VỊ XUYÊN – TẬP 12: NGÀY 12 THÁNG 7

Đêm 10/7/1984.

Trời Vị Xuyên mưa.

Nguyễn Văn Kim cùng đơn vị rời làng Pinh.

Không đèn.

Không nói chuyện.

Không ai hút thuốc.

Cả đội hình lặng lẽ hành quân trong bóng tối, mang theo đạn dược và quân tư trang.

Thỉnh thoảng, pháo từ phía bên kia biên giới lại nổ.

Ánh chớp lóe lên giữa màn đêm.

Rồi tất cả lại chìm vào bóng tối.

Kim khi ấy mới 18 tuổi.

Anh chưa thể biết rằng những ngày sắp tới sẽ trở thành ký ức không thể quên suốt phần đời còn lại.

Gần 5 giờ sáng 11/7, đơn vị đến chân điểm cao 772.

Mưa và sương mù dày đặc.

Đứng cách nhau vài mét cũng khó nhìn thấy nhau.

Những người lính tranh thủ đào công sự.

Mỗi người một hầm.

Tăng và áo mưa được dùng để che tạm.

Rồi họ nằm xuống.

Chờ trận đánh.

Rạng sáng 12/7.

Không ai biết chính xác giây phút nào trận chiến bắt đầu.

Nhưng rồi…

pháo nổ.

Một tiếng.

Rồi hàng loạt tiếng nổ nối nhau.

Cả vùng núi rung chuyển.

Những người lính bật khỏi công sự.

Mệnh lệnh được truyền đi.

Tiến công.

Kim nhận nhiệm vụ của người chiến sĩ truyền đạt kiêm bảo vệ chỉ huy tiểu đoàn.

Anh phải di chuyển giữa các vị trí.

Đưa mệnh lệnh đến nơi cần đến.

Đưa tin từ tuyến trước về sở chỉ huy.

Nhưng giữa trận pháo dày đặc, mỗi bước chân đều nguy hiểm.

Trên cao điểm 772, cuộc chiến diễn ra dữ dội.

Đ3 trở thành một trong những điểm chiến đấu ác liệt nhất.

Những người lính Trung đoàn 876 tiến lên trong khói lửa.

Hỏa lực liên tục dội xuống.

Đất đá tung lên.

Công sự bị phá hủy.

Đội hình bị chia cắt.

Nhưng những người còn lại vẫn tiến.

Kim di chuyển giữa các vị trí.

Anh truyền lệnh.

Kiểm tra tình hình.

Tìm đường tới những nơi liên lạc bị gián đoạn.

Phía trước là tiếng súng.

Phía sau là sở chỉ huy.

Ở giữa là những người lính đang chiến đấu.

Một lần chạy qua trận địa…

có thể là lần cuối.

Nhưng mệnh lệnh phải được truyền đi.

Một tiếng nổ rất lớn.

Kim cúi xuống.

Đất đá phủ lên người.

Anh ngẩng đầu.

Nhìn quanh.

Những người đồng đội vẫn đang chiến đấu.

Anh tiếp tục di chuyển.

Trận đánh kéo dài.

Những người lính lần lượt ngã xuống.

Người bị thương được đưa về.

Người còn sức tiếp tục bám trận địa.

Không có thời gian để dừng lại.

Không có thời gian để hỏi:

“Bao giờ trận đánh kết thúc?”

Bởi khi một người ngã xuống,

người bên cạnh phải bước lên.

Kim nhớ rõ một khoảnh khắc:

Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Hữu Thanh ở rất gần vị trí của anh.

Rồi một loạt đạn.

Người chỉ huy ngã xuống.

Khoảng cách giữa Kim và người tiểu đoàn trưởng chỉ khoảng 15 mét.

Nhưng trong trận địa lúc ấy, 15 mét có thể là một khoảng cách không thể vượt qua.

Nguyễn Hữu Thanh hy sinh.

Kim và những người còn lại tiếp tục chiến đấu.

Ngày 12/7 vẫn tiếp diễn.

Mặt trời lên.

Rồi xuống.

Nhưng chiến trường chưa yên.

Khói pháo phủ kín những sườn núi.

Những cao điểm 772, 685, 1509 và các vị trí khác trở thành những điểm nóng của trận chiến.

Theo các tư liệu được công bố, trong ngày 12/7/1984, 593 cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 356 hy sinh. Con số này trở thành một phần ký ức đặc biệt đau thương của đơn vị.

Với những người lính sống sót,

con số ấy không phải là một con số.

Đó là những khuôn mặt.

Những cái tên.

Những người từng ngồi cạnh họ.

Từng chia nhau ngụm nước.

Từng nói chuyện trong những đêm hành quân.

Từng hứa với nhau:

“Hết chiến tranh sẽ về quê.”

Nhưng rất nhiều người đã không có ngày về.

Chiến tranh kết thúc.

Nhiều năm trôi qua.

Nguyễn Văn Kim trở về cuộc sống đời thường.

Tóc dần bạc.

Những người lính năm xưa cũng già đi.

Nhưng ngày 12/7 vẫn ở lại.

Gần như năm nào vào dịp này, Kim cũng trở lại Vị Xuyên cùng gia đình, thắp hương cho những người đồng đội đã hy sinh.

12/7/2026.

Bốn mươi hai năm sau trận chiến.

Vị Xuyên hôm nay không còn tiếng pháo.

Hàng nghìn cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và người dân từ nhiều nơi trở về khu vực điểm cao 468 để tưởng niệm những người đã hy sinh.

Kim đứng giữa những người cựu binh.

Không còn chàng trai 18 tuổi năm nào.

Chỉ còn một người lính già.

Mái tóc bạc.

Khuôn mặt nhiều nếp nhăn.

Nhưng ánh mắt vẫn hướng về những ngọn núi.

Một nén hương được thắp lên.

Khói bay chậm trong gió.

Kim cúi đầu.

Không cần nói nhiều.

Bởi những người đứng cạnh ông đều hiểu ông đang nhớ ai.

Những người không trở về.

Những người nằm lại trên 772.

Và những mỏm đá không có tên trên bản đồ.

Có thể chiến tranh đã lùi xa hơn bốn mươi năm.

Nhưng với người lính,

ký ức không có lịch.

Một ngày tháng Bảy có thể đưa họ trở lại tuổi mười tám.

Một tiếng pháo trong ký ức có thể đưa họ trở lại chiến hào.

Một cái tên trên bia đá có thể khiến họ nhớ ra khuôn mặt của một người bạn.

Kim nhìn lên núi.

Rừng đã xanh.

Những con đường đã mở.

Những bản làng đã hồi sinh.

Trẻ em lớn lên trong hòa bình.

Không còn phải nghe tiếng pháo mỗi đêm.

Đó chính là điều mà những người lính năm xưa đã chiến đấu để bảo vệ.

Ông thắp thêm một nén hương.

Rồi lặng lẽ nói:

“Tôi lại về với các cậu đây.”

Không ai biết ông nói với ai.

Có thể là một người.

Có thể là cả tiểu đội.

Có thể là hàng trăm người đồng đội đã nằm lại.

Nhưng giữa núi rừng Vị Xuyên,

câu nói ấy dường như có người nghe thấy.

Ngày 12 tháng 7.

Từ một ngày chiến đấu khốc liệt…

trở thành một ngày tưởng niệm.

Từ tiếng pháo…

trở thành tiếng chuông và khói hương.

Từ những người lính trẻ…

trở thành những cựu binh tóc bạc trở về tìm đồng đội.

Và từ những mất mát…

trở thành lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình.

Vị Xuyên hôm nay bình yên.

Nhưng những ngọn núi vẫn còn đó.

Những cái tên vẫn còn đó.

Những người nằm lại vẫn còn đó trong ký ức.

Và mỗi tháng Bảy…

những người lính năm xưa lại trở về.

Họ không trở về để kể về chiến thắng của riêng mình.

Họ trở về để gọi tên những người đã không thể trở về.

12/7/1984 – 12/7/2026.

Bốn mươi hai năm.

Một thế hệ đã đi qua.

Một vùng đất đã hồi sinh.

Nhưng ký ức vẫn còn nguyên.

Bởi có những người đã nằm xuống để hôm nay,

đất nước được sống trong hòa bình.

Và đó là lý do…

Vị Xuyên không bao giờ bị lãng quên.