VIỆT BẮC 1947 – CUỘC ĐẤU TRÍ TRONG RỪNG NÚI

Nếu cuộc chiến đấu 60 ngày đêm ở Hà Nội là phép thử đầu tiên đối với chính quyền và quân đội cách mạng, thì Việt Bắc Thu - Đông năm 1947 là một phép thử lớn đối với khả năng tổ chức và chỉ huy một cuộc chiến tranh trên phạm vi rộng. Khi đó, thực dân Pháp cho rằng chỉ cần tập trung lực lượng mạnh, đánh thẳng vào căn cứ địa Việt Bắc, bắt hoặc tiêu diệt cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến là có thể nhanh chóng kết thúc chiến tranh.

Mùa Thu năm 1947, Pháp triển khai kế hoạch tiến công Việt Bắc với những cuộc hành binh lớn mang mật danh Léa và Cloclo. Mục tiêu của đối phương là bao vây căn cứ địa Việt Bắc từ nhiều hướng. Một cánh quân từ Lạng Sơn tiến lên Cao Bằng rồi tìm cách hợp vây với lực lượng đổ bộ đường không ở Bắc Kạn. Một cánh quân khác từ Hà Nội theo đường sông tiến lên Việt Trì, Tuyên Quang và tiếp tục hướng vào khu căn cứ.

Đối với Bộ Tổng Chỉ huy, đây là một tình thế đặc biệt nguy hiểm. Việt Bắc không chỉ là một địa bàn chiến đấu. Đây còn là nơi đứng chân của Trung ương Đảng, Chính phủ và các cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến. Nếu đối phương đạt được mục tiêu, hậu quả sẽ rất lớn. Vì vậy, nhiệm vụ đặt ra không chỉ là đánh địch mà còn phải bảo vệ cơ quan đầu não, giữ vững căn cứ địa và từng bước phá thế tiến công của đối phương.

Võ Nguyên Giáp hiểu rằng trong điều kiện lực lượng và trang bị còn hạn chế, không thể đối đầu với quân Pháp bằng cách tập trung toàn bộ lực lượng vào một trận quyết chiến theo cách mà đối phương mong muốn. Thế mạnh của lực lượng kháng chiến nằm ở địa hình, khả năng cơ động, sự am hiểu địa bàn và đặc biệt là sự ủng hộ của nhân dân. Vì vậy, chiến trường Việt Bắc trở thành một cuộc đấu trí giữa khả năng tiến công tập trung của đối phương và khả năng phân tán, cơ động, bám địa bàn của lực lượng kháng chiến.

Trong những ngày ấy, nhiều đơn vị được giao nhiệm vụ bảo vệ các tuyến đường quan trọng. Có những mệnh lệnh nghe rất ngắn nhưng thể hiện rõ mức độ quyết liệt của nhiệm vụ. Một hồi ức của cán bộ tham gia chiến dịch ghi lại mệnh lệnh trực tiếp từ Tổng Chỉ huy Võ Nguyên Giáp: “Tiểu đoàn 42 sống chết với con đường Bình Ca - Thái Nguyên”.

Con đường Bình Ca - Thái Nguyên có ý nghĩa quan trọng đối với thế trận. Giữ được các tuyến giao thông, ngăn chặn bước tiến của đối phương đồng nghĩa với việc bảo vệ khả năng cơ động của lực lượng kháng chiến và bảo đảm an toàn cho các khu vực quan trọng. Vì vậy, cuộc chiến đấu không chỉ diễn ra trong những trận đánh lớn mà còn ở những con đường, bến sông, khu rừng, làng bản.

Điểm quan trọng trong cách tổ chức chiến đấu là không để đối phương dễ dàng đạt được mục tiêu “đánh nhanh, giải quyết nhanh”. Khi quân Pháp tiến sâu vào căn cứ địa, lực lượng kháng chiến từng bước tổ chức đánh vào các bộ phận của chúng, làm chúng bị tiêu hao, chia cắt và gặp khó khăn về tiếp tế. Địa hình rừng núi vốn xa lạ với quân Pháp trở thành một yếu tố có lợi cho lực lượng kháng chiến.

Nhân dân Việt Bắc đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Người dân giúp bộ đội vận chuyển lương thực, dẫn đường, bảo vệ cán bộ, cung cấp thông tin và hỗ trợ chiến đấu. Một cuộc chiến tranh trong rừng núi không thể chỉ dựa vào bộ đội. Đó là cuộc chiến của cả cộng đồng. Sức mạnh của nhân dân khiến đối phương dù có ưu thế về phương tiện vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm và tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến.

Sau một thời gian tiến công, quân Pháp không đạt được mục tiêu chiến lược như dự định. Cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến được bảo vệ. Lực lượng vũ trang tiếp tục tồn tại và trưởng thành. Quan trọng hơn, chiến lược “đánh nhanh, thắng nhanh” của Pháp bị thất bại.

Chiến thắng Việt Bắc Thu - Đông 1947 vì vậy không chỉ là một chiến thắng trên chiến trường. Nó là chiến thắng của cách đánh phù hợp với điều kiện đất nước, của sức mạnh nhân dân và của sự chỉ đạo biết lấy yếu thắng mạnh bằng cách phát huy những lợi thế của mình. Trong cuộc đấu trí ấy, Võ Nguyên Giáp ngày càng trưởng thành trên cương vị Tổng Chỉ huy.

Nhìn lại Việt Bắc năm 1947, có thể thấy một bài học vẫn còn nguyên giá trị: trước một thử thách lớn, điều quyết định không chỉ là ta có bao nhiêu sức mạnh, mà còn là ta biết sử dụng sức mạnh ấy như thế nào. Võ Nguyên Giáp và những người chỉ huy quân đội cách mạng đã từng bước chứng minh điều đó giữa những cánh rừng Việt Bắc.