VÕ AN KHÁNH-NGƯỜI GHI LẠI LỊCH SỬ BẰNG ỐNG KÍNH LỬA ĐẠN
Câu chuyện thời hoa lửa của Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Khánh
NGƯỜI GHI LẠI LỊCH SỬ BẰNG ỐNG KÍNH LỬA ĐẠN
Câu chuyện thời hoa lửa của Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Khánh
Trong chiến tranh, có những người cầm súng chiến đấu ở chiến trường. Có những người mang theo bút, giấy để ghi lại những câu chuyện của người lính. Và cũng có những người chỉ mang theo một chiếc máy ảnh, nhưng đã bước vào những nơi mà cái chết có thể đến bất cứ lúc nào để lưu giữ lại hình ảnh của một thời đại.
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Khánh là một trong những con người như thế.
Những năm tháng chiến tranh ở miền Nam, vùng đất cực Nam Tổ quốc là một chiến trường vô cùng khốc liệt. Rừng đước Năm Căn, rừng tràm U Minh, những con sông chằng chịt và những vùng căn cứ cách mạng vừa là nơi che chở cho cán bộ, chiến sĩ, vừa thường xuyên trở thành mục tiêu của bom đạn và những cuộc càn quét.
Giữa không gian ấy, Võ An Khánh mang theo chiếc máy ảnh của mình len lỏi qua những cánh rừng, những con kênh và vùng căn cứ.
Ông không có một chiến hào kiên cố để bảo vệ.
Không có những phương tiện hiện đại để tránh bom đạn.
Thứ ông mang theo bên mình là chiếc máy ảnh và một niềm tin rằng những gì đang diễn ra trước mắt cần phải được ghi lại cho mai sau.
Mỗi lần bấm máy là một lần đối mặt với hiểm nguy.
Để có được một bức ảnh, người nghệ sĩ phải tiếp cận hiện thực. Mà hiện thực của chiến tranh không phải là những khung cảnh bình yên.
Đó có thể là một người lính vừa trở về sau trận đánh.
Là những căn cứ giữa rừng.
Là những người dân sống giữa bom đạn.
Là những gương mặt trẻ tuổi nhưng đã hằn lên dấu vết của chiến tranh.
Là những khoảnh khắc đau thương mà nếu không có người ghi lại, có thể sẽ biến mất theo thời gian.
Vì vậy, chiếc máy ảnh của Võ An Khánh không chỉ là một công cụ nghệ thuật.
Nó trở thành một chứng nhân.
Ông đi sâu vào những vùng chiến sự, hòa mình vào cuộc sống của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Có những lúc phải di chuyển giữa rừng đước, rừng tràm, có những lúc phải tránh những cuộc truy quét của đối phương, có những lúc chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến người cầm máy ảnh phải trả giá bằng chính mạng sống.
Nhưng ông vẫn đi.
Bởi ông hiểu rằng chiến tranh rồi sẽ kết thúc.
Bom đạn rồi sẽ im tiếng.
Những người hôm nay còn sống có thể một ngày nào đó sẽ già đi.
Nhưng những bức ảnh có thể ở lại.
Và chính những bức ảnh ấy sẽ kể cho thế hệ sau biết rằng đã từng có một thời đất nước đi qua chiến tranh như thế nào.
Trong rừng U Minh và vùng đất Năm Căn, những bức ảnh được tạo nên không phải trong điều kiện của một phòng chụp sáng đèn, mà giữa thiên nhiên khắc nghiệt và chiến trường đầy hiểm nguy.
Người nghệ sĩ phải biết chờ đợi.
Chờ một khoảnh khắc.
Chờ ánh sáng.
Chờ người lính trở về.
Chờ một hoạt động của căn cứ.
Và đôi khi phải chờ cả lúc nguy hiểm đi qua.
Nhưng nguy hiểm không phải lúc nào cũng báo trước.
Có thể chỉ vài phút trước, ông còn đang ghi hình cuộc sống của những người lính; vài phút sau, bom đạn đã phủ xuống khu vực ấy.
Chiếc máy ảnh vì thế không chỉ ghi lại những khoảnh khắc đẹp.
Nó ghi lại sự thật của chiến tranh.
Những con người bình dị.
Những cuộc sống bị chiến tranh bao phủ.
Những người lính trẻ.
Những bà mẹ.
Những căn nhà giữa rừng.
Những vùng đất bị bom đạn cày xới.
Tất cả trở thành những mảnh ghép của lịch sử.
Điều đặc biệt trong những bức ảnh chiến trường của Võ An Khánh chính là sự chân thực. Ông không đứng ngoài cuộc chiến để quan sát. Ông bước vào giữa cuộc sống của những con người mà mình ghi lại.
Vì thế, mỗi khuôn hình đều mang theo hơi thở của một thời đại.
Đằng sau một bức ảnh có thể là nhiều giờ di chuyển.
Có thể là những ngày sống trong rừng.
Có thể là một lần thoát khỏi vòng vây.
Và cũng có thể là nguy cơ không bao giờ trở về.
Người nghệ sĩ nhiếp ảnh ấy đã chấp nhận tất cả để hoàn thành công việc của mình.
Nếu người lính dùng khẩu súng để bảo vệ quê hương, thì người phóng viên chiến trường dùng ống kính để bảo vệ ký ức.
Bởi chiến tranh không chỉ cần được kết thúc bằng chiến thắng.
Chiến tranh còn cần được ghi lại.
Để những thế hệ sau hiểu được cái giá của hòa bình.
Để biết rằng phía sau những ngày tháng bình yên là biết bao tuổi trẻ đã đi qua bom đạn.
Để những con người từng sống, chiến đấu và hy sinh không bị lãng quên.
Nhiều năm đã trôi qua.
Rừng U Minh vẫn xanh.
Những cánh rừng đước Năm Căn vẫn tiếp tục vươn mình giữa vùng đất cực Nam.
Nhưng những hình ảnh mà Võ An Khánh ghi lại đã trở thành một phần ký ức của đất nước.
Mỗi bức ảnh giống như một mảnh thời gian được giữ lại.
Nhìn vào đó, người hôm nay có thể thấy những gương mặt của quá khứ.
Có thể thấy sự khắc nghiệt của chiến tranh.
Có thể cảm nhận được nghị lực của những con người đã sống giữa bom đạn.
Và quan trọng hơn, có thể hiểu rằng hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có.
Nó được đánh đổi bằng máu, nước mắt, tuổi trẻ và cả sinh mạng của biết bao con người.
Trong số những người góp phần giữ lại ký ức ấy có Võ An Khánh – người nghệ sĩ đã mang chiếc máy ảnh đi qua những cánh rừng phương Nam, đi qua những năm tháng lửa đạn và đặt cả sinh mạng mình vào công việc ghi lại lịch sử.
Ông không đứng trên bục chiến thắng.
Không trực tiếp chỉ huy một trận đánh.
Nhưng bằng những khuôn hình của mình, ông đã làm một việc vô cùng quan trọng:
Giữ lại một thời đại.
Để hôm nay, khi nhìn lại những bức ảnh ấy, chúng ta không chỉ nhìn thấy chiến tranh.
Chúng ta nhìn thấy con người.
Những con người đã sống, đã chiến đấu, đã chịu đựng và đã hy sinh để đất nước có được ngày hôm nay.
Và đó cũng chính là ý nghĩa sâu sắc của những người ghi lịch sử bằng ống kính giữa thời hoa lửa:
Họ không chỉ chụp những bức ảnh. Họ đã dùng chính cuộc đời mình để giữ lại ký ức của một dân tộc.
