VỊ XUYÊN – TẬP 11: NGƯỜI ĐI TÌM ĐỒNG ĐỘI

Năm 1984.

Nguyễn Văn Kim mới 18 tuổi.

Tháng 3, anh lên đường nhập ngũ.

Tuổi mười tám.

Một chàng trai còn rất trẻ.

Những ngày đầu quân ngũ, có lẽ anh chưa thể hình dung rằng chỉ vài tháng sau mình sẽ bước vào một trong những chiến trường ác liệt nhất của cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc.

Đầu tháng 5/1984, Sư đoàn 356 được tăng cường lên Mặt trận Vị Xuyên.

Kim có mặt trong đội hình Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 876.

Nhiệm vụ của anh là chiến sĩ truyền đạt kiêm bảo vệ chỉ huy tiểu đoàn.

Trên chiến trường, người lính truyền đạt phải chạy giữa các vị trí.

Mệnh lệnh từ chỉ huy phải được đưa đến nơi cần đến.

Tin tức từ tuyến trước phải trở về sở chỉ huy.

Giữa một chiến trường mà pháo kích có thể làm đứt đường liên lạc, nhiệm vụ ấy đặc biệt nguy hiểm.

Kim còn rất trẻ.

Nhưng chiến trường không chờ tuổi tác.

Những ngày ở Vị Xuyên trôi qua trong tiếng pháo.

Những người lính cùng đơn vị trở thành những người gần gũi nhất với nhau.

Họ cùng hành quân.

Cùng ăn.

Cùng ngủ trong những công sự chật hẹp.

Và cùng bước vào những trận đánh mà không ai biết ngày mai ai còn, ai mất.

Sư đoàn 356 chịu tổn thất rất nặng nề trong những trận chiến ở Vị Xuyên.

Có những người Kim biết mặt.

Có những người anh từng nói chuyện.

Có những người chỉ kịp biết tên.

Nhưng tất cả đều là đồng đội.

Rồi chiến tranh qua đi.

Những người còn sống trở về.

Người về quê.

Người tiếp tục cuộc sống mới.

Người mang theo thương tật.

Người mang theo những ký ức không bao giờ kể hết.

Nguyễn Văn Kim cũng trở về với cuộc sống đời thường.

Nhưng những người đồng đội đã hy sinh thì không thể trở về.

Và đó chính là điều khiến ông day dứt.

Nhiều năm sau.

Một cuộc gặp gỡ giữa những cựu chiến binh.

Những mái đầu đã bạc.

Những khuôn mặt không còn giống những chàng trai năm xưa.

Nhưng khi nhắc đến Vị Xuyên…

họ lập tức nhận ra nhau.

Chỉ một cái tên.

Một đơn vị.

Một trận đánh.

Một địa danh.

Là đủ để ký ức trở lại.

Nguyễn Văn Kim cùng những người đồng đội tiếp tục làm một việc mà họ coi là trách nhiệm:

giữ gìn nghĩa tình đồng đội.

Họ tìm đến những gia đình liệt sĩ.

Chia sẻ với thân nhân những người đã hy sinh.

Có những gia đình vẫn giữ những kỷ vật từ hơn ba mươi năm trước.

Một tấm ảnh.

Một lá thư.

Một bộ quân phục.

Một chiếc ba lô.

Hoặc chỉ đơn giản là một cái tên.

Có lần, những cựu binh cùng nhau tham gia bàn giao nhà tình nghĩa cho gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Thành ở Yên Bái.

Người đã hy sinh không thể trở về.

Nhưng đồng đội của anh vẫn còn đó.

Họ đến với gia đình không phải bằng những lời nói lớn lao.

Mà bằng một điều rất giản dị:

“Chúng tôi vẫn nhớ anh ấy.”

Có lẽ với một người mẹ, một người vợ hay một người anh chị của liệt sĩ,

câu nói ấy quý giá hơn rất nhiều.

Bởi chiến tranh đã lấy đi người thân của họ.

Nhưng ký ức về người đã hy sinh vẫn còn sống trong những người từng chiến đấu bên cạnh.

Vị Xuyên – nhiều năm sau.

Nguyễn Văn Kim cùng đồng đội trở lại.

Không còn tuổi mười tám.

Không còn những bộ quân phục mới.

Không còn những gương mặt trẻ.

Họ trở về với mái tóc bạc và những bước chân chậm hơn.

Nhưng khi đứng trước những ngọn núi năm xưa,

họ vẫn nhận ra.

Đây là nơi chúng tôi từng chiến đấu.

Đây là nơi đồng đội tôi nằm lại.

Tại Đài hương 468, những người cựu binh cùng nhau tưởng niệm đồng đội.

Nguyễn Văn Kim cũng có mặt cùng các đồng đội trong những dịp trở lại Vị Xuyên.

Một nén hương được thắp lên.

Không cần những lời dài.

Người lính chỉ đứng lặng.

Nhìn lên những ngọn núi.

Và nhớ.

Chiến tranh đã kết thúc từ lâu.

Nhưng đối với những người lính trở về,

có một cuộc chiến khác vẫn tiếp diễn:

tìm lại ký ức,

tìm lại tên tuổi,

tìm lại đồng đội,

và tìm cách để thế hệ sau hiểu rằng những người đã nằm xuống từng là những chàng trai rất trẻ.

Họ từng có mẹ.

Có cha.

Có anh chị em.

Có người yêu.

Có những ước mơ còn dang dở.

Họ cũng từng nghĩ đến ngày trở về.

Nhưng không phải tất cả đều trở về.

Nguyễn Văn Kim đã trở thành một trong những người kể lại ký ức ấy.

Không phải để khơi lại chiến tranh.

Mà để nhắc nhớ về giá trị của hòa bình.

Không phải để nói rằng mình đã làm được điều gì lớn lao.

Mà để nhớ đến những người đã không còn cơ hội kể câu chuyện của chính mình.

Một buổi chiều ở Vị Xuyên.

Những người cựu binh chuẩn bị rời đi.

Kim đứng lại nhìn về phía núi.

Hơn bốn mươi năm đã trôi qua.

Nhưng trong mắt người lính già ấy,

có lẽ những người đồng đội vẫn còn rất trẻ.

Vẫn mặc quân phục.

Vẫn mang ba lô.

Vẫn gọi nhau giữa chiến hào.

Vẫn đang chờ một mệnh lệnh.

Rồi ông quay bước.

Con đường phía trước không còn tiếng súng.

Chỉ có tiếng gió.

Tiếng bước chân.

Và tiếng người gọi nhau trở về.

Những người lính đã sống sót trở về từ Vị Xuyên.

Nhưng họ không trở về một mình.

Trong ký ức của họ,

luôn có những người đồng đội đã nằm lại.

Và chỉ cần họ còn nhớ…

những cái tên ấy vẫn còn sống.