VỊ VUA TRẺ RỜI KINH THÀNH ĐỂ TIẾP TỤC KHÁNG PHÁP

1. Vị vua trẻ trong thời kỳ đất nước biến động

Vua Hàm Nghi, tên thật là Nguyễn Phúc Ưng Lịch, sinh năm 1871. Ông lên ngôi năm 1884 khi mới 13 tuổi, trong hoàn cảnh đất nước đang chịu sự khống chế ngày càng sâu sắc của thực dân Pháp. Triều đình nhà Nguyễn khi đó chia thành hai khuynh hướng: một bên chủ trương hòa hoãn với Pháp, bên kia muốn tổ chức kháng chiến. Hàm Nghi trở thành vị vua được phe chủ chiến ủng hộ và được Tôn Thất Thuyết đưa lên ngôi.

Năm 1885, tình hình tại Huế ngày càng căng thẳng. Đêm 4 rạng sáng 5/7, quân triều đình dưới sự chỉ huy của Tôn Thất Thuyết tấn công lực lượng Pháp tại kinh thành. Cuộc tấn công thất bại, quân Pháp phản công và kiểm soát kinh đô. Trước tình thế đó, Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi rời khỏi Huế, hướng về căn cứ Tân Sở ở Quảng Trị. Quyết định này đã làm thay đổi hoàn toàn cuộc đời của vị vua trẻ.

2. Chiếu Cần Vương và lời kêu gọi chống Pháp

Tại Tân Sở, ngày 13/7/1885, vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương, kêu gọi văn thân, sĩ phu và nhân dân đứng lên giúp vua chống Pháp. Chiếu Cần Vương nhanh chóng trở thành lời hiệu triệu cho một phong trào yêu nước rộng lớn. Hàng loạt cuộc khởi nghĩa đã bùng nổ ở Bắc Kỳ và Trung Kỳ, trong đó có những cuộc khởi nghĩa nổi tiếng như Hương Khê, Bãi Sậy, Ba Đình và nhiều phong trào khác.

Điều đáng chú ý là Hàm Nghi khi ấy mới chỉ khoảng 14 tuổi. Ông không phải một vị tướng trực tiếp chỉ huy từng trận đánh, nhưng việc ông kiên quyết ở lại với lực lượng kháng chiến và trở thành biểu tượng của phong trào đã có ý nghĩa rất lớn. Từ một vị vua sống trong hoàng cung, Hàm Nghi phải thích nghi với cuộc sống thiếu thốn giữa núi rừng, liên tục di chuyển để tránh quân Pháp truy bắt.

3. Những năm tháng giữa núi rừng

Sau khi rời Tân Sở, vua Hàm Nghi cùng Tôn Thất Thuyết và lực lượng Cần Vương di chuyển qua nhiều địa bàn. Cuộc sống của đoàn kháng chiến vô cùng gian khổ. Họ phải dựa vào sự che chở của nhân dân, thường xuyên thay đổi nơi ở và tránh những cuộc truy quét của quân Pháp.

Năm 1888, Hàm Nghi bị Nguyễn Đình Tình và Trương Quang Ngọc bắt rồi giao cho quân Pháp. Khi bị đưa về Huế, ông không chấp nhận hợp tác với chính quyền Pháp. Sau đó, Hàm Nghi bị đưa đi lưu đày tại Algérie. Ông sống phần đời còn lại tại đây và qua đời năm 1944.

4. Một vị vua không chịu khuất phục

Điều làm Hàm Nghi trở thành một nhân vật đặc biệt trong lịch sử không nằm ở những trận đánh ông trực tiếp chỉ huy, mà ở lựa chọn của một vị vua trẻ trước vận mệnh đất nước. Sau khi kinh thành thất thủ, ông hoàn toàn có thể ở lại và trở thành một vị vua dưới sự kiểm soát của Pháp. Nhưng ông đã rời hoàng cung, chấp nhận cuộc sống gian khổ và gắn mình với phong trào kháng chiến.

Sau khi bị bắt và đưa đi lưu đày, Hàm Nghi vẫn không trở thành công cụ của chính quyền thực dân. Ông sống xa quê hương cho đến cuối đời. Câu chuyện ấy khiến hình ảnh vị vua trẻ gắn liền với phong trào Cần Vương và tinh thần chống Pháp cuối thế kỷ XIX.

Hàm Nghi không giành lại được kinh thành, cũng không thể đánh bại quân Pháp, nhưng ông đã để lại một biểu tượng đặc biệt: một vị vua trẻ chọn rời ngai vàng, đi vào núi rừng và sống cùng những người đang chiến đấu vì đất nước.