VỊ TƯỚNG TRẢI QUA BINH ĐAO, MỘT ĐỜI GẮN VỚI VẬN MỆNH ĐẤT NƯỚC

Thế kỷ XIX là thời kỳ Việt Nam phải đối mặt với nhiều biến động lớn. Trong bối cảnh ấy, Hoàng Kế Viêm là một võ quan triều Nguyễn từng giữ vai trò quan trọng trong các chiến dịch quân sự ở Bắc Kỳ, đặc biệt khi thực dân Pháp ngày càng mở rộng cuộc xâm lược.

Ông sinh năm 1820, quê ở Quảng Bình, xuất thân trong một gia đình có truyền thống học hành và phục vụ triều đình. Từ khi bước vào quan trường, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều chức vụ, trải qua những nhiệm vụ quân sự và hành chính ở các địa phương.

Khi tình hình Bắc Kỳ trở nên phức tạp, Hoàng Kế Viêm được triều đình giao chỉ huy lực lượng đối phó với những cuộc nổi dậy và các thế lực vũ trang hoạt động trong khu vực. Ông từng phối hợp với các lực lượng địa phương, trong đó có quân của Lưu Vĩnh Phúc, nhằm chống lại những bước tiến của quân Pháp.

Năm 1873, khi quân Pháp đánh chiếm thành Hà Nội lần thứ nhất, tình hình Bắc Kỳ trở nên đặc biệt căng thẳng. Hoàng Kế Viêm cùng các lực lượng kháng chiến tìm cách chống trả, trong khi triều đình Huế vừa phải đối phó với sức ép quân sự vừa tiến hành thương lượng với Pháp.

Một sự kiện nổi bật diễn ra tại Cầu Giấy vào tháng 12 năm 1873. Quân Pháp do Francis Garnier chỉ huy bị lực lượng của Lưu Vĩnh Phúc đánh bại, Garnier tử trận. Hoàng Kế Viêm có vai trò phối hợp trong cục diện quân sự chống Pháp ở Bắc Kỳ, dù chiến thắng này gắn trực tiếp với lực lượng Cờ Đen của Lưu Vĩnh Phúc.

Năm 1882, quân Pháp tiếp tục đánh chiếm Hà Nội lần thứ hai. Các lực lượng chống Pháp lại đứng trước thử thách lớn. Hoàng Kế Viêm tiếp tục hoạt động trong hệ thống quân sự của triều Nguyễn, giữa tình thế mà khả năng tự chủ của đất nước ngày càng bị thu hẹp.

Sau khi triều đình ký các hiệp ước thừa nhận quyền bảo hộ của Pháp, con đường đấu tranh của những võ quan như Hoàng Kế Viêm cũng thay đổi. Ông dần rút khỏi vai trò quân sự trực tiếp và sống qua những năm cuối đời trong thời kỳ đất nước đã rơi vào ách thống trị thuộc địa.

Hoàng Kế Viêm qua đời năm 1896. Cuộc đời ông phản ánh những khó khăn và mâu thuẫn của triều Nguyễn trong buổi đầu chống lại cuộc xâm lược của phương Tây.

Nhìn lại lịch sử, cần phân biệt vai trò của từng lực lượng và từng nhân vật, nhưng không thể bỏ qua những nỗ lực chống Pháp của các quan quân và lực lượng địa phương trong giai đoạn đầy biến động ấy.