Việt Bắc - Khi "Đánh nhanh, thắng nhanh" không còn là thứ cho người Pháp cậy nhờ!
Bối cảnh: Kế hoạch "Chớp nhoáng" của nước Pháp
Mùa thu năm 1947, thực dân Pháp huy động hơn 2 vạn quân tinh nhuệ, cùng hàng chục máy bay, tàu chiến, mở chiến dịch mang tên Lea. Mục tiêu của họ vô cùng ngạo nghễ: Đánh nhanh thắng nhanh, tiêu diệt toàn bộ cơ quan đầu não kháng chiến (Trung ương Đảng, Chính phủ và Bác Hồ) tại chiến khu Việt Bắc để kết thúc chiến tranh trong vòng vài tuần.
Sáng ngày 7/10/1947, bầu trời Bắc Kạn đột ngột bị xé rách bởi tiếng máy bay giặc. Hàng ngàn lính dù Pháp ào ạt rơi xuống thị xã Bắc Kạn, Chợ Mới, Chợ Đồn. Chúng thiết lập một thế trận hai gọng kìm khổng lồ bao vây căn cứ địa:
Cánh quân bộ (Gọng kìm phía Đông): Binh đoàn do đại tá Beaufré chỉ huy, đánh từ Lạng Sơn lên Cao Bằng rồi vòng xuống Bắc Kạn.
Cánh quân thủy (Gọng kìm phía Tây): Binh đoàn do trung tá Communal chỉ huy, ngược dòng sông Hồng, sông Lô lên Tuyên Quang, Chiêm Hóa nhằm bao vây Việt Bắc từ phía Tây.
Thế trận vô cùng hiểm nghèo. Cơ quan đầu não của ta nằm ngay giữa hai gọng kìm thép đó. Có những thời điểm, Bác Hồ và các đồng chí lãnh đạo chỉ ở cách quân Pháp một vách núi, nghe rõ cả tiếng giày đinh của chúng băm trên đá.
Diễn biến: Bẻ gãy gọng kìm thép
Nhận định rõ âm mưu của địch, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị: "Phải triệt để làm cho địch mất ăn, mất ngủ, tiến không được, lui không xong. Phải chặt đứt hai gọng kìm của chúng." Quân ta không đánh trực diện mà xẻ nhỏ lực lượng, dựa vào địa hình hiểm trở để phục kích, tiêu hao sinh lực địch.
1. Trận đèo Bông Lau – Khúc cua tử thần của gọng kìm bộ
Trên con đường quốc lộ số 4 ngoằn ngoèo chạy qua Lạng Sơn - Cao Bằng, trung đoàn 11 của ta đã kiên nhẫn mai phục tại đèo Bông Lau.
Ngày 30/10/1947, một đoàn xe cơ giới gồm hàng chục chiếc của Pháp nghênh ngang tiến vào tầm ngắm. Khi chiếc xe đi đầu vừa chạm cua, mìn của ta nổ tung. Từ các triền núi cao, các chiến sĩ ta đồng loạt nã đạn và lao xuống giáp lá cà. Đoàn xe địch bị chia cắt, cháy ngùn ngụt giữa thung lũng. Cánh quân bộ của Pháp bị chặn đứng, hoang mang không dám tiến sâu.
2. Trận Đoan Hùng – Lửa thiêu sông Lô bẻ gãy gọng kìm thủy
Ở hướng Tây, đoàn tàu chiến Pháp đang đe dọa nghiêm trọng vùng tự do. Ngày 24/10/1947, tại bến sông Đoan Hùng (Phú Thọ), bộ đội pháo binh phối hợp với dân quân địa phương bày sẵn trận địa.
Để dụ tàu địch vào gần, ta dùng mẹo thả những quả bưởi quét sơn đen giả làm thủy lôi trôi trên sông. Quân Pháp tưởng thật, cho tàu đi chậm lại để nổ súng bắn phá "thủy lôi". Chỉ chờ có thế, những khẩu sơn pháo giấu kín trong bụi rậm bên bờ sông của ta áp sát tầm bắn, bắn thẳng trực diện. Hai chiếc tàu chiến Pháp trúng đạn bốc cháy rồi chìm xuống đáy sông, dòng sông Lô nhuộm đỏ lửa chiến thắng. Gọng kìm đường thủy bị bẻ gãy hoàn toàn.
Cái kết: Việt Bắc trở thành "Mồ chôn giặc Pháp"
Sau hơn 2 tháng sa lầy giữa đại ngàn cheo leo, bị sốt rét rừng hành hạ và liên tục bị du kích tập kích tiêu hao, quân Pháp hoàn toàn kiệt sức. Cả hai gọng kìm Đông - Tây đều gãy vụn, không thể hội quân tại Bắc Kạn như kế hoạch ban đầu. Đầu tháng 12/1947, quân Pháp buộc phải tháo chạy nhục nhã khỏi Việt Bắc.
Chiến dịch kết thúc thắng lợi rực rỡ vào ngày 19/12/1947:
Ta tiêu diệt hơn 6.000 tên địch.
Bắn rơi 16 máy bay, đánh chìm 11 tàu chiến, phá hủy hàng trăm xe quân sự.
Quan trọng nhất: Cơ quan đầu não kháng chiến được bảo vệ an toàn tuyệt đối.
Chiến dịch Việt Bắc thu - đông 1947 đã đập tan hoàn toàn chiến lược "đánh nhanh thắng nhanh" của thực dân Pháp, buộc chúng phải lui vào thế phòng ngự và chấp nhận cuộc chiến tranh trường kỳ mà quân dân ta đã vạch sẵn. Đại ngàn Việt Bắc từ đó đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng dũng cảm và trí tuệ Việt Nam.
