VỊNH MỐC – NGÔI LÀNG ĐI XUỐNG LÒNG ĐẤT

VỊNH MỐC – NGÔI LÀNG ĐI XUỐNG LÒNG ĐẤT

Vịnh Mốc là một làng biển nhỏ thuộc xã Vĩnh Thạch, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Trước chiến tranh, nơi đây hiền hòa với những mái nhà tranh, ruộng khoai, bãi cát trắng và tiếng sóng biển rì rào ngày đêm. Người dân Vịnh Mốc sống giản dị, gắn bó với đất và biển, chưa từng nghĩ có ngày cả làng phải “đi xuống lòng đất” để tồn tại.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, Vĩnh Linh trở thành tuyến đầu của miền Bắc xã hội chủ nghĩa, đối mặt trực tiếp với sự đánh phá ác liệt của không quân và pháo binh Mỹ. Từ biển khơi, từ tàu chiến ngoài khơi, từ máy bay trên không, bom đạn trút xuống mảnh đất nhỏ bé này ngày đêm không ngớt. Có những ngày, đất rung chuyển hàng trăm lần, bầu trời đỏ lửa, làng mạc tan hoang.

Ban đầu, người dân đào hầm cá nhân, hầm trú ẩn tạm thời. Nhưng bom ngày càng lớn, sức công phá ngày càng khủng khiếp. Hầm nông không còn an toàn. Trước nguy cơ bị xóa sổ hoàn toàn, Đảng bộ và nhân dân Vịnh Mốc đi đến một quyết định chưa từng có trong lịch sử chiến tranh: đào địa đạo sâu trong lòng đất, để cả làng sinh sống và chiến đấu dưới đó.

Không có máy móc hiện đại. Người dân chỉ có cuốc, xẻng, thúng đất và đôi tay chai sần. Đào ban đêm, che giấu ban ngày. Đất đào lên được bí mật đổ ra biển hoặc rải mỏng trên ruộng để tránh bị máy bay phát hiện. Từng mét địa đạo được đào bằng mồ hôi, máu và cả sinh mạng.

Địa đạo Vịnh Mốc dần hình thành với ba tầng sâu: tầng trên khoảng 12 mét, tầng giữa 15 mét, tầng sâu nhất hơn 20 mét. Không chỉ là đường hầm, địa đạo còn có nhà ở, giếng nước, bếp Hoàng Cầm, trạm xá, hội trường, kho lương thực, đường thông ra biển.

Từ khoảnh khắc ấy, Vịnh Mốc không còn là một làng trên mặt đất. Nó trở thành ngôi làng trong lòng đất, biểu tượng cho ý chí sinh tồn và khát vọng sống mãnh liệt của con người Việt Nam giữa mưa bom lửa đạn.