Vị Xuyên không thể nào quên

Lý Văn Mạo, người con của xã Xuân Hoà, tỉnh Lào Cai. Đã nhiều năm trôi qua, nhưng mỗi lần nhắc đến mặt trận Vị Xuyên – Hà Giang, lòng tôi vẫn nghẹn lại như còn nghe tiếng pháo gầm vang giữa núi đá biên cương năm ấy.

Đó là nơi tuổi trẻ của tôi và biết bao đồng đội đã đi qua trong khói lửa, máu và nước mắt.

Ngày rời quê lên biên giới

Sau ngày đất nước thống nhất, tôi từng nghĩ chiến tranh đã kết thúc, rằng quê hương rồi sẽ mãi bình yên.

Nhưng những năm cuối thập niên 70, tình hình biên giới phía Bắc ngày càng căng thẳng. Là người con của vùng núi Lào Cai, tôi hiểu hơn ai hết rằng biên giới là mái nhà của mình.

Khi nhận lệnh lên đường tăng cường cho mặt trận Hà Giang, tôi lặng người rất lâu.

Đêm trước ngày đi, mẹ tôi ngồi bên bếp lửa vá lại chiếc áo bông cho con trai. Ánh lửa hắt lên gương mặt mẹ đầy lo âu.

Cha tôi chậm rãi nói:

“Mạo à, đất nước còn giặc thì mình còn phải giữ đất.”

Câu nói ấy theo tôi suốt cả cuộc đời.

Sáng hôm sau, tôi rời Xuân Hoà trong màn sương dày đặc của núi rừng Tây Bắc. Tiếng mẹ dặn phía sau làm lòng tôi nghẹn lại:

“Đi mạnh giỏi… nhớ ngày trở về.”

Vị Xuyên – chiến trường của lửa và đá

Khi đặt chân tới Vị Xuyên, tôi mới thật sự hiểu thế nào là chiến tranh nơi biên giới.

Núi đá dựng đứng, rừng sâu hun hút, sương mù dày đặc quanh năm. Nhưng điều đáng sợ nhất là pháo địch.

Ngày nào pháo cũng dội xuống.

Tiếng nổ vang dội khắp núi rừng, đất đá tung lên mù mịt. Có những ngọn đồi bị cày xới đến không còn nhận ra hình dạng ban đầu.

Chúng tôi sống trong công sự đào giữa núi đá.

Ban ngày chiến đấu giữ chốt, ban đêm củng cố trận địa, chuyển thương binh và tiếp tế đạn dược.

Có những hôm pháo bắn liên tục đến mức tai ai cũng ù đi, đầu óc quay cuồng vì sức ép.

Nhiều anh em nói vui:

“Ở Vị Xuyên, nghe tiếng pháo còn nhiều hơn tiếng người.”

Nhưng phía sau câu nói ấy là sự khốc liệt mà không lời nào kể hết.

Những ngày giữ chốt sinh tử

Đơn vị tôi được giao nhiệm vụ giữ một điểm cao trọng yếu.

Ở đó, cái chết luôn ở rất gần.

Nước uống khan hiếm, lương thực tiếp tế khó khăn. Có hôm anh em chỉ ăn vài miếng lương khô rồi tiếp tục chiến đấu.

Mùa đông Hà Giang lạnh cắt da cắt thịt. Quần áo lúc nào cũng ẩm ướt vì sương núi.

Nhưng không ai lùi bước.

Chúng tôi hiểu rằng:

“Nếu mình lùi, biên giới sẽ bị uy hiếp.”

Có những đêm pháo địch trút xuống như mưa.

Đất đá rung chuyển dữ dội. Công sự vừa đào xong đã bị san phẳng.

Chúng tôi ôm súng lao vào vị trí chiến đấu giữa khói bụi mù trời.

Lúc ấy, điều duy nhất trong đầu tôi là:

“Phải giữ bằng được điểm chốt này.”

Những đồng đội mãi nằm lại

Điều khiến tôi đau lòng nhất là sự hi sinh của đồng đội.

Có những người vừa còn cười nói với nhau, chỉ ít phút sau đã nằm lại dưới chân núi đá.

Tôi nhớ nhất anh Hùng — người bạn cùng đơn vị quê Phú Thọ.

Anh hay kể chuyện mẹ già ở quê và thường nói:

“Hết chiến tranh tao sẽ về làm lại căn nhà cho bà.”

Nhưng trong một trận pháo kích lớn, anh đã hi sinh khi đang đưa thương binh xuống núi.

Hôm ấy trời mưa lạnh buốt.

Chúng tôi chỉ kịp phủ tấm tăng lên người anh rồi tiếp tục chiến đấu.

Không ai có thời gian để khóc.

Chiến tranh ở Vị Xuyên là như vậy.

Khốc liệt đến nghẹn lòng.

Những đêm biên giới không ngủ

Ở Vị Xuyên, hiếm khi có một đêm thật sự yên tĩnh.

Tiếng pháo vọng dài giữa núi rừng. Pháo sáng xé ngang màn đêm.

Chúng tôi thay nhau gác trong cái lạnh thấu xương.

Những lúc ấy, tôi nhớ quê nhà da diết.

Tôi nhớ những buổi chiều ở Xuân Hoà, khói bếp bay lên từ các mái nhà nhỏ, nhớ tiếng mẹ gọi con về ăn cơm.

Chính nỗi nhớ ấy giúp tôi có thêm sức mạnh để tiếp tục cầm súng.

Ngày trở về

Sau những tháng năm chiến đấu ở mặt trận Vị Xuyên, tôi may mắn còn sống để trở về quê hương.

Ngày bước chân về lại Xuân Hoà, tôi thấy mẹ đứng trước sân nhà từ rất xa.

Bà chạy đến ôm tôi mà khóc nghẹn.

Còn tôi — người lính từng đi qua núi đá và khói lửa biên cương — lúc ấy cũng không cầm được nước mắt.

Tôi đã trở về.

Nhưng rất nhiều đồng đội của tôi thì mãi mãi nằm lại nơi chiến trường Vị Xuyên.

Điều tôi muốn nhắn gửi

Giờ đây tuổi đã cao, mỗi lần kể cho con cháu nghe về mặt trận Hà Giang, tôi luôn nói:

“Hòa bình hôm nay được đổi bằng máu và tuổi xuân của biết bao người lính.”

Thế hệ chúng tôi năm ấy cầm súng không phải để trở thành anh hùng.

Chúng tôi chiến đấu chỉ vì một điều giản dị:

“Giữ lấy từng tấc đất biên cương của Tổ quốc.”

Và đối với tôi, Vị Xuyên sẽ mãi là ký ức không bao giờ phai