VÕ AN KHÁNH – NGƯỜI GHI LẠI LỊCH SỬ BẰNG HÌNH ẢNH

VÕ AN KHÁNH – NGƯỜI GHI LẠI LỊCH SỬ BẰNG HÌNH ẢNH

Trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ cứu nước, có biết bao người đã cầm súng chiến đấu, có những người âm thầm góp sức ở hậu phương. Và cũng có những người chiến đấu bằng một cách đặc biệt: dùng chiếc máy ảnh để ghi lại sự thật của chiến trường. Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Khánh là một người như thế. Ông không chỉ là một nghệ sĩ mà còn là một chiến sĩ, một người đã dùng những bức ảnh của mình để lưu giữ ký ức về một thời “hoa lửa” của dân tộc.

Võ An Khánh tên thật là Võ Nguyên Nhân (1935-2023) nguyên quán tại ấp Rạch Lùm, xã Khánh Hưng, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau; nơi sinh tại xã Ninh Quới, huyện Hồng Dân, tỉnh Bạc Liêu (nay là xã Ninh Quới, tỉnh Cà Mau) trong gia đình nghèo, giàu truyền thống cách mạng. Năm 17 tuổi, ông giác ngộ và thoát ly theo cách mạng. Trong những năm đầu, ông tự học nghề nhiếp ảnh bằng cách làm việc tại một hiệu ảnh. Ngày 21/6/1961, ông được điều động từ Ban Tuyên huấn xã Khánh Hưng lên Ban Tuyên huấn tỉnh Cà Mau, chính thức trở thành phóng viên, bắt đầu những năm tháng gắn bó với chiếc máy ảnh giữa chiến trường.

Thời chiến, việc chụp ảnh không hề đơn giản. Ông phải hoạt động trong rừng U Minh, giữa bom đạn và những cuộc hành quân đầy nguy hiểm. Phương tiện cũng vô cùng thiếu thốn, có khi chỉ có một chiếc máy ảnh cũ và số phim ít ỏi. Mỗi lần bấm máy là một lần đối mặt với hiểm nguy, nhưng Võ An Khánh vẫn kiên trì ghi lại cuộc sống và chiến đấu của quân dân miền Tây Nam Bộ. Trong khoảng 15 năm cầm máy tại chiến trường, ông đã ghi lại hàng nghìn bức ảnh về cuộc kháng chiến. Dưới đây là một số hình ảnh minh họa của NSNA Võ An Khánh với những khoảnh khắc thời hoa lửa (Ảnh: Sưu tầm)

Có những lúc ông phải đi sát các lực lượng chiến đấu để ghi lại những khoảnh khắc chân thực nhất. Ông chụp những người lính hành quân, những nữ du kích sau giờ trực chiến, những lớp học giữa chiến trường và cả những con người đang ngày đêm bám trụ nơi tuyến lửa. Những bức ảnh ấy không chỉ đẹp về nghệ thuật mà còn chứa đựng sự gian khổ, lòng dũng cảm và tinh thần bất khuất của con người Việt Nam.

Một trong những hình ảnh tiêu biểu là bức ảnh về Dương Thị Cẩm Vân – “kiện tướng chiến hào”, người đã liên tục nhiều tháng bám chiến hào chiến đấu tại Đầm Dơi, Cà Mau.

Dương Thị Cẩm Vân – “kiện tướng chiến hào” (Ảnh: Võ An Khánh) 

Ngoài ra, ông còn ghi lại nhiều hình ảnh về Đội quân tóc dài Cái Nước, nữ du kích Năm Căn, nữ pháo binh Cái Nước và cuộc sống của nhân dân trong những năm chiến tranh. Bộ ảnh “Anh hùng – Bất khuất – Trung hậu – Đảm đang” gồm 10 tác phẩm của ông đã được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật năm 2022.

Điều đáng quý nhất ở Võ An Khánh là ông không chỉ chụp ảnh để lưu giữ những chiến công, mà còn lưu giữ cả những khoảnh khắc đời thường của người dân trong chiến tranh. Qua từng bức ảnh, thế hệ hôm nay có thể hình dung được một thời kỳ vô cùng gian khổ nhưng cũng rất đỗi hào hùng của dân tộc. Ông được nhiều người gọi là “người ghi lịch sử bằng hình ảnh” bởi những gì ông để lại đã trở thành một phần ký ức quý giá của lịch sử Việt Nam.

Võ An Khánh đã qua đời năm 2023 ở tuổi 89, nhưng những bức ảnh của ông vẫn còn sống mãi. Đối với thế hệ trẻ ngày nay, câu chuyện về ông là một bài học sâu sắc về lòng yêu nước, sự dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và ý chí vượt qua khó khăn. Trong cuộc sống hòa bình, chúng ta không còn phải đối mặt với bom đạn như thế hệ cha ông, nhưng mỗi người trẻ vẫn có thể góp phần xây dựng đất nước bằng việc học tập tốt, sống có trách nhiệm, biết trân trọng lịch sử và không quên những hy sinh của thế hệ đi trước.

NSNA Võ An Khánh (Ảnh: Sưu tầm)

NSNA Võ An Khánh bên những danh hiệu cao quý của mình (Ảnh: Sưu tầm)

Nhìn lại cuộc đời Võ An Khánh, chúng ta càng hiểu rằng lịch sử không chỉ được viết bằng những chiến công trên chiến trường mà còn được lưu giữ bởi những con người âm thầm cống hiến. Chiếc máy ảnh của ông đã trở thành một “vũ khí” đặc biệt, giúp những khoảnh khắc của thời hoa lửa vượt qua năm tháng. Những hình ảnh ấy nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải biết trân trọng hòa bình, sống có lý tưởng và cố gắng làm những điều có ích cho quê hương, đất nước.