Viết về anh hùng LLVT Văn Thị Xuân

Chiến tranh đã lùi xa gần 5 thập kỷ, nhưng những dấu ấn hào hùng và đau thương của cuộc chiến vẫn còn đậm nét trên mảnh đất Quảng Trị. 50 năm sau ngày thống nhất đất nước (1/5/1972 - 1/5/2022), những viên gạch thấm máu bao người ở thành cổ Quảng Trị ngày nào, giờ hoa đã mọc trên đó và in dấu mặt người, những người giản dị mà kiên trung trong suốt cuộc trường chinh lịch sử. Và thời gian không phủ bụi được lên được ký ức, dẫu có nhuộm phai sương mái tóc của các o du kích tuổi đôi mươi ngày nào…

Trên con đường rộng thênh thang nối QL1A vào Nhà thờ La Vang, đi chừng hơn 1km, nhìn sang trái với cánh đồng xanh lúa cò trắng dập dờn bay là xóm Phường Sắn thôn Long Hưng (xã Hải Phú, huyện Hải Lăng tỉnh Quảng Trị) con đường băng qua cánh đồng nay đã được rải nhựa thẳng tắp vào tận xóm, đến với những ngôi nhà khang trang chính là đường Dũng Sĩ Phường Sắn. Tại đây, ngoài tấm bia tưởng niệm các dũng sĩ với khuôn viên được chăm sóc sạch đẹp, còn có Anh hùng LLVT Văn Thị Xuân (sinh năm 1948).

“Con biết không, lúc 15 tuổi mẹ đã giác ngộ cách mạng. Lúc đang chăn trâu ở xóm Phường Sắn, mẹ được mấy anh em xã đội nhờ nấu cơm vắt rồi bí mật mang đến cho bộ đội. Dần dần sau đó cán bộ huyện về tổ chức cuộc mít-tinh ngay trong lòng địch để vạch tội ác của kẻ thù và kêu gọi nhân dân đứng lên giải phóng quê hương. Từ đó mẹ đi theo làm du kích hoạt động ở địa bàn Phường Sắn…”, bà Xuân nhớ lại.

Trải qua 15 lần bị địch bắt và 7 lần bị tra trấn dã man nhưng bà Xuân không hề khai báo. Ký ức hiện về buốt nhức khi một mình bà phải đối diện với 8 tên cảnh sát do trưởng ty cảnh sát lúc đó cử xuống cùng mật thám tham gia thẩm vấn, rồi tra trấn, mục đích bắt mẹ chỉ điểm các cơ sở nuôi giấu cán bộ của ta dưới hầm bí mật. Giọng bà sang sảng: “Đến giờ mẹ vẫn nhớ như y hình ảnh này, trải qua 5 tiếng tra khảo cực hình, lúc đầu bọn ác ôn dùng dùng 40 lít nước hòa cùng xà phòng với ớt cay liên tục đổ vào mắt, mũi rồi bóp miệng rồi đổ vào họng, vừa đổ nước vừa đánh đập. Sau hơn hai tiếng mẹ ngất lịm, ngã gục xuống đất. Bọn địch tạt nước vào mặt sau đó cởi bỏ quần áo tiếp tục tra khảo, lúc đó mẹ mới 19 tuổi”.

Không lấy lời khai được ở thôn, bọn chúng đưa bà về một trạm đóng quân gần khu vực thánh địa La Vang, tiếp tục ép cung bằng cách treo ngược bà lên cột nhà. Bà Xuân nhớ, vào thời điểm đó có một người đàn ông trẻ mặc bộ áo đen đứng cạnh bà, hét lớn: “O (cô) có thấy xấu hổ trước mọi người không ?”. Bà nói to: “Chính các ông bắt con gái dân thường, cháu nội của cụ ông bị bệnh điên rồi lột hết áo quần trước mọi người để làm nhục. Tôi trần tuồng, chỉ xấu bọn ông, chứ không xấu tôi”. Bà vừa dứt lời thì bị mấy tay lính trẻ dùng báng súng đánh vào miệng. Bị đánh đến ngất đi ngất lại nhiều lần nhưng bà vẫn khẳng khái: “Tau (tôi) không biết, tau không khai”.

Không thuyết phục được ý chí quật cường của mẹ, tên cảnh sát đến lau sạch người, mặc áo quần cho bà rồi dẫn bà ra phòng riêng dùng chiêu trò “tâm lý” đưa tiền dụ dỗ và nói rõ nếu khai sẽ tha tội, đồng thời hứa tặng thêm tiền thưởng. Tuy nhiên, bà Xuân thẳng thừng: “Tôi không biết, tôi không có chi để khai”.