Vị tướng và trận chiến sinh tử bên dòng Thạch Hãn

Năm 1972, chiến trường Quảng Trị bùng lên dữ dội với những trận đánh ác liệt nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Trong những ngày tháng ấy, một người lính trẻ mới 22 tuổi – Nguyễn Đức Sơn, Chính trị viên phó Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 165, Sư đoàn 312 – đã ghi dấu ấn sâu đậm khi trực tiếp chỉ huy đơn vị vượt sông Thạch Hãn để chi viện cho chiến trường Thành cổ. Gần nửa thế kỷ trôi qua, ký ức bi hùng ấy vẫn còn nguyên vẹn trong lòng ông, để rồi sau này trở thành chất liệu cho hồi ký “Qua sông Thạch Hãn” nổi tiếng. Sinh năm 1950 tại Hà Tây (nay thuộc Hà Nội), Nguyễn Đức Sơn nhập ngũ năm 1967. Khi chiến dịch Thành cổ Quảng Trị bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, đơn vị của ông được lệnh vượt sông trong đêm tháng 7/1972. Thạch Hãn thời điểm đó sục sôi vì bom pháo; mỗi mét vuông mặt nước có thể hứng hàng chục quả pháo từ quân địch. Thế nhưng những người lính trẻ vẫn lao mình vào dòng nước đỏ lửa với quyết tâm phải đến được bờ Nam để chi viện cho Trung đoàn 48, Sư đoàn 320 đang cầm cự trong Thành. Ông kể rằng khi bơi giữa dòng, chỉ cần ngẩng đầu lên là có thể nhìn thấy pháo sáng giăng kín bầu trời. Nhiều chiến sĩ bị nước cuốn đi, nhiều người trúng đạn ngay khi vừa rời bờ. Nhưng đồng đội phía trước ngã xuống thì người phía sau lập tức lao lên. “Chỉ cần qua được sông, chúng tôi có thể chiến đấu đến hơi thở cuối cùng,” ông viết trong hồi ký. Tinh thần ấy đã giúp hàng trăm chiến sĩ vượt qua thử thách sinh tử để tiếp thêm sức mạnh cho chiến trường Thành cổ – nơi đang phải chống đỡ từng giờ trước bom đạn hiện đại. Vượt sông thành công, đơn vị của ông lập tức bước vào những trận đánh ác liệt trong lòng Thành cổ. Ngày đêm lẫn lộn trong tiếng pháo, mùi khét của thuốc súng và sự thiếu thốn trăm bề. Ông cùng đồng đội chiến đấu giữa những bức tường đổ nát, nơi mỗi tấc đất đều thấm máu của bao thế hệ thanh niên Việt Nam. Nhiều người bạn chiến đấu của ông đã nằm lại vĩnh viễn bên dòng Thạch Hãn, khiến ông luôn cảm thấy nặng lòng mỗi khi trở lại nơi này sau hòa bình.

Sau chiến tranh, Nguyễn Đức Sơn tiếp tục cống hiến trong quân đội. Từ người chiến sĩ trẻ vượt sông năm nào, ông trở thành một trong những cán bộ cao cấp của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông từng đảm nhiệm các chức vụ quan trọng như Cục trưởng Cục Tổ chức Tổng cục Chính trị, Bí thư Đảng ủy Bộ Tổng tham mưu và được phong quân hàm Trung tướng năm 2006. Dẫu đạt nhiều thành tích, nhưng điều ông trân trọng nhất vẫn là ký ức về những người lính đã hy sinh tuổi trẻ tại Quảng Trị. Trong lòng ông, Thạch Hãn không chỉ là dòng sông, mà là nơi ghi dấu những năm tháng thanh xuân cháy bỏng, tình đồng đội thiêng liêng và sự hy sinh không thể đong đếm. Bằng hồi ký và những câu chuyện ông kể lại, lịch sử đã trở nên gần gũi và sống động hơn đối với thế hệ trẻ hôm nay. Trung tướng Nguyễn Đức Sơn vì thế không chỉ là nhân chứng lịch sử, mà còn là người giữ lửa ký ức của một thời oanh liệt.