VI VĂN ĐẢM

Lịch sử dân tộc Việt Nam là bản hùng ca bất tận được viết nên bằng lòng yêu nước, ý chí kiên cường và sự hi sinh cao cả của biết bao thế hệ cha anh. Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, giữa bom đạn và khói lửa, đã xuất hiện những con người bình dị nhưng mang trái tim lớn lao, sẵn sàng dâng hiến tuổi xuân cho độc lập dân tộc. Họ là những nhân chứng sống quý giá của lịch sử, là cầu nối thiêng liêng giữa quá khứ và hiện tại.

Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa” mang ý nghĩa sâu sắc khi tái hiện những ký ức hào hùng ấy thông qua lời kể của các nhân chứng lịch sử còn sống. Đây không chỉ là hoạt động tri ân thế hệ đi trước mà còn giúp thế hệ trẻ hôm nay hiểu rõ hơn giá trị của hòa bình, từ đó sống trách nhiệm hơn với quê hương, đất nước.

Nhân chứng lịch sử

Họ và tên: Vi Văn Đảm

Năm sinh: 1986

Cuộc tổng tấn công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 mà đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã đưa cuộc đấu tranh trường kỳ, gian khổ của quân và dân ta đến thắng lợi cuối cùng, để non sông thu về một mối, đất nước sạch bóng quân xâm lược. Để làm nên chiến thắng vang dội ấy, biết bao người con quê hương Đất Tổ không tiếc tuổi xuân “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” lập nhiều chiến công oanh liệt, góp phần giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Ký ức thời hoa lửa

Cuộc tổng tấn công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 là điểm hội tụ của khát vọng độc lập, nơi những dòng sông ký ức của hàng triệu người con đất Việt đổ về biển lớn ngày đại thắng. Trong hành trình “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” đầy gian khổ ấy, quê hương Đất Tổ đã tiễn đưa biết bao người con ưu tú lên đường, để rồi hôm nay, những câu chuyện về họ trở thành những pho sử sống giữa đời thường. Đó là người lính tăng Vi Văn Đảm (huyện Thanh Ba), pháo thủ số 1 trên chiếc xe tăng T160 huyền thoại. Ông không chỉ là nhân chứng của trận Đường 9 - Nam Lào vang dội, mà còn là một phần linh hồn của bản hùng ca “5 anh em trên một chiếc xe tăng” – biểu tượng bất diệt cho sự gắn kết máu thịt của quân đội ta.

Hơn nửa thế kỷ đã qua đi, nhưng với CCB Vi Văn Đảm (khu 17, xã Đông Thành, huyện Thanh Ba), ký ức về những năm tháng xông pha trên chiến trường bảo vệ Tổ quốc vẫn luôn in sâu trong tâm trí. Người lính tăng ấy cũng chính là nguyên mẫu trong bài thơ “Trên một chiếc xe tăng” của nhà thơ Hữu Thỉnh, được nhạc sĩ Doãn Nho phổ nhạc thành bài hát nổi tiếng “5 anh em trên một chiếc xe tăng”, bài hát nổi tiếng đi cùng năm tháng.

Tháng 6/1968, chàng thanh niên Vi Văn Đảm khi ấy vừa tròn 18 tuổi đã lên đường nhập ngũ theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc tại đơn vị C1 Tiểu đoàn 10, Bộ tư lệnh Thiết - Giáp, đóng quân tại xã Hướng Đạo, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phú lúc bấy giờ. Đến tháng 9/1970, Binh nhất Vi Văn Đảm đã hoàn thành huấn luyện và được cử đi tiền trạm, tháp tùng Đại đội trưởng Trần Cử cùng Trung đoàn 202 đi chuẩn bị cho địa điểm đóng quân và địa điểm tác chiến, quá trình hành quân qua Khe Sanh, Hướng Hóa (tỉnh Quảng Trị) và Bản Đông (huyện Sê Pôn, tỉnh Savannakhet, Lào). Sau khi đi tiền trạm, đoàn quân trở về huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, Binh nhất Vi Văn Đảm được biên chế vào xe tăng T160 - Đoàn 397 gồm 5 người: Trưởng xe - Thượng sĩ, Trung đội trưởng Lê Đức Tuân (quê Hà Nội); Lái xe 1 - Trung sĩ Đỗ Quang Phục (quê Thái Bình); Lái xe 2 - Binh nhất Nguyễn Xuân Long (quê Bắc Ninh); Pháo thủ số 1 - Binh nhất Vi Văn Đảm (quê Phú Thọ); Pháo thủ số 2 - Binh nhất Nguyễn Bá Năng (quê Bắc Ninh).

Trước khi hành quân tham gia tác chiến, xe tăng T160 được đón tiếp vị khách đặc biệt đó là nhà thơ Hữu Thỉnh, lúc ấy là cán bộ Ban Tuyên huấn, Binh chủng Tăng - Thiết giáp. Nhà thơ Hữu Thỉnh cũng là bạn thân của trưởng xe Lê Đức Tuân. Khi được chứng kiến “chất thép” của những người lính tăng cùng sự yêu thương, đoàn kết trên chiếc xe tăng T160 nhỏ hẹp, dằng dặc trên chiến trường khốc liệt đã khiến nhà thơ Hữu Thỉnh dồn cảm xúc để bật ra những câu thơ vừa rất bình dị, vừa lẫm liệt, vừa dào dạt yêu thương, vừa hào sảng: “Năm anh em trên một chiếc xe tăng/ Như năm bông hoa nở cùng một cội/ Như năm ngón tay trên một bàn tay/ Đã xung trận là năm người như một”...

Mùa Xuân năm 1971, dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, những người chiến sĩ trên xe tăng T160 cùng quân và dân ta đã tiến hành thắng lợi Chiến dịch phản công Đường 9 - Nam Lào, đánh bại cuộc hành quân Lam Sơn 719 của quân ngụy được quân Mỹ yểm trợ, làm phá sản một bước cơ bản chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh”, viết nên một thiên anh hùng ca mang tên “Đường 9 - Nam Lào”, tạo thế và lực mới cho cách mạng miền Nam.

Nhớ lại khoảnh khắc được gặp lại những người đồng đội, người anh em trên chiếc xe tăng T160 năm ấy tại chương trình Kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Đường 9 - Nam Lào, CCB Vi Văn Đảm xúc động nghẹn ngào, từng ký ức những năm tháng chiến tranh gian khổ, khốc liệt mà hào hùng, bi tráng hiện về. 5 anh em giờ chỉ còn 4, hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng niềm tự hào được đứng trong đội ngũ Quân đội Nhân dân Việt Nam cùng những kỷ niệm về một thời hào hùng vẫn mãi vẹn nguyên trong ký ức người lính xe tăng ấy.