VỊ XUYÊN – NƠI NHỮNG NGƯỜI LÍNH HÓA THÂN VÀO ĐẤT NƯỚC
VỊ XUYÊN – NƠI NHỮNG NGƯỜI LÍNH HÓA THÂN VÀO ĐẤT NƯỚC
Có những mảnh đất khi đặt chân đến, ta chỉ thấy núi cao, đá núi, cỏ cây và mây trời.
Nhưng có những mảnh đất, càng đứng lặng càng nghe thấy tiếng vọng của lịch sử.
Vị Xuyên là một nơi như thế.
Nơi đây từng là chiến trường đặc biệt ác liệt trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc. Trong những năm tháng khốc liệt ấy, biết bao cán bộ, chiến sĩ đã bám trụ nơi địa đầu, chiến đấu giữa núi đá hiểm trở, bom đạn và những trận đánh giành giật từng điểm cao, từng chiến hào, từng tấc đất biên cương. Đặc biệt, giai đoạn 1984–1989 đã ghi dấu những trận chiến vô cùng khốc liệt tại các cao điểm như 468, 685, 772, 1509... (Quân Đội Nhân Dân)
Và cũng chính nơi đây, hơn 4.000 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh.
Con số ấy, khi đọc trên một trang giấy, chỉ là một con số.
Nhưng nếu nghĩ sâu hơn, đó là hơn bốn nghìn cuộc đời.
Hơn bốn nghìn người con.
Hơn bốn nghìn gia đình.
Hơn bốn nghìn người mẹ đã mất con, người cha mất con, người vợ mất chồng, những người anh, người chị, người em mất đi một người thân yêu.
Đằng sau mỗi cái tên là một câu chuyện.
Đằng sau mỗi người lính là một mái nhà.
Và đằng sau mỗi người lính nằm lại Vị Xuyên là một nỗi đau mà có lẽ cả cuộc đời cũng không thể gọi thành lời.
Những người lính của tuổi hai mươi
Ngày ấy, các anh còn rất trẻ.
Có người vừa rời ghế nhà trường.
Có người mới bước vào quân ngũ.
Có người chưa kịp lập gia đình.
Có người vừa nhận được lá thư từ quê nhà.
Có người còn mang trong ba lô những kỷ vật nhỏ bé của mẹ, của người thân gửi theo.
Các anh đến Vị Xuyên không phải để tìm kiếm vinh quang cho riêng mình.
Các anh đến để làm nhiệm vụ.
Để giữ đất.
Để bảo vệ đồng đội.
Để bảo vệ biên cương thiêng liêng của Tổ quốc.
Trong những ngày tháng ấy, giữa núi đá và bom đạn, những người lính đã sống với nhau bằng một thứ tình cảm đặc biệt – tình đồng chí, đồng đội.
Khi một người ngã xuống, những người còn lại tiếp tục chiến đấu.
Khi một người bị thương, đồng đội tìm cách đưa về.
Khi một người không trở về, những người còn sống mang theo nỗi đau ấy trong suốt cuộc đời.
Có những người lính trở về sau chiến tranh nhưng một phần tâm hồn vẫn ở lại Vị Xuyên, bởi ở nơi ấy có những người đồng đội đã nằm xuống mà họ không bao giờ quên.
Ngày 12 tháng 7 – một ngày không thể nào quên
Ngày 12 tháng 7 năm 1984 đã trở thành một dấu mốc đau thương trong ký ức của những người từng chiến đấu tại Vị Xuyên.
Trong trận chiến khốc liệt ngày ấy, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh; riêng Sư đoàn 356 có 593 cán bộ, chiến sĩ vĩnh viễn nằm lại. Ngày 12 tháng 7 vì thế được những người lính năm xưa gọi là “Ngày giỗ trận” của Sư đoàn. (Quân Đội Nhân Dân)
Hãy thử hình dung một ngày chiến đấu trên núi đá.
Tiếng pháo dội xuống.
Đất đá tung lên.
Khói lửa phủ kín những điểm cao.
Những người lính vẫn bám trụ.
Có người vừa chiến đấu vừa gọi tên đồng đội.
Có người ngã xuống ngay bên chiến hào.
Có người được đồng đội chôn cất vội vàng giữa những phút giây chiến đấu căng thẳng.
Và có những người mãi mãi nằm lại giữa núi rừng mà chưa kịp trở về.
Năm tháng trôi qua.
Những điểm cao ngày nào dần phủ màu xanh của cỏ cây.
Nhưng dưới lớp đất ấy vẫn còn những người lính.
Những người lính chưa bao giờ thực sự rời khỏi Vị Xuyên.
“Sống bám đá đánh giặc, chết hóa đá, bất tử”
Có một câu nói đã trở thành biểu tượng của người lính Vị Xuyên:
“Sống bám đá đánh giặc, chết hóa đá, bất tử.”
Đó không chỉ là một câu nói.
Đó là tinh thần của những người lính đã chiến đấu trong hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt, quyết tâm giữ từng mỏm đồi, vách đá, điểm cao nơi biên cương. (Quân Đội Nhân Dân)
Các anh đã lấy thân mình giữ đất.
Lấy tuổi trẻ giữ biên cương.
Lấy máu xương viết nên lời thề với Tổ quốc.
Có thể thân thể các anh đã hòa vào đất đá.
Nhưng sự hy sinh ấy không biến mất.
Nó nằm trong từng tấc đất.
Trong những cột mốc biên cương.
Trong ký ức của đồng đội.
Trong những nén hương của người thân.
Và trong lòng biết ơn của những thế hệ chưa từng phải bước qua chiến tranh.
Những người mẹ vẫn chờ con
Có lẽ đau đớn nhất là những người ở lại.
Một người mẹ tiễn con đi khi mái tóc còn xanh.
Rồi năm tháng trôi qua.
Mái tóc mẹ bạc trắng.
Người con vẫn không trở về.
Có những người mẹ đã đi gần hết cuộc đời mà vẫn mong một ngày được nghe tin con.
Có những gia đình nhiều năm lần theo từng manh mối, từng địa danh, từng ký ức của đồng đội để tìm nơi người thân đã nằm xuống.
Và cho đến hôm nay, vẫn còn những hài cốt liệt sĩ trên mặt trận Vị Xuyên chưa được tìm thấy, chưa thể trở về với gia đình. Những đơn vị tìm kiếm, quy tập vẫn tiếp tục công việc đầy gian khó ấy. Chỉ riêng tháng 4-2025, sáu hài cốt liệt sĩ được tìm thấy tại khu vực Thanh Thủy vẫn chưa xác định được danh tính và được đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên để tiếp tục xác minh. (Quân Đội Nhân Dân)
Đằng sau mỗi cuộc tìm kiếm là một niềm hy vọng.
Hy vọng tìm được một phần hài cốt.
Hy vọng xác định được một cái tên.
Hy vọng đưa người con trở về.
Để một người mẹ có thể nói:
“Con ơi, cuối cùng con cũng về với mẹ.”
Vị Xuyên hôm nay – bình yên trên những tầng đất đỏ
Ngày hôm nay, Vị Xuyên đã mang một diện mạo khác.
Nhưng núi vẫn còn đó.
Đá vẫn còn đó.
Những điểm cao vẫn đứng giữa trời biên giới như những chứng nhân của lịch sử.
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên, gần 2.000 liệt sĩ đang yên nghỉ cùng một phần mộ tập thể của các chiến sĩ đã hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. (Bộ Quốc phòng Việt Nam)
Mỗi dịp tháng Bảy, những người lính năm xưa, thân nhân liệt sĩ và người dân từ nhiều miền lại tìm về.
Không ai bảo ai.
Mỗi người mang theo một nén hương.
Một bó hoa.
Một tấm lòng.
Họ đứng trước những hàng bia trắng, trước Đài hương 468, trước những người đồng đội đã nằm lại và lặng im.
Bởi có những điều không cần nói thành lời.
Chỉ một phút cúi đầu cũng đủ nói lên tất cả.
Xin cảm ơn các anh.
Các anh đã gửi lại tuổi xuân cho đất nước
Những người lính Vị Xuyên năm nào đã chiến đấu ở tuổi đôi mươi.
Các anh có những ước mơ rất bình thường.
Một mái nhà.
Một gia đình.
Một ngày trở về quê.
Một cuộc sống bình yên.
Nhưng chiến tranh đã không cho các anh cơ hội thực hiện những ước mơ ấy.
Các anh đã gửi lại tuổi xuân nơi biên giới.
Để hôm nay chúng ta được sống trong hòa bình.
Được trở về nhà.
Được nhìn thấy cha mẹ.
Được ôm những người thân yêu.
Được nuôi dưỡng những ước mơ mà các anh đã không còn cơ hội thực hiện.
Vì thế, mỗi ngày bình yên hôm nay đều có bóng dáng của những người đã nằm xuống.
Và Vị Xuyên là một trong những nơi nhắc chúng ta rõ nhất về điều đó.
Xin nghiêng mình trước những người lính Vị Xuyên
Hơn bốn mươi năm đã trôi qua.
Nhưng ký ức về những người lính Vị Xuyên vẫn còn nguyên trong lòng những người trở về.
Các anh không còn đứng trên những điểm cao năm ấy.
Không còn nghe tiếng đồng đội gọi nhau giữa chiến hào.
Không còn nhìn thấy quê hương đổi mới.
Nhưng các anh đã trở thành một phần của quê hương.
Thân thể các anh đã hòa vào đất mẹ.
Máu của các anh đã thấm vào từng mỏm đá biên cương.
Tên tuổi các anh đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ của dân tộc.
Xin được thành kính nghiêng mình trước những người lính đã chiến đấu và hy sinh trên mặt trận Vị Xuyên.
Xin tri ân những người đã lấy tuổi trẻ đổi lấy bình yên.
Xin tri ân những người mẹ đã tiễn con đi mà không được đón con trở về.
Xin tri ân những người vợ đã chờ chồng trong những năm tháng dài.
Xin tri ân những người đồng đội đã mang ký ức về các anh suốt cả cuộc đời.
Và xin tri ân những người vẫn đang ngày đêm tìm kiếm những hài cốt còn nằm lại giữa núi rừng Vị Xuyên.
Các anh có thể đã nằm xuống, nhưng các anh chưa bao giờ biến mất.
Các anh vẫn ở đó – trong những hàng bia đá.
Trong những nén hương tháng Bảy.
Trong ký ức của đồng đội.
Trong nước mắt của những người mẹ.
Trong niềm tự hào của quê hương.
Và trong sự biết ơn của cả dân tộc.
Vị Xuyên sẽ còn kể mãi câu chuyện về những người lính đã sống, chiến đấu và hy sinh anh dũng vì từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc.
Xin các anh yên nghỉ.
Xin đất mẹ ôm trọn các anh vào lòng.
Xin Tổ quốc đời đời ghi nhớ.
Và xin những người đang sống hôm nay không bao giờ quên rằng:
Có một thế hệ đã đi qua chiến tranh bằng tuổi trẻ của mình, để chúng ta được đi qua cuộc đời trong hòa bình.
