VỊ TƯỚNG VÀ NHỮNG VIÊN GẠCH ĐẦU TIÊN CỦA NHÀ NƯỚC MỚI

Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Nhưng giành được chính quyền mới chỉ là bước đầu.

Một đất nước vừa thoát khỏi ách thuộc địa đứng trước vô vàn khó khăn. Chính quyền cách mạng còn non trẻ. Bộ máy nhà nước chưa hoàn chỉnh. Kinh tế kiệt quệ. Nạn đói để lại hậu quả nặng nề. Trong khi đó, nhiều lực lượng bên ngoài và các thế lực chống đối tìm cách gây sức ép đối với chính quyền mới.

Trong hoàn cảnh ấy, Võ Nguyên Giáp được giao một nhiệm vụ rất khác với hình ảnh người chỉ huy quân sự mà chúng ta thường biết.

Ngày 28-8-1945, ông trở thành Bộ trưởng Bộ Nội vụ đầu tiên của Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Theo Bộ Quốc phòng, ông đảm nhiệm cương vị này từ ngày 28-8-1945 đến ngày 2-3-1946. Chỉ trong khoảng hơn sáu tháng, ông tham gia giải quyết một khối lượng công việc rất lớn liên quan đến tổ chức bộ máy chính quyền và thể chế hành chính.

Đây là một giai đoạn đặc biệt trong cuộc đời Võ Nguyên Giáp.

Nếu trước đó ông quen với rừng núi, những đơn vị vũ trang và những cuộc hành quân, thì giờ đây ông phải làm việc với những văn bản hành chính, những sắc lệnh, những vấn đề về tổ chức chính quyền và những công việc của một nhà nước vừa mới ra đời.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất là tổ chức Tổng tuyển cử.

Chính phủ lâm thời quyết định tổ chức cuộc Tổng tuyển cử trên phạm vi cả nước để nhân dân bầu ra Quốc hội.

Ngày 8-9-1945, Sắc lệnh số 14 về Tổng tuyển cử được ban hành. Với tư cách Bộ trưởng Bộ Nội vụ, Võ Nguyên Giáp được giao trách nhiệm tổ chức thực hiện sắc lệnh. Theo tài liệu của Bộ Quốc phòng, sắc lệnh quy định công dân Việt Nam từ 18 tuổi trở lên, không phân biệt nam nữ, có quyền bầu cử và ứng cử theo những điều kiện được quy định.

Đây là một quyết định có ý nghĩa đặc biệt.

Một quốc gia vừa tuyên bố độc lập cần nhanh chóng xây dựng một chính quyền có cơ sở pháp lý và được nhân dân trao quyền.

Ngày 6-1-1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên được tiến hành.

Trong hoàn cảnh đất nước còn rất khó khăn, việc tổ chức một cuộc tổng tuyển cử trên phạm vi cả nước là một công việc không hề đơn giản.

Nhưng cuộc bầu cử đã diễn ra và Quốc hội khóa I được thành lập.

Đối với Võ Nguyên Giáp, đây là một chương rất khác trong cuộc đời.

Người từng chỉ huy Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân với 34 chiến sĩ nay tham gia xây dựng một bộ máy nhà nước.

Điều đó cho thấy vai trò của ông trong những ngày đầu độc lập không chỉ gắn với quân sự.

Ông còn tham gia vào việc xây dựng chính quyền.

Một trong những nhiệm vụ tiếp theo là xây dựng Hiến pháp.

Hiến pháp năm 1946 trở thành bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Theo tài liệu của Bộ Quốc phòng, Võ Nguyên Giáp tham gia vào quá trình chuẩn bị và xây dựng bản Hiến pháp đầu tiên này trong thời gian ông phụ trách Bộ Nội vụ.

Nhìn lại giai đoạn ấy, chúng ta có thể thấy một điều rất đáng chú ý.

Một vị tướng không chỉ cần biết chiến đấu.

Một đất nước sau khi giành được độc lập còn cần luật pháp, chính quyền, tổ chức và những con người có khả năng đảm nhận nhiều nhiệm vụ khác nhau.

Võ Nguyên Giáp đã trải qua giai đoạn ấy trước khi bước vào cuộc kháng chiến toàn quốc cuối năm 1946.

Có thể nói, những tháng ngày làm Bộ trưởng Bộ Nội vụ là một “lớp học” đặc biệt đối với ông.

Ở đó, ông tiếp xúc với công việc quản lý nhà nước, với những vấn đề xã hội và với yêu cầu xây dựng một chính quyền phục vụ nhân dân.

Những trải nghiệm ấy giúp chúng ta hiểu thêm về con người Võ Nguyên Giáp.

Ông không chỉ là người đứng sau bản đồ chiến dịch.

Ông từng ngồi bên những văn bản pháp lý của một Nhà nước mới.

Không chỉ biết tổ chức một đội quân, ông còn phải góp phần tổ chức một chính quyền.

Và không chỉ nghĩ đến chiến thắng trên chiến trường, ông còn phải nghĩ đến việc làm thế nào để nền độc lập vừa giành được có một nền tảng vững chắc.

Đó là một câu chuyện ít được nhắc đến khi nói về Đại tướng.

Nhưng chính câu chuyện ấy khiến chân dung Võ Nguyên Giáp trở nên đầy đủ hơn.

Một người từng cầm bản đồ chiến dịch.

Một người từng đứng giữa núi rừng.

Và cũng là một người từng tham gia đặt những viên gạch đầu tiên cho bộ máy Nhà nước Việt Nam sau ngày độc lập.