, và chiến đấu như chưa bao giờ cho phép mình được dừng lại.

Cũng trong năm 1944 ấy, lịch sử giao cho ông một nhiệm vụ định mệnh. Ngày 22 tháng 12 năm 1944, theo hướng dẫn của Hồ Chí Minh, ông thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân tại chiến khu Trần Hưng Đạo với 34 người, được trang bị 2 súng thập, 17 súng trường, 14 súng kíp và 1 súng máy. Chỉ 34 con người, giữa rừng núi Việt Bắc âm u, với vũ khí thô sơ đến thảm thương. Vậy mà từ 34 con người ấy, dưới bàn tay và khối óc của người chỉ huy tài ba, đã lớn lên một đội quân làm nên những điều thế giới mãi mãi phải nghiêng mình.

Tháng 1 năm 1948, ông được phong quân hàm Đại tướng, Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam – danh hiệu đầu tiên và cũng là duy nhất trong lịch sử quân đội này.

Nhưng nếu chỉ được nhớ đến với một khoảnh khắc, thì đó phải là Điện Biên Phủ.

Cuối năm 1953, thực dân Pháp với sự hậu thuẫn của Mỹ đã xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thành "pháo đài bất khả xâm phạm", nhằm nghiền nát chủ lực ta, giành lại thế chủ động trên chiến trường Đông Dương. Điện Biên Phủ được tổ chức thành một hệ thống phòng ngự liên hoàn, có hỏa lực mạnh, quân số đông, được không quân và pháo binh yểm trợ tối đa. Người Pháp tự hào về pháo đài ấy như một cái bẫy hoàn hảo – và họ chờ đợi.

Thứ họ không ngờ tới là người đứng bên kia chiến tuyến.

Đêm trước ngày nổ súng chiến dịch, 25 tháng 1 năm 1954, vị tổng tư lệnh 43 tuổi không thể chợp mắt, đầu đau nhức, y sĩ phải buộc trên trán ông nắm ngải cứu. Suốt 11 ngày đêm "mất ăn, mất ngủ" và một đêm thức trắng, ông phân tích từng góc chiến trường, lắng nghe từng tín hiệu từ mặt trận. Rồi vào sáng sớm 26 tháng 1, ông đi đến một quyết định mà chính ông sau này gọi là "quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân" của mình: chuyển phương châm tác chiến từ "đánh nhanh giải quyết nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc", lệnh cho toàn mặt trận rút lui, kéo pháo ra, chuẩn bị lại từ đầu – dù bộ đội đã vào vị trí, khí thế đang sục sôi, và chỉ còn vài giờ là đến giờ nổ súng đã định.

Đó không phải là sự nhu nhược. Đó là dũng khí của một người thủ lĩnh dám đặt tính mạng của từng người lính lên trên tất cả – lên trên cả danh dự cá nhân, lên trên cả áp lực từ đồng minh, lên trên cả sợi dây thần kinh của chính mình.

Sau hơn hai tháng chuẩn bị chu đáo, vào 17 giờ ngày 13 tháng 3 năm 1954, quân ta nổ súng tiến công cứ điểm Him Lam, mở màn chiến dịch. Trải qua 56 ngày đêm, sau ba đợt tiến công, đến 17 giờ 30 phút ngày 7 tháng 5 năm 1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt hoàn toàn. Tướng De Castries cùng toàn bộ Bộ Tham mưu phải ra hàng.

Cả thế giới bàng hoàng. Và người ta bắt đầu nhắc đến cái tên Võ Nguyên Giáp không chỉ như một vị tướng – mà như một huyền thoại còn đang sống.

Điều làm nên sự vĩ đại của Đại tướng không chỉ là tài thao lược. Dù được thế giới biết đến bởi thiên tài quân sự, hình ảnh của ông còn ghi dấu ấn rõ nét trong ký ức người dân Việt Nam với tư cách là nhà giáo – thầy giáo dạy Lịch sử nổi tiếng tại Trường Tư thục Thăng Long, Hà Nội, người mang bầu nhiệt huyết cách mạng để cùng đồng nghiệp khơi dậy lòng yêu nước trong học sinh.

Nhân dân gọi ông là "Anh Văn" – cách gọi thân thương nhất, không phải của cấp dưới với thủ trưởng, mà là của người thân trong một gia đình. Tại lễ quốc tang của ông, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh: các thế hệ cán bộ, chiến sĩ quân đội suy tôn ông là "anh Cả" của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Ông từ trần vào lúc 18 giờ 9 phút ngày 4 tháng 10 năm 2013 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, hưởng thọ 103 tuổi. Tin ông mất lan ra, cả dân tộc như lặng đi. Hàng triệu người dân từ khắp mọi miền, không ai bảo ai, tự nguyện xếp hàng dài để được một lần vào viếng ông. Những người lính già khóc như những đứa trẻ. Những người chưa từng gặp ông cũng thấy trong lòng mình một điều gì đó vỡ ra – bởi vì Võ Nguyên Giáp không chỉ là một con người. Ông là một phần của lịch sử, một phần của linh hồn dân tộc.

Người Pháp gọi ông là "hổ Điện Biên". Người Mỹ gọi ông là đối thủ đáng kính nhất họ từng đối mặt. Còn nhân dân Việt Nam – họ gọi ông, giản dị và trọn vẹn: người của chúng tôi.

Thế hệ chúng tôi sinh ra khi đất nước đã hòa bình, không còn phải nghe tiếng bom rơi đạn nổ, không phải đào hầm tránh giặc hay tiễn người thân lên đường vào trận địa không biết ngày về. Nhưng chính vì vậy, chúng tôi càng thấm thía hơn rằng những gì đang có hôm nay – từ mái trường, trang sách, đến giấc ngủ bình yên – đều được đánh đổi bằng xương máu của những thế hệ đi trước, bằng tài trí và tâm huyết của những con người như Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Ông đã sống trọn vẹn một cuộc đời vì nước vì dân. Và cuộc đời ấy, mãi mãi là ngọn đuốc soi đường cho những thế hệ người Việt Nam tiếp tục bước về phía trước.