Vị tướng mở "cánh cửa thép" Xuân Lộc làm thơ tặng vợ ''Tư lệnh sáng lập sư đoàn, quân đoàn đầu tiên của Quân Giải phóng''

Hoàng Cầm là một trong những vị tướng lừng danh của quân đội ta. Ông là người trực tiếp chỉ huy bắt sống Tướng De Castries trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, rồi trên cương vị Tư lệnh Quân đoàn 4 chỉ huy mở “cánh cửa thép” Xuân Lộc trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, và là vị tướng đầu tiên có mặt tại thủ đô Phnôm Pênh khi sang giải phóng nước bạn khỏi họa diệt chủng Pol Pot,...

Ông được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Là chiến tướng xông pha khắp chiến trường nhưng những lúc nghỉ ngơi, ông vẫn tranh thủ làm thơ... tặng vợ!

Lúc chưa được gặp hầu chuyện Thượng tướng Hoàng Cầm, tôi cũng như nhiều người cứ ngỡ ông là tác giả bếp không khói Hoàng Cầm, thậm chí nhầm với cả thi sĩ Hoàng Cầm. Đó là 3 con người khác nhau và đều tham gia quân đội từ thời kháng chiến chống Pháp. Danh tướng Hoàng Cầm tên thật là Đỗ Văn Cầm, thường được gọi thân mật Năm Thạch, sinh năm 1920, ở huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây, nay thuộc TP Hà Nội.

Tư lệnh sáng lập sư đoàn, quân đoàn đầu tiên của Quân Giải phóng

Đầu năm 1965, hai vị chỉ huy cấp sư đoàn là Hoàng Cầm và Trần Độ từ ngoài Bắc bí mật vượt biển vào chiến khu Tây Ninh trên tàu không số qua cảng của Campuchia. Bấy giờ ở chiến trường B2 - Nam Bộ mới có các đơn vị bộ đội chủ lực cấp trung đoàn. Chính ủy Nguyễn Chí Thanh và Tư lệnh Trần Văn Trà của Quân Giải phóng miền Nam giao cho Hoàng Cầm xây dựng sư đoàn chủ lực đầu tiên.

Ngày 2/9/1965, lễ thành lập Sư đoàn 9 được cử hành giản dị mà trang nghiêm bên bờ suối Nhung thuộc địa phận tỉnh Phước Thành (nay thuộc Bình Phước). Đại tướng Nguyễn Chí Thanh - Bí thư Trung ương Cục miền Nam và luật sư Nguyễn Hữu Thọ - Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam đã đến dự, giao nhiệm vụ cho sư đoàn. Hoàng Cầm thay mặt sư đoàn hứa sẽ hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Hoàng Cầm được cử làm sư đoàn trưởng, Lê Văn Tưởng được cử làm chính ủy đầu tiên của sư đoàn. Dưới sự chỉ huy của Hoàng Cầm, Sư đoàn 9 lập nhiều chiến công lừng lẫy, với các trận đánh Mỹ đầu tiên và các chiến dịch Bàu Bàng - Dầu Tiếng, Bông Trang, Phước Long, Đồng Xoài, Nguyễn Huệ, Kiến Đức,... đặc biệt góp phần quyết định đánh bại chiến dịch Junction City - cuộc hành quân trên bộ lớn nhất của Mỹ trong chiến tranh Việt Nam.

Vì yêu cầu phát triển của chiến trường, ngày 20/7/1974, tướng Hoàng Cầm lại nhận lệnh trực tiếp thành lập Quân đoàn 4 trên cơ sở 2 sư đoàn chủ lực là Sư đoàn 7 và Sư đoàn 9 cùng một số tiểu đoàn binh chủng độc lập. Bộ Tư lệnh Quân đoàn 4 do Hoàng Cầm làm tư lệnh, Bùi Vũ Cát làm phó tư lệnh, Hoàng Nghĩa Khánh làm tham mưu trưởng. Đây là quân đoàn chủ lực đầu tiên của Quân Giải phóng miền Nam hoạt động ở chiến trường B2 - Nam Bộ.

Tướng Hoàng Cầm cho biết, từ buổi đầu thành lập, Quân đoàn 4 đã tiến hành đánh chiếm và giải phóng toàn bộ tỉnh Phước Long, rồi đánh Bình Long qua phía Bắc Tây Ninh, Dầu Tiếng, Chơn Thành; đánh từ Mỏ Vẹt đến La Ngà qua Hoài Đức, Tánh Linh, Bà Rịa để hình thành bàn đạp bao vây Sài Gòn từ nhiều hướng.

Sau chiến thắng Dầu Tiếng tháng 3/1975, Sư đoàn 9 được lệnh tách khỏi Quân đoàn 4 chuyển về làm lực lượng nòng cốt cho Đoàn 232 chiến đấu ở phía Tây Nam Sài Gòn. Bước vào Chiến dịch Hồ Chí Minh, phiên chế Quân đoàn 4 có 3 sư chủ lực là Sư đoàn 7, Sư đoàn 341 và Sư đoàn 6 được thành lập từ 2 trung đoàn chủ lực của Quân khu 7.