VỊ VUA NHỎ RỜI KHỎI TỬ CẤM THÀNH

Ở kinh thành Huế năm 1916, có một cậu vua 16 tuổi thường giả vờ đi tắm, đi câu cá ở bên sông Hương để bí mật gặp các chí sĩ Việt Nam Quang Phục Hội là Trần Cao Vân và Thái Phiên.

Đêm 3/5/1916, trời Huế mưa lất phất. Từ cửa ngách Tử Cấm Thành, một bóng người mảnh khảnh trong bộ áo vải nâu bình dân lén lút đi ra. Đó chính là vua Duy Tân.

Ngài không mang long bào, không có kiệu rước. Ngài đi bộ đến chùa Từ Hiếu, rồi từ đó ra khỏi thành, quyết định cùng các nghĩa sĩ phát động cuộc khởi nghĩa chống Pháp.

Khi Thái Phiên hỏi: "Sao bệ hạ dám bỏ ngai vàng mà đi như vậy?"

Vua trẻ chỉ nhìn về phía ánh đèn của Đại Nội đang xa dần sau lũy tre làng An Cựu và nói: "Trẫm không thể ngồi trong cung điện dát vàng mà nhìn dân mình làm nô lệ được. Làm vua mà không cứu được nước thì thà làm dân thường còn hơn."

Cuộc khởi nghĩa thất bại chỉ sau một ngày vì bị lộ. Vua Duy Tân bị quân Pháp bắt ngay tại làng La Châu, bên bờ sông Hương.

Khi bị giải về lại Ngọ Môn, nơi 9 năm trước ngài làm lễ đăng cơ, viên Toàn quyền Pháp hỏi: "Bệ hạ còn nhỏ, sao lại dám chống lại nước Pháp?"

Duy Tân ngẩng cao đầu, dõng dạc: "Nước Nam là của người Nam, không phải của người Pháp."

Sau đó ngài bị đày sang đảo Réunion. Ngày rời bến cảng Chân Mây, ngài ngoảnh lại nhìn dãy núi Ngự Bình mờ sương lần cuối. Ngài không bao giờ được trở lại quê hương Huế nữa, và mất ở tuổi 45 trong một tai nạn máy bay ở châu Phi.

Đến nay, trong lăng Dục Đức ở Huế vẫn còn ngôi mộ gió của ngài - một vị vua đã chọn rời bỏ Tử Cấm Thành để làm một người dân yêu nước.