Viết "Công nhân vận động" trong xà lim án chém

Tháng 4 năm 1931, Nguyễn Đức Cảnh bị thực dân Pháp bắt giữ tại Vinh và bị giam tại nhà tù Hỏa Lò, Hà Nội, sau đó bị kết án tử hình. Ngay trong những ngày ở xà lim án chém, ông vẫn dành thời gian viết nên cuốn "Công nhân vận động", một tác phẩm báo cáo lại với Đảng về tình hình công nhân cùng những kinh nghiệm vận động, chỉ đạo đấu tranh mà ông đã tích lũy được. Trong tác phẩm này, ông khẳng định mục đích của Đảng Cộng sản là làm cách mạng vô sản, phá tan chế độ tư bản áp bức, xây dựng một xã hội xã hội chủ nghĩa.

Ngày 31 tháng 7 năm 1932, thực dân Pháp đưa ông ra thi hành án tử hình tại Hải Phòng, cùng với đồng chí Hồ Ngọc Lân. Trước giờ hành quyết, Nguyễn Đức Cảnh đã ngẩng cao đầu, nhìn về thành phố Cảng như một lời chào vĩnh biệt, rồi bước lên máy chém, hô vang khẩu hiệu "Đả đảo đế quốc Pháp! Cách mạng Đông Dương muôn năm!" trước khi hy sinh, khi mới 24 tuổi, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong lòng đồng chí, đồng bào chứng kiến giờ phút cuối cùng ấy.

Cuộc đời hoạt động cách mạng ngắn ngủi của ông gắn bó mật thiết với giai cấp công nhân và sự phát triển của phong trào công đoàn Việt Nam. Hàng năm, vào ngày 31 tháng 7, chính quyền và nhân dân thành phố Hải Phòng vẫn tổ chức lễ kỷ niệm ngày mất của Nguyễn Đức Cảnh và liệt sĩ Hồ Ngọc Lân, như một cách tưởng nhớ tấm gương đạo đức cách mạng mà ông để lại cho các thế hệ sau. Ông được nhiều tài liệu xem là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối có ảnh hưởng lớn của phong trào công nhân Việt Nam trong giai đoạn hình thành Đảng.