Vinh Quang – Làng ven biển Anh hùng

Hơn 100 năm trước, xã Vinh Quang (khi xưa là ấp Thái Bình), huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng còn là bãi đất sa bồi, nơi sinh sống của những người nông dân nghèo cùng cực từ nhiều vùng tìm đến sinh cơ lập nghiệp. Họ là những người ở 5 tỉnh, có 18 dòng họ khác nhau, phải chung lưng, đấu cật chống chọi với thiên nhiên, lấn biển làm ra ruộng, cày cấy.Nhưng rồi bọn địa chủ, quan lại về cắm ruộng, lập đồn điền. Thế là chính những người khai phá vùng đất này lại trở thành tá điền cấy ruộng, nộp tô cho chúng. Nạn đói khủng khiếp năm 1945 đã cướp đi sinh mạng của 360 người trong làng. Gắn bó với mảnh đất mồ hôi, xương máu mà mình đã đổ xuống, khi tìm thấy ánh sáng của Đảng, người dân xã Vinh Quang đã mài sắc lòng căm thù và khổ nhục chất chứa từ bao năm của mình thành những mũi đồng, lưỡi kiếm, gửi người, gửi của cho Chiến khu Kim – Sơn (Hải Phòng) chống phát xít Nhật. Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công đã mang lại cho người dân làng ven biển Vinh Quang ước mơ làm chủ thôn xóm, làm chủ ruộng đồng.
Chông (SĐK BTQK3: 139-KL-73) của du kích xã Vinh Quang (Tiên Lãng, Hải Phòng) sử dụng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ảnh BTQK3. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược lần thứ hai, mảnh đất Vinh Quang bị vây ép giữa ba bốt địch. Những lỗ châu mai của phòng tuyến đê sông Văn Úc thường xuyên hướng sang. Thêm vào đó, tàu chiến từ ngoài biển, từ hai cửa sông kề hai bên tự do bắn phá. Xã Vinh Quang nằm trên mũi đất nhô ra biển, giống như hòn đảo nhỏ giữa bốn bề bom, đạn, hơn nữa lại nằm trong vùng địch tạm thời kiểm soát, giặc càn đi quét lại trên 150 trận, đốt phá trên 500 nóc nhà, có nhà bị đốt trụi đến ba lần. Song, nhân dân xã Vinh Quang không hề khuất phục, đội du kích bám chắc lấy làng đánh địch, khiến bọn giặc không thể lập nổi một ban tề và đồn bốt trong xã. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp vừa kết thúc, nhân dân xã Vinh Quang đã phải chống đỡ với trận bão khủng khiếp vào năm 1955. Thiên tai đã quét sạch những gì còn sót lại, sau đó liên tiếp là ba vụ mất mùa lúa vì bệnh sâu vàng lụi. Vượt qua thiên tai, họa dịch, người dân nơi đây đã hiểu được giá trị của việc làm chủ thôn, xóm. Khi hòa bình trở lại, nhân dân vác đất xây cống, xây nền, đắp đê, rửa chua, rửa mặn, khoanh vùng, chắt chiu từng hạt đất màu. Những con người của xã hội mới hăng say lao động sản xuất, đã đào đắp hơn một triệu thước khối đất đá làm thủy lợi, trồng 30 vạn cây và phấn đấu trở thành xã đạt 3 mục tiêu trong sản xuất nông nghiệp vào năm 1967.
Dân quân xã Vinh Quang tuần tra bảo vệ bờ biển. Ảnh tư liệu BTQK3. Trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, cứu nước, dân quân trong xã đã nổi tiếng về phong trào bảo vệ trị an. Đặc biệt ngày 20/8/1963, chỉ với 3 dân quân và một em thiếu niên, trong tay có một khẩu súng trường đã dũng cảm chèo thuyền ra giữa biển dùng mưu bắt gọn cả toán 6 tên hải thuyền biệt kích Mỹ-Ngụy. Không hề sợ hãi trước máy bay hay tàu chiến Mỹ ngoài biển, mỗi làng xóm Vinh Quang là một pháo đài sẵn sàng tiêu diệt địch. Mỗi người dân Vinh Quang đã trở thành một chiến sĩ anh dũng, Trung đội nữ dân quân gan dạ, đã phối hợp cùng bộ đội địa phương bắn rơi một chiếc trực thăng khi đến cứu giặc lái, trong đó có tấm gương tiêu biểu của Nguyễn Thị Vát (20 tuổi), đã cùng đội trực chiến xã và nông trường Vinh Quang đã bắn rơi 2 máy bay Mỹ trong 28 ngày chiến đấu. Xã Vinh Quang cũng đồng thời hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ tuyển quân, chi viện chiến trường, bảo vệ trật tự trị an, đẩy mạnh sản xuất, và chấp hành mọi chính sách hậu phương. Đảng bộ và nhân dân xã Vinh Quang vinh dự được Nhà nước tặng thưởng 5 Huân chương về thành tích chiến đấu và 5 Huân chương về thành tích trong lao động, sản xuất. Trong dịp kỷ niệm 25 năm ngày Cách mạng Tháng Tám và ngày Quốc khánh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa (1970), dân quân du kích xã Vinh Quang được phong tặng danh hiệu đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân./.Văn Nhuận – Bảo tàng Quân khu 3