Vị tướng của những trận quyết chiến
Nguyễn Hữu An là một trong những vị tướng trận mạc tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông đã chỉ huy nhiều trận đánh lịch sử như Điện Biên Phủ, Ia Drang, Quảng Trị năm 1972 và Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975. Với tài thao lược, bản lĩnh và sự gần gũi với chiến sĩ, ông được Đại tướng Võ Nguyên Giáp gọi là "vị tướng của những trận đánh".
Sinh năm 1926 trên quê hương Ninh Bình giàu truyền thống yêu nước, Nguyễn Hữu An tham gia cách mạng từ khi còn rất trẻ. Năm 1945, ông gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam, bắt đầu cuộc đời binh nghiệp gắn liền với những chặng đường gian khổ nhưng đầy vinh quang của dân tộc.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Hữu An nhanh chóng trưởng thành từ một cán bộ chỉ huy cấp tiểu đoàn. Ông tham gia nhiều chiến dịch lớn như Biên giới năm 1950 và đặc biệt là Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Tại Điện Biên Phủ, với cương vị Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 thuộc Sư đoàn 316, ông trực tiếp chỉ huy các đợt tiến công vào đồi A1 – cứ điểm được coi là "cánh cửa thép" bảo vệ trung tâm tập đoàn cứ điểm của quân Pháp.
Suốt nhiều ngày đêm chiến đấu ác liệt, cán bộ và chiến sĩ Trung đoàn 174 phải đào từng mét giao thông hào dưới làn bom đạn, nhiều lần xung phong rồi lại củng cố lực lượng. Dưới sự chỉ huy của Nguyễn Hữu An, đơn vị kiên trì bám trụ, cuối cùng làm chủ đồi A1 vào ngày 7 tháng 5 năm 1954, mở đường cho thắng lợi hoàn toàn của Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, Nguyễn Hữu An tiếp tục được giao những nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Năm 1965, ông chỉ huy lực lượng chủ lực của Quân đội nhân dân Việt Nam trong trận Ia Drang, một trong những trận đánh quy mô lớn đầu tiên giữa quân đội Việt Nam và lực lượng Mỹ tại Tây Nguyên. Trận đánh đã thể hiện bản lĩnh, nghệ thuật chỉ huy và khả năng ứng biến linh hoạt của ông trước đối phương có ưu thế vượt trội về hỏa lực và trực thăng.
Những năm sau đó, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy quan trọng. Trong Chiến dịch Quảng Trị năm 1972, ông chỉ huy Sư đoàn 308 lập nhiều chiến công xuất sắc, góp phần giữ vững thế trận của quân ta trên chiến trường miền Trung.
Mùa Xuân năm 1975, với cương vị Tư lệnh Quân đoàn 2, Nguyễn Hữu An chỉ huy đơn vị thần tốc giải phóng Huế, Đà Nẵng rồi hành quân gần một nghìn kilômét tiến vào Sài Gòn tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh. Dưới sự chỉ huy của ông, Quân đoàn 2 là một trong năm cánh quân tiến vào trung tâm Sài Gòn, góp phần làm nên Đại thắng mùa Xuân 1975, thống nhất đất nước.
Sau ngày hòa bình, Nguyễn Hữu An tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong quân đội, trong đó có Giám đốc Học viện Quốc phòng. Ông luôn dành tâm huyết đào tạo đội ngũ cán bộ kế cận, truyền lại kinh nghiệm chỉ huy và nghệ thuật quân sự cho các thế hệ sĩ quan trẻ.
Ngày 9 tháng 4 năm 1995, Thượng tướng Nguyễn Hữu An từ trần. Dù đã đi xa, hình ảnh người vị tướng giản dị, gần gũi với chiến sĩ và luôn có mặt ở những chiến trường ác liệt nhất vẫn được đồng đội và nhân dân kính trọng.
