Vị tướng huyền thoại của Nam Bộ kháng chiến
Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam, Trung tướng Nguyễn Bình là một trong những vị chỉ huy quân sự xuất sắc của những năm đầu cách mạng. Ông là người có công lớn trong việc thống nhất các lực lượng vũ trang ở Nam Bộ, xây dựng nền móng cho quân đội cách mạng tại miền Nam và trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh chống thực dân Pháp. Với tài thao lược, lòng quả cảm và tinh thần quyết đoán, ông được nhân dân trìu mến gọi là "Vị tướng của Nam Bộ kháng chiến."
Nguyễn Bình tên khai sinh là Nguyễn Phương Thảo, sinh năm 1908 tại xã Giai Phạm, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước. Từ nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, cương trực và giàu lòng nghĩa hiệp. Chứng kiến cảnh nhân dân bị thực dân Pháp áp bức, ông sớm tham gia các phong trào yêu nước và từng nhiều lần bị chính quyền thực dân bắt giam vì các hoạt động chống đối.
Những năm cuối thập niên 1920 và đầu thập niên 1930, Nguyễn Bình tích cực tham gia các tổ chức cách mạng. Dù nhiều lần bị truy nã và giam giữ, ông vẫn kiên trì hoạt động bí mật. Trong thời gian ở nhà tù thực dân, ông luôn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ yêu nước, động viên các bạn tù không khuất phục trước kẻ thù.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính quyền cách mạng được thành lập trên cả nước. Tuy nhiên, chỉ ít lâu sau, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ. Trước tình hình đó, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cử Nguyễn Bình vào Nam để thống nhất các lực lượng vũ trang đang hoạt động rời rạc, xây dựng một lực lượng chiến đấu thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Khi đặt chân đến Nam Bộ, Nguyễn Bình phải đối mặt với vô vàn khó khăn. Nhiều lực lượng vũ trang địa phương hoạt động độc lập, chưa có sự phối hợp chặt chẽ. Bằng uy tín, bản lĩnh và tài lãnh đạo, ông kiên trì gặp gỡ từng đơn vị, giải thích chủ trương của Đảng, vận động các lực lượng đoàn kết cùng chiến đấu vì mục tiêu chung là bảo vệ nền độc lập của dân tộc. Nhờ đó, lực lượng vũ trang Nam Bộ từng bước được củng cố, thống nhất và ngày càng trưởng thành.
Không chỉ giỏi về tổ chức, Nguyễn Bình còn là một vị chỉ huy rất quyết đoán trên chiến trường. Ông trực tiếp chỉ đạo nhiều trận đánh vào các đồn bốt, kho tàng và tuyến giao thông của quân Pháp. Dưới sự lãnh đạo của ông, chiến tranh du kích ở Nam Bộ phát triển mạnh mẽ. Bộ đội và du kích tận dụng địa hình sông ngòi, kênh rạch và rừng ngập mặn để đánh địch bằng những phương thức linh hoạt, khiến quân Pháp gặp rất nhiều khó khăn.
Một trong những dấu ấn lớn của Nguyễn Bình là xây dựng lực lượng Biệt động thành tại Sài Gòn – Chợ Lớn. Ông chỉ đạo tổ chức nhiều trận đánh táo bạo ngay trong lòng đô thị, vào các cơ sở quân sự và đầu não của đối phương. Những hoạt động ấy không chỉ gây tổn thất cho quân Pháp mà còn cổ vũ mạnh mẽ tinh thần kháng chiến của nhân dân Nam Bộ.
Đồng đội luôn nhớ đến Nguyễn Bình là một vị chỉ huy gần gũi, giản dị và hết lòng vì chiến sĩ. Ông thường xuyên xuống đơn vị, ăn ở cùng bộ đội, lắng nghe tâm tư của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Ông luôn căn dặn rằng muốn đánh thắng giặc thì trước hết phải dựa vào dân, giữ vững tình đoàn kết quân – dân và tuyệt đối không được làm điều gì ảnh hưởng đến nhân dân.
Năm 1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh phong quân hàm cho các cán bộ quân đội. Nguyễn Bình được phong quân hàm Trung tướng, trở thành một trong những vị tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam và là vị Trung tướng đầu tiên hoạt động trên chiến trường Nam Bộ.
Năm 1951, sau khi được Trung ương triệu tập ra Việt Bắc để báo cáo tình hình chiến trường và nhận nhiệm vụ mới, Nguyễn Bình lên đường theo tuyến hành lang qua Campuchia. Ngày 29 tháng 9 năm 1951, khi đoàn công tác đi qua khu vực tỉnh Stung Treng (Campuchia), họ rơi vào một trận phục kích của lực lượng đối phương. Trong cuộc chiến đấu quyết liệt, Trung tướng Nguyễn Bình đã anh dũng hy sinh khi mới 43 tuổi.
Sự hy sinh của ông là mất mát to lớn đối với quân và dân Nam Bộ. Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng đã bày tỏ niềm tiếc thương sâu sắc trước sự ra đi của người vị tướng tài năng. Tên tuổi Nguyễn Bình từ đó gắn liền với những năm tháng gian khổ nhưng hào hùng của Nam Bộ kháng chiến.
Ngày nay, nhiều trường học, đường phố và đơn vị quân đội trên cả nước mang tên Trung tướng Nguyễn Bình. Cuộc đời của ông là minh chứng cho tinh thần kiên trung, lòng dũng cảm và tài năng quân sự của người chiến sĩ cách mạng Việt Nam. Từ một thanh niên yêu nước của quê hương Hưng Yên đến vị Trung tướng đầu tiên của chiến trường Nam Bộ, ông đã hiến trọn cuộc đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua, nhưng hình ảnh Trung tướng Nguyễn Bình vẫn luôn được nhắc đến với sự kính trọng và biết ơn. Tấm gương của ông là bài học quý báu về tinh thần đoàn kết, ý chí vượt qua mọi khó khăn và lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc. Những cống hiến của ông đã góp phần viết nên những trang sử vẻ vang của quân và dân Nam Bộ, mãi mãi được các thế hệ người Việt Nam trân trọng và noi theo.
