vNăng suất muối 150kg: Kỷ lục từ ý chí người anh hùng

Giữa

những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, mảnh đất

Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) đã xuất hiện nhiều tấm gương

anh dũng, kiên cường, trong đó có cô gái dân quân nhỏ bé, gan góc, mưu trí Trần

Thị Lý. Với tinh thần quả cảm, chị đã được Đảng, Nhà nước trao tặng danh hiệu

Anh hùng Lực lượng vũ trang (LLVT) nhân dân, trở thành niềm tự hào của quê

hương Đồng Hới nói riêng và Việt Nam nói chung.

Người nữ dân quân anh hùng

Anh

hùng LLVT nhân dân Trần Thị Lý sinh năm 1946, là con út trong một gia đình

nghèo, giàu truyền thống yêu nước ở làng Phú Thượng Trong, xã Phú Hải, thị xã

Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Từ nhỏ, chị đã quen với sông nước, dạn dày nắng mưa

bởi tuổi thơ gắn liền với những ngày tháng lặn sông bắt cá, theo cha chở cát

trên sông. Chính môi trường ấy đã hun đúc ở cô gái nhỏ nhắn một ý chí kiên

cường, bền bỉ, sức chịu đựng dẻo dai.

Nhìn quê

hương bị bom đạn Mỹ tàn phá, cô gái Trần Thị Lý đã tình nguyện tham gia dân

quân, mong góp sức mình bảo vệ quê hương. Nhờ sự lanh lợi, gan dạ và tinh thần

trách nhiệm cao, chị được giao nhiệm vụ liên lạc cho Đảng ủy và Xã đội Phú Hải,

là chiến sĩ của Cụm phòng không nam cầu Dài thuộc dân quân Phú Hải.

Ý thức

rõ vai trò của mình, mỗi khi nhận nhiệm vụ, chị như con sóc, thoăn thoắt chạy

từ trận địa này sang trận địa khác, kịp thời chuyển mệnh lệnh tới các đơn vị

giữa làn bom đạn. Từ đó, chị được đồng đội gọi với cái tên vừa mộc mạc và thân

thương - “Út Sóc”.

Khi Mỹ

leo thang đánh phá miền Bắc, thị xã Đồng Hới là nơi hứng chịu đầu tiên. Phú

Hải, nằm ở chân phía nam cầu Dài, giữ vị trí xung yếu, nhanh chóng trở thành

mục tiêu đánh phá ác liệt của Không quân Mỹ.

Ngày 7-2-1965, máy bay địch ồ ạt xâm phạm vùng trời Quảng Bình, ném bom

bắn phá nội thị Đồng Hới. Trước tình thế đó, Cụm phòng không nam cầu Dài với 4

trận địa hỏa lực súng bộ binh sẵn sàng đáp trả. Được giao nhiệm vụ truyền đạt

lệnh của đồng chí xã đội trưởng tới các đơn vị, chị Trần Thị Lý nhanh nhẹn luồn

lách giữa làn mưa bom bão đạn, chuyển mệnh lệnh và kế hoạch tác chiến cụ thể

đến từng trận địa, giữ vững mạch liên lạc giữa Ban chỉ huy và các trung đội.

Khi còn

một đơn vị bên kia sông chưa nhận được lệnh, chị không chút do dự, lập tức lao

ra bờ sông, đẩy thuyền chèo sang bên kia bờ. Biết đơn vị bên kia đã chiến đấu

thời gian lâu, đạn dược cạn kiệt, chị lập tức chèo thuyền trở lại, chạy về kho,

vác hòm đạn nặng hơn cả trọng lượng cơ thể, rồi tốc lực chèo thuyền giữa lúc

địch đánh phá ác liệt. Nhờ thế mà vừa truyền lệnh, vừa tiếp tế kịp thời cho

đồng đội. Hình ảnh cô gái nhỏ nhắn, gan dạ lao đi giữa khói lửa đã tiếp

thêm ý chí chiến đấu cho quân và dân Phú Hải.

Trận

đánh tiêu biểu gắn với nữ Anh hùng LLVT nhân dân Trần Thị Lý và đi sâu vào ký

ức của quân và dân Đồng Hới là trận đánh ngày 4-4-1965. Gần trưa hôm ấy, máy

bay Mỹ bất ngờ đánh phá dữ dội vào khu dân cư nội thị Đồng Hới. Địch sử dụng

nhiều loại máy bay như F4H, F105, AD6 tập trung oanh tạc. Cầu Dài trúng bom,

đứt gãy ngay chính giữa, cướp đi sinh mạng của hơn 60 người dân vô tội. Nỗi căm

thù bùng lên dữ dội, toàn thị xã đồng loạt nổ súng. Tại bờ nam cầu Dài, Phú Hải

cũng kiên cường góp lửa.

Trận

địa Ban chỉ huy Xã đội Phú Hải do Xã đội trưởng Võ Văn Lụa trực tiếp chỉ huy. Ở

vị trí cảnh giới, chị Trần Thị Lý cầm chắc khẩu súng CKC, căng mắt dõi theo

đường bay của máy bay địch. Phán đoán hướng bom có thể trút xuống vị trí đang

đứng, chị kịp thời nhảy sang hầm khác. Một tiếng nổ dữ dội vang lên, đất đá đổ

xuống, vùi lấp gần hết người chị, chỉ còn lộ chùm tóc đen. Ông Hoàng Minh Hóa,

nguyên Khẩu đội trưởng Xã đội Phú Hải nhớ lại, khi được kéo lên, một tay chị

vẫn kẹp chặt khẩu súng, tay kia bịt nòng súng để tránh đất cát lọt vào. Chưa kịp

hoàn hồn, chị đã bật dậy, lao sang trận địa khác, bởi hơn ai hết, chị hiểu mạch

máu thông tin không thể đứt đoạn giữa lúc chiến đấu ác liệt.

Trong

lúc di chuyển, người nữ dân quân gan dạ tiếp tục giương súng bắn trả. Chị dựa

vào công sự, nhắm thẳng máy bay đang sà xuống. Trong trận đánh này, chị cùng

đồng đội đã bắn rơi 3 máy bay Mỹ. Những ngày sau đó, báo chí và phát thanh

trong nước liên tục đưa tin về chiến công của dân quân Đồng Hới. Chương

trình phát thanh quân đội đã phát bài ký mang tên “Sóc Phú Hải” của phóng viên

Vương Sỹ Đình, khắc họa hình ảnh người nữ liên lạc nhỏ bé, gan góc, chạy như

sóc giữa lửa đạn.

Sau

trận đánh, phát hiện một hầm trú ẩn của người dân bị sập, chị Lý lao nhanh đến,

dùng tay cào bới đất đá cứu người. Đôi bàn tay rớm máu, miệng chị không ngừng

kêu gọi mọi người cùng giúp. Nhờ sự nhanh trí và dũng cảm ấy, 5 người dân đã

được cứu sống.

Không

chỉ vậy, người nữ dân quân trẻ tuổi Trần Thị Lý cũng khiến đồng đội và nhân dân

cảm phục bởi sự quả cảm khi trực tiếp chèo thuyền đưa đồng chí Lê Viết

Thuật, Bí thư Đảng ủy xã Phú Hải, vượt sông từ làng Phú Thượng Trong sang Phú

Thượng Ngoài để chỉ đạo công tác chiến đấu.

Khi

thuyền vừa rời bến, máy bay Mỹ nhào tới ném bom, dòng sông dậy sóng. Lo cho sự

an toàn của chị, đồng chí Bí thư đề nghị đổi người chèo, nhưng người nữ dân

quân kiên quyết nhận phần nguy hiểm về mình, bình tĩnh đưa thuyền cập bến an

toàn.

Với

những thành tích xuất sắc đó, ngày 1-1-1967, chị Trần Thị Lý được phong tặng

danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Sau đó, chị chính thức tham gia quân đội,

được phong quân hàm Thiếu úy. Từ năm 1975 đến 1977, chị được cử đi đào tạo cán

bộ trung đoàn tại Học viện Chính trị Quân sự, rồi đảm nhiệm nhiều cương vị công

tác khác nhau trong quân đội.

Dấu ấn trong làm kinh tế

Song

song với chiến đấu, chị Trần Thị Lý còn là người đi đầu trong lao động sản

xuất, làm kinh tế, góp phần thiết thực phục vụ tiền tuyến. Trên cương vị Phó

đội sản xuất muối cầu Dài, chị luôn trăn trở trước bài toán làm sao để đạt và

vượt chỉ tiêu trong điều kiện chiến tranh ác liệt.

Mỗi

ngày, khi đồng muối còn chưa một bóng người, chị đã có mặt. Giữa những ngày

nắng như đổ lửa, chị tranh thủ từng giờ, từng phút làm muối, bởi chị tâm

niệm: “Ngày nắng phải làm bù cho ngày mưa, khi sản xuất yên ổn phải gắng

gấp hai, gấp ba để bù vào thời gian chiến đấu”.

Tinh

thần lao động bền bỉ, gương mẫu ấy đã lan tỏa, truyền động lực cho các thành

viên trong đội sản xuất. Nhờ đó, năng suất muối được nâng lên 150kg mỗi công,

vượt chỉ tiêu gần 100 tấn, góp phần quan trọng bảo đảm hậu cần cho tiền tuyến.

Năm

1985, anh hùng Trần Thị Lý được điều về Quân khu 5, đảm nhiệm cương vị Phó giám

đốc rồi Giám đốc Khách sạn Bạch Đằng tại Đà Nẵng. Phát huy bản lĩnh và tinh

thần trách nhiệm của người anh hùng, chị cùng tập thể lãnh đạo đưa khách sạn

trở thành một trong những đơn vị tiêu biểu của ngành du lịch thành phố.

Năm

1996, tại Hội nghị tổng kết của Tổng cục Du lịch tổ chức tại Quảng Ninh, Khách

sạn Bạch Đằng là một trong 10 khách sạn đạt danh hiệu có chất lượng dịch vụ tốt

nhất Việt Nam; cá nhân Giám đốc Trần Thị Lý được tôn vinh là một trong 10 giám

đốc khách sạn tiêu biểu của cả nước.

Kỷ niệm những lần gặp Bác Hồ

Anh hùng LLVT nhân dân Trần Thị Lý là một trong số ít nữ anh

hùng có vinh dự nhiều lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tổng cộng, chị đã có 3 lần được gặp vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam.

Lần đầu

tiên là lần chị cùng đoàn đại biểu Quảng Bình tham dự Đại hội Anh hùng chiến sĩ

thi đua toàn quốc diễn ra ngày 1-1-1967. Ngay sau đại hội, đoàn được gặp Bác và

Thủ tướng Phạm Văn Đồng tại Phủ Chủ tịch.

Là đại

biểu anh hùng trẻ tuổi nhất của đoàn, chị Trần Thị Lý được ưu tiên ngồi cạnh

Bác. Trong suốt buổi gặp, Bác ân cần hỏi thăm tình hình đồng bào Quảng Bình.

Gần cuối buổi, Bác gợi ý chị hát bài “Quảng Bình quê ta ơi”. Xúc động và bất

ngờ, người nữ dân quân trẻ tuổi chưa biết phải làm thế nào thì Thủ tướng Phạm

Văn Đồng đã động viên: “Cháu Lý hãy cầm càng cho cả đoàn cùng hát”. Thế là chị

đứng dậy, tự tin bắt nhịp cho đoàn Quảng Bình hát vang bài ca quen thuộc.

Các

cuộc gặp với Bác không dài nhưng với anh hùng Trần Thị Lý, đó là vinh dự lớn

lao và kỷ niệm vô cùng quý báu trong đời. Bởi trong những lần ấy, chị được Bác

ân cần chỉ dạy từ những điều giản dị nhất đến những kiến thức cần thiết trong

giao tiếp quốc tế.

Ví như

lần gặp trước lúc chị lên đường sang Cuba tham dự Đại hội liên hoan thanh niên

và sinh viên thế giới năm 1967. Sau khi hỏi han tình hình quê hương và công tác

chuẩn bị cho chuyến đi, Bác căn dặn chị cách báo cáo với bạn bè quốc tế: Không

nói dài, phải chuẩn bị nội dung súc tích, dễ nghe, dễ hiểu, không cầu kỳ, kiểu

cách.

Hay như

lần gặp trước ngày chị cùng đoàn sang thăm Liên Xô nhân kỷ niệm 50 năm Cách

mạng Tháng Mười Nga vĩ đại. Bác ân cần căn dặn chị về cách giao tiếp, ứng xử,

đồng thời kể những câu chuyện giúp bạn bè quốc tế hiểu về cuộc chiến đấu chính

nghĩa của nhân dân Việt Nam.

Khen thưởng:

-

Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba;

-

Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất;

-

Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba;

-

Huy chương Quân kỳ Quyết thắng;

-

Danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

Anh

hùng LLVT nhân dân Trần Thị Lý là Đại biểu Quốc hội các khóa IV, V và VI; Ủy

viên Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; Ủy viên Trung ương Mặt trận Tổ

quốc Việt Nam.

Anh hùng Trần Thị Lý mất năm 2000.