VIỆT BẮC THU - ĐÔNG 1947 - ĐẬP TAN THAM VỌNG “ĐÁNH NHANH, THẮNG NHANH”

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945–1954), Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông 1947 là một thắng lợi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tiến trình kháng chiến của dân tộc. Chiến thắng này không chỉ bảo vệ an toàn căn cứ địa Việt Bắc, nơi đặt các cơ quan lãnh đạo kháng chiến và tập trung lực lượng chủ lực, mà còn giáng một đòn mạnh vào ý đồ quân sự của thực dân Pháp. Sau thất bại này, kế hoạch kết thúc chiến tranh trong thời gian ngắn của Pháp bị phá sản, buộc chúng phải chuyển sang cuộc chiến lâu dài với quân và dân Việt Nam.

Kế hoạch tiến công Việt Bắc được tướng R. Salan xây dựng và được Hội đồng phòng thủ Đông Dương thông qua ngày 9/6/1947, sau đó Chính phủ Pháp phê chuẩn vào tháng 7/1947. Thực dân Pháp đặt mục tiêu đánh thẳng vào căn cứ địa Việt Bắc nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến, phá hủy lực lượng chủ lực và kho tàng của ta, từ đó nhanh chóng giành thắng lợi. Pháp tin rằng chỉ trong một thời gian ngắn có thể làm tan rã lực lượng kháng chiến. Khu vực chúng dự định tiến công trải rộng qua Thái Nguyên, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, Bắc Kạn, Cao Bằng và Lạng Sơn.

Sáng 7/10/1947, quân Pháp bắt đầu cuộc tiến công Việt Bắc với sự phối hợp của lực lượng thủy quân, bộ binh và không quân. Trước tình hình đó, ngày 8/10, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư kêu gọi quân đội, dân quân du kích và nhân dân tích cực đánh địch. Ngày 15/10, Ban Thường vụ Trung ương Đảng tiếp tục ban hành Chỉ thị yêu cầu phá tan cuộc tiến công mùa đông của quân Pháp. Về lực lượng, ta huy động nhiều trung đoàn chủ lực của Bộ và các khu, cùng các tiểu đoàn độc lập, pháo binh, đơn vị binh chủng và lực lượng dân quân du kích trên toàn địa bàn chiến dịch.

Một trong những thắng lợi quan trọng ngay đầu chiến dịch xảy ra ngày 9/10/1947. Khẩu đội pháo 12,7mm thuộc Đại đội 675, Trung đoàn 74 tại Cao Bằng đã bắn rơi máy bay vận tải Ju-52 chở một số sĩ quan tham mưu của quân Pháp, trong đó có Đại tá Lambert, Phó Tham mưu trưởng quân Pháp. Đặc biệt, ta thu được tài liệu chứa kế hoạch tiến công Việt Bắc của đối phương, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức đánh địch. Tại mặt trận sông Lô - Chiêm Hóa, quân ta đánh địch tại bến Bình Ca, bắn chìm một pháo thuyền và tiêu diệt lực lượng địch, mở đầu cho những trận đánh hiệu quả trên tuyến sông Lô.

Trên Đường số 4, lực lượng chủ lực kết hợp với dân quân du kích liên tục phục kích, bắn tỉa và đánh vào đội hình hành quân của Pháp. Các trận đánh tại Đông Khê, Thất Khê gây cho địch nhiều tổn thất. Đặc biệt, tại Bông Lau, Tiểu đoàn tập trung Lạng Sơn đã tổ chức phục kích, phá hủy 33 xe cơ giới, tiêu diệt gần 300 quân địch và thu nhiều vũ khí. Những trận đánh liên tiếp khiến Đường số 4 trở thành tuyến đường đầy tổn thất đối với quân Pháp. Trong khi đó, ở Đường số 3, tự vệ quân giới, dân quân các dân tộc cùng các tiểu đoàn tập trung tổ chức nhiều trận đánh, phá hủy phương tiện, tiêu diệt quân địch và cắt đứt tuyến tiếp viện từ Cao Bằng xuống Bắc Kạn.

Càng tiến sâu vào Việt Bắc, các binh đoàn Pháp càng bị quân ta chia cắt, bao vây và làm suy yếu. Những ưu thế ban đầu của địch dần mất đi khi chúng phải đối mặt với địa hình rừng núi, sự chống trả liên tục của bộ đội chủ lực và lực lượng địa phương. Đến ngày 19/12/1947, phần lớn quân Pháp phải rút khỏi Việt Bắc, đánh dấu sự thất bại hoàn toàn của cuộc hành binh mà chúng đặt nhiều kỳ vọng.

Sau 75 ngày đêm chiến đấu, từ ngày 7/10 đến 19/12/1947, Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông kết thúc với thắng lợi lớn của quân và dân ta. Quân Pháp bị loại khỏi vòng chiến đấu hơn 7.200 quân; 18 máy bay bị bắn rơi hoặc hư hại, 16 tàu chiến và 38 canô bị đánh chìm, 255 xe các loại bị phá hủy. Quân ta cũng thu được nhiều vũ khí, trong đó có pháo 105mm, pháo 75mm, súng máy, súng trường, Ba-dô-ca cùng nhiều quân trang, quân dụng.

Chiến thắng Việt Bắc Thu - Đông 1947 đã làm thất bại cả bốn mục tiêu mà thực dân Pháp đặt ra khi mở cuộc tiến công vào căn cứ địa kháng chiến. Quan trọng hơn, chiến dịch đã chấm dứt hy vọng giành thắng lợi nhanh chóng của Pháp, buộc chúng phải chuyển sang đánh lâu dài. Về phía Việt Nam, chiến thắng chứng minh năng lực lãnh đạo và chỉ đạo của Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời đánh dấu bước trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam trong nghệ thuật tổ chức và tiến hành chiến dịch. Đây cũng là chiến dịch phản công đầu tiên của quân đội ta, trong đó phương thức tác chiến trên địa bàn rừng núi được vận dụng hiệu quả, kết hợp giữa du kích chiến và vận động chiến, tạo tiền đề để cuộc kháng chiến bước sang một giai đoạn phát triển mới.