việc bố phòng của địch
Thật khâm phục khi nghe cụ kể về Chiến cuộc Đông - Xuân 1953 – 1954 một cách tường tận, cụ thể, rõ ràng, mạch lạc như một nhà nghiên cứu lịch sử. Nào là tương quan lực lượng giữa địch và ta; âm mưu và thủ đoạn của kế hoạch Na Va (Navarre); chủ trương tác chiến của ta; vị trí chiến lược lợi hại của Điện Biên Phủ; việc bố phòng thủ của địch và các đợt tiến công của ta…
Cụ Thành cho biết, sau khi tập trung chỉnh huấn ở Thanh Hóa, đơn vị cụ lúc đó là Đại đội 50, (Tiểu đoàn 346, Trung đoàn 57, Đại đoàn 304) di chuyển lên Tây Bắc. Trên đường hành quân, mỗi người phải mang “1 ruột tượng gạo” khoảng 3 -5 kg trên cổ cùng với ba lô, súng đạn khá nặng. Sau mười mấy ngày đêm di chuyển liên tục, đơn vị cụ đã tập kết tại vị trí thuộc rừng núi Tây Bắc, cách Điện Biên Phủ khoảng 10 km. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, cụ tham gia cả 3 đợt tiến công.
Cụ Thành kể: Sau khi ta thay đổi phương châm tác chiến từ “Đánh nhanh, thắng nhanh” sang “Đánh chắc, tiến chắc”, trước ngày bước vào chiến dịch, các đơn vị của ta đều phát động quyết tâm. Mỗi chiến sỹ đều viết một bản quyết tâm chiến đấu của mình. Khẩu hiệu được các chiến sỹ đơn vị cụ thuộc ngay lúc đó là “Nhanh như sóc, mạnh như hổ tiêu diệt địch”. Nhớ về ngày mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ 13/3/1954, cụ Thành nói: “Chiều hôm đó, sau khi ăn cơm xong, chúng tôi nghe bắn 9 phát pháo hiệu, rồi đại bác của ta bắn ầm ầm, một tiếng đồng hồ sau thì chúng tôi xuất kích. Tôi được trang bị 1 khẩu K50, 4 băng đạn và nhiều lựu đạn”.
Theo cụ Thành, đơn vị của cụ (Đại đoàn 304) đảm trách nhiệm vụ tiến đánh, bao vây, tiêu diệt các cứ điểm của địch thuộc phân khu Hồng Cúm. Tại đây, địch bố trí một lực lượng khá mạnh, gồm nhiều tiểu đoàn Âu Phi, ngụy Thái, pháo 105, ngoài ra còn có cối 120 ly, súng phun lửa, xe tăng, hàng nghìn binh lính.
Cuộc chiến đấu ở Hồng Cúm cũng như trên chiến trường Điện Biên Phủ diễn ra ác liệt. Bộ đội ta phải khoét núi, ngủ hầm. Có thời điểm hai bên giành nhau từng nhau từng ngọn đồi, từng ụ súng. Ta và địch chỉ cách nhau tầm vài chục mét...
Kỷ niệm mà cụ nhớ nhất trên chiến trường Điện Biên Phủ là ăn cơm vắt. Do điều kiện chiến tranh lúc đó, cơm được bộ phận nuôi quân nấu xong vắt thành từng vắt như quả cam và gánh ra mặt trận. “Anh nuôi” khi đi phát cơm cứ thấy chiến sỹ, thấy cửa hầm, ụ súng là thả cơm xuống.
“Một người chỉ được ăn một vài vắt thôi, không có nhiều đâu. Có hôm được ăn cơm vắt với thịt trâu nấu mặn” – cụ Thành kể. Không chỉ “ăn chưa no”, bộ đội ta nhiều khi còn phải nhịn khát, trên chiến hào, không có nước, có lúc đã phải bò xuống suối để uống nước...
