Vị tướng tình báo chiến lược huyền thoại

Nếu các anh hùng khác tỏa sáng trên chiến trường bằng lòng quả cảm trực diện, thì Phạm Xuân Ẩn lại tỏa sáng trong thầm lặng bằng trí tuệ và bản lĩnh thép giữa lòng địch. Ông sinh năm 1927 tại Đồng Nai, với bí danh Hai Trung (X6).

Dưới vỏ bọc là một phóng viên tài năng làm việc cho các hãng tin lớn của Mỹ như Reuters, Time và New York Herald Tribune, Phạm Xuân Ẩn đã tạo dựng được những mối quan hệ thân thiết với các quan chức cấp cao, tướng lĩnh quân đội Sài Gòn và cả các nhân viên tình báo CIA. Ông được giới báo chí và chính quyền lúc bấy giờ gọi là "người biết hết mọi chuyện".

Sự xuất sắc của ông nằm ở chỗ: Ông không cần lấy cắp tài liệu trong két sắt. Bằng khả năng phân tích bậc thầy và những câu chuyện bên bàn trà, ông đã thu thập được những kế hoạch quân sự tối mật như: Chiến tranh đặc biệt, Chiến tranh cục bộ, và cả sơ đồ phòng thủ của địch. Những thông tin từ "điệp viên hoàn hảo" này đã được gửi về chiến khu bằng các bản tin viết bằng mực đặc biệt, đóng vai trò quan trọng giúp Bộ Chính trị đưa ra những quyết sách mang tính bước ngoặt cho ngày đại thắng 30/4/1975.

Điều khiến người ta nể phục nhất ở Phạm Xuân Ẩn chính là sự trung thành tuyệt đối và lối sống đức độ. Sau ngày đất nước thống nhất, khi thân phận thật của ông được hé lộ, ngay cả những đồng nghiệp cũ là người Mỹ cũng phải bày tỏ lòng kính trọng trước tài năng và nhân cách của ông.

Năm 1976, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông là một trong số ít những người được phong hàm Thiếu tướng khi vẫn còn đang hoạt động bí mật. Cuộc đời ông đã trở thành đề tài cho nhiều cuốn sách nổi tiếng thế giới, tiêu biểu là cuốn "Điệp viên hoàn hảo" (The Perfect Spy) của giáo sư Larry Berman.