"VIẾT ĐÈ LÊN MÀU MỰC CŨ" – Tuyệt chiêu tự học ngoại ngữ có 1-0-2 trên những chuyến tàu đêm
Mỗi ngày một trang từ điển và những vết mực trên cánh tay
Năm 1911, khi vừa rời Cảng Nhà Rồng trên con tàu Đô đốc Latouche-Tréville để sang Pháp, Nguyễn Tất Thành đã tự đặt ra cho mình một kỷ luật sắt đá: Phải học bằng được tiếng bản xứ. Nhưng làm sao để học khi một ngày phải làm lụng vất vả tới 12-14 tiếng, từ quét dọn, phụ bếp cho đến khuân vác?
Bác đã nghĩ ra một cách rất độc đáo. Mỗi buổi sáng, Bác nhờ những thủy thủ người Pháp viết giáp vòng khoảng 20 từ mới lên cánh tay hoặc mu bàn tay của mình. Trong suốt ca làm việc, vừa lau sàn, rửa bát hay bưng bê, Bác vừa nhìn vào cánh tay để nhẩm đọc và ghi nhớ. Đến cuối ngày, khi những chữ trên tay mờ đi vì mồ hôi và nước xà phòng, cũng là lúc những từ vựng ấy đã "in sâu" vào trong trí nhớ của Bác.
Khi tàu cập bến nước Anh vào mùa đông năm 1913, Bác lại tiếp tục áp dụng phương pháp này với tiếng Anh. Bác tận dụng từng mẩu báo cũ nhặt được, tìm những từ chưa biết rồi dùng bút mực viết đè lên những khoảng trống để học.
Học ngoại ngữ bằng cách... đi xem kịch và cãi nhau
Khi chuyển sang sống tại thủ đô Paris (Pháp), việc học ngôn ngữ của Bác được nâng lên một tầm cao mới: Học qua trải nghiệm thực tế. Cứ vào mỗi ngày nghỉ cuối tuần, thay vì đi vui chơi, Bác lại chọn đến các giảng đường đại học để nghe lén các buổi thuyết trình, hoặc tìm đến các câu lạc bộ tranh biện chính trị.
Để luyện tư duy phản xạ bằng tiếng Pháp, Bác chủ động tham gia vào các cuộc tranh luận, thậm chí là sẵn sàng... cãi nhau bằng tiếng Pháp với các nhà hoạt động cánh tả tại Paris. Bác nhận ra rằng, việc va chạm ngôn ngữ trong trạng thái cảm xúc cao sẽ giúp bộ não ghi nhớ từ vựng và cấu trúc ngữ pháp nhanh gấp nhiều lần so với việc học vẹt trên sách vở.
Chưa dừng lại ở đó, để có được ngữ điệu chuẩn và cách dùng từ tự nhiên như người bản xứ, Bác còn dành dụm những đồng tiền lương ít ỏi để mua vé vào xem các buổi diễn kịch tại các nhà hát ở Paris. Bác chăm chú lắng nghe cách các diễn viên nhấn nhá, biểu cảm rồi về nhà đứng trước gương tập bắt chước theo.
Chính nhờ những phương pháp tự học đầy khắc khổ nhưng cực kỳ thông minh đó, chàng thanh niên phụ bếp ngày nào không chỉ nói lưu loát mà còn có thể viết luận bằng tiếng Pháp sắc bén đến mức các học giả Paris phải kinh ngạc, đặt nền móng vững chắc cho việc viết bản Yêu sách của nhân dân An Nam gửi đến Hội nghị Versailles năm 1919 dưới cái tên Nguyễn Ái Quốc.
