Vị tướng dày dặn trận mạc Phạm Văn Trà

Tôi có may mắn nhiều lần được gặp Đại tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Phạm Văn Trà. Phong thái ung dung tự tại, nếp sống giản dị nhưng kỷ luật cao cùng tấm lòng thương dân vô hạn là cảm nhận đầu tiên của tôi khi trò chuyện và nghe ông kể về đời lính, cũng như khi nghe ông căn dặn, truyền kinh nghiệm bảo vệ biên giới, bảo vệ Tổ quốc cho cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Đồng Nai, nay là thành phố Đồng Nai.

Đại tướng Phạm Văn Trà sinh năm 1935, quê ở tỉnh Bắc Ninh. Ông kể: Cha ông bị thực dân Pháp bắn chết ngay tại sân nhà trong một trận càn. Điều này càng nung nấu trong ông lòng căm thù giặc sâu sắc và ông đã quyết tâm đi bộ đội từ rất sớm.

Ông bắt đầu làm liên lạc rồi chuyển sang làm chiến sĩ bộc phá, nhiệm vụ dễ gặp thương vong nhất trong mỗi trận đánh. Giữa lúc cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, Trung úy Phạm Văn Trà cùng đoàn hơn 160 người vượt Trường Sơn vào miền Nam đánh Mỹ. Cuộc hành quân gian khổ suốt 5 tháng, hơn 1/3 đồng đội của ông không còn vì sốt rét ác tính, vì bom đạn và cả kiệt sức dọc đường.

Hơn 10 năm chiến đấu ở chiến trường Tây Nam Bộ và hơn 10 năm chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, chống chế độ diệt chủng Pol Pot trên đất Campuchia đã làm nên bản lĩnh của vị tướng dạn dày trận mạc Phạm Văn Trà.

Đại tướng Phạm Văn Trà kể lại: Thời kỳ đầu ông mới vào chiến trường miền Nam, khi được đề cử vào Đảng ủy Tiểu đoàn, một cán bộ đã thẳng thắn nói: “Anh Ba trưởng thành từ chiến sĩ, đã kinh qua chiến đấu, nhưng với chiến trường miền Tây, anh cũng chỉ là tân binh”.

Nghe câu nói này, Đại tướng Phạm Văn Trà không tự ái. Trái lại, ông rất thiện cảm với tính cách bộc trực của người miền Tây Nam Bộ. Rồi ông tự nhủ: Phải cố gắng chứng minh sự từng trải trận mạc của mình bằng thực tế và trận đánh đồn số 7 giữa đêm mưa là một minh chứng sinh động.

“Thời điểm đó, bộ đội đang cắt hàng rào dây thép gai tạo lối đi thì bất ngờ một quả mìn phát nổ, lập tức tiếng hét trong đồn địch vọng ra: “Việt cộng! Việt cộng!”, hàng loạt pháo sáng vọt lên soi rõ từng ngọn cỏ. Có người hoảng sợ đề nghị cho rút nhưng tôi ra lệnh nằm im. Thấy không có động tĩnh gì, địch cho rằng có thể do chuột hoặc rắn vướng mìn phát nổ nên yên tâm ngủ tiếp, không đề phòng. Nhờ vậy, đơn vị chiếm đồn nhanh gọn, bắt sống toàn bộ quân địch. Sau trận đánh, anh em miền Tây trầm trồ: “Anh Ba nhìn thư sinh, mảnh khảnh thế mà chơi được, chơi ngon!” - Đại tướng Phạm Văn Trà kể.

Trận giải phóng đảo Hòn Bà năm 1975 là một kỷ niệm “kỳ tích về nghệ thuật quân sự” mà Đại tướng Phạm Văn Trà là “kiến trúc sư”. Ông kể: Lúc đó nhiều đồng chí chỉ huy hải quân đề xuất đổ bộ lên bãi cát bằng phẳng, thuận lợi nhất. Trên cương vị Trung đoàn trưởng Trung đoàn 1 - U Minh, Phạm Văn Trà kiên quyết chọn bờ đá gập ghềnh, hiểm trở tưởng chừng không thể tiếp cận với lý lẽ “chỗ ta thấy thuận lợi, địch cũng thấy thuận lợi”.

Kết quả là bộ đội ta đổ bộ, đào công sự xong mà địch không hề hay biết. Giải phóng xong đảo mới thấy bãi cát kia là nơi địch giăng lưới lửa dày đặc. Mấy anh chỉ huy hải quân xúc động: “Kỳ thật! Anh chưa biết gì về địch mà như đi guốc trong bụng chúng!”.

Kinh nghiệm dạn dày của đại tướng còn thể hiện rõ khi trên cương vị Phó Sư đoàn trưởng, Tham mưu trưởng Sư đoàn 330, Quân khu 9. Ông đã kiên quyết bảo vệ phương án tiêu diệt Pol Pot ở khu vực núi Phú Cường - Ba Chúc vào tháng 1-1978.

“Để thực hiện phương án này, tôi và đơn vị đã nghiên cứu kỹ địa hình, bố trí lực lượng rồi thuyết phục cấp trên chấp nhận. Kết quả là một chiến thắng vang dội, ta tiêu diệt gọn gần một sư đoàn địch, loại khỏi vòng chiến 1.251 tên, bắt sống 106 tên, thu nhiều vũ khí trang bị của địch, góp phần làm cho ý đồ lấn chiếm, xâm nhập lãnh thổ ta của địch sụp đổ” - Đại tướng Phạm Văn Trà kể lại.

Đến nay, dù đã 94 tuổi nhưng ông vẫn đi, vẫn đến những vùng đất khó khăn, nơi gian khổ để thăm, tặng quà, động viên cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Đến thăm, động viên cán bộ, chiến sĩ BĐBP Đồng Nai đầu tháng 2-2026, Đại tướng Phạm Văn Trà căn dặn: Phải đoàn kết, xây dựng tiềm lực mạnh về mọi mặt, đoàn kết quân - dân, nhất là địa bàn vùng biên giới, làm cho đời sống người dân vùng biên giới tốt hơn, bảo đảm hơn mới bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.