Vị tướng ĐẦU TIÊN của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
PHÙNG CHÍ KIÊN - VỊ TƯỚNG ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM
Vào ngày này cách đây 85 năm trước (22/8/1941), Phùng Chí Kiên đã anh dũng hy sinh ở tuổi 40 sau khi bị địch bắt trong cuộc chiến bảo vệ lực lượng cách mạng, giữa những ngày tháng cách mạng còn vô cùng gian nan. Trước đó một ngày, trong một trận phục kích không cân sức với kẻ thù thực dân tại Bằng Đức - Ngân Sơn (tỉnh Bắc Kạn cũ), ông bị thương nặng và không may rơi vào tay địch khi đang hỗ trợ đồng đội thoát vòng vây để rút lui. Dù bị bắt cũng như bị tra tấn tàn bạo và đứng trước cái chết, người chiến sĩ cộng sản vẫn một lòng giữ trọn khí tiết, khẳng định sự chính nghĩa của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Cuối cùng, kẻ thù đã chặt đầu ông rồi đem cắm ở đầu cầu Ngân Sơn nhằm uy hiếp tinh thần nhân dân. Nhưng mưu đồ đê hèn của thực dân không thể dập tắt ngọn lửa yêu nước, bởi chính sự hy sinh bi tráng ấy đã hóa thành động lực to lớn, thôi thúc phong trào cách mạng và dìu dắt dân tộc ta tiến tới những thắng lợi sau này.
Phùng Chí Kiên, tên thật là Nguyễn Vỹ, còn có tên khác là Mạnh Văn Liễu, sinh ngày 15/8/1901 tại làng Mỹ Quan Thượng - tổng Vạn Phần (nay là xã Hùng Châu - tỉnh Nghệ An). Năm 14 tuổi, ông ra làm thuê tại ga Yên Lý và gia nhập Tổng hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Một năm sau, ông được cử đến Quảng Châu (Trung Quốc) dự lớp huấn luyện chính trị đầu tiên do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tổ chức và đổi tên thành Phùng Chí Kiên rồi theo học ở Trường Quân sự Hoàng Phố. Khi khởi nghĩa Quảng Châu nổ ra vào năm 1927, ông chỉ huy một đơn vị của đội quân cộng sản. Đến tháng 12/1928, Phùng Chí Kiên bị quân Tưởng bắt và giam ở nhà tù Quảng Châu. Ông sớm ra tù, được kết nạp vào Đảng Cộng sản Trung Quốc rồi gia nhập Hồng quân. Cuối năm 1930, Đảng Cộng sản Đông Dương đã triệu tập Phùng Chí Kiên về Hương Cảng; tại đây, ông gặp lại Nguyễn Ái Quốc và được kết nạp vào Đảng. Đầu năm 1931, ông được gửi sang Liên Xô học tại Trường Đại học Phương Đông cho đến năm 1934. Tháng 3/1935, tại Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần I của Đảng họp ở Ma Cao (Trung Quốc), Phùng Chí Kiên được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được chỉ định vào Ban Thường vụ của Đảng. Năm 1937, ông cùng Hà Huy Tập được cử về Sài Gòn trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng trong nước; cuối năm đó, ông quay lại Hương Cảng lãnh đạo Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng nhưng bị bắt, sau đó được trả tự do và trục xuất khỏi Hương Cảng. Giữa năm 1939, ông đến Côn Minh (Trung Quốc) rồi gặp lại Nguyễn Ái Quốc tại đây từ đó có thời gian được làm việc bên cạnh Người.
Ngày 28/1/1941, Phùng Chí Kiên đã theo chân Nguyễn Ái Quốc về nước trú tại Pắc Bó (Cao Bằng). Tại đây, ông đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng các căn cứ, soạn thảo các bài viết và tổ chức lớp huấn luyện quân sự. Đến tháng 5/1941, tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần VIII, Phùng Chí Kiên được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, được phân công phụ trách công tác quân sự Đảng, trực tiếp chỉ đạo Khu căn cứ Bắc Sơn - Võ Nhai và Trung đội Cứu quốc quân 1 được thành lập trên cơ sở đội du kích Bắc Sơn với ông được cử làm Chỉ huy trưởng trước khi thực dân Pháp mở cuộc càn quét lớn vào khu căn cứ cách mạng của ta nhằm bắt các đồng chí lãnh đạo Đảng và tiêu diệt cơ quan đầu não của Việt Minh một tháng sau. Ông cùng Trung ương Đảng quyết định thay đổi chiến lược cách mạng Việt Nam, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên trên hết và trước hết. Đó là bước ngoặt quan trọng tạo tiền đề đem thắng lợi to lớn của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.
Sáu năm sau, ngày 23/9/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh truy phong quân hàm cấp tướng cho Phùng Chí Kiên. Đó là sắc lệnh truy phong quân hàm tướng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đưa ông trở thành vị tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Với 16 năm hoạt động cách mạng liên tục, kể từ khi được giác ngộ lý tưởng đấu tranh giải phóng dân tộc cho đến khi anh dũng hi sinh, Phùng Chí Kiên đã có những cống hiến to lớn đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam, trở thành nhà lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng. Ông là vị tướng đức độ, tài năng cả về chính trị và quân sự; gương mẫu trong công tác, giản dị trong lối sống, gần gũi hòa mình với đồng bào và đồng chí.
Cuộc đời Phùng Chí Kiên tuy ngắn ngủi nhưng là một hành trình đầy khí phách: Từ người thanh niên xứ Nghệ sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng cho đến người học trò của Nguyễn Ái Quốc, người cán bộ lãnh đạo của Đảng và người chỉ huy những đơn vị vũ trang cách mạng đầu tiên. Xuyên suốt quá trình đấu tranh và bảo vệ Tổ quốc, Phùng Chí Kiên đã trực tiếp ghi dấu ấn vào nhiều sự kiện lịch sử trọng đại. Tên tuổi ông đã trở thành một phần của lịch sử hình thành và phát triển lực lượng vũ trang cách mạng Việt Nam. 85 năm trôi qua từ ngày Phùng Chí Kiên ngã xuống, nhưng tinh thần kiên trung, lòng yêu nước và sự hy sinh trọn đời vì độc lập, tự do của Tổ quốc của ông vẫn còn nguyên giá trị cho đến nay.
