VÕ BẨM – NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHO ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN

Năm 1959, cuộc đấu tranh cách mạng ở miền Nam bước vào một giai đoạn mới.

Một trong những vấn đề quan trọng đặt ra đối với miền Bắc là làm thế nào để đưa người, vũ khí, thuốc men và các loại hàng hóa cần thiết vào chiến trường.

Đường bộ xuyên qua Trường Sơn được lựa chọn.

Nhưng vào thời điểm đó, chưa có một con đường vận tải hoàn chỉnh.

Trường Sơn là một vùng núi rộng lớn.

Rừng rậm.

Núi cao.

Sông suối dày đặc.

Nhiều khu vực gần như không có đường giao thông.

Mùa mưa, đất đá sạt lở.

Sông suối dâng cao.

Mùa khô lại đối mặt với thiếu nước và khí hậu khắc nghiệt.

Để đưa một lượng hàng đáng kể qua vùng đất ấy là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn.

Trong hoàn cảnh đó, Võ Bẩm được giao một nhiệm vụ lịch sử.

Ông trở thành người chỉ huy đầu tiên của Đoàn 559.

Ngày 19/5/1959, Đoàn 559 được thành lập.

Đây là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn.

Nhiệm vụ ban đầu của Đoàn 559 không giống một tuyến giao thông thông thường.

Đó là một tuyến đường bí mật.

Hoạt động trong điều kiện chiến tranh.

Phải tránh sự phát hiện của đối phương.

Vừa mở đường, vừa vận chuyển.

Vừa tổ chức giao liên, vừa bảo đảm an toàn cho người và hàng.

Những cán bộ, chiến sĩ đầu tiên của Đoàn 559 phải bắt đầu từ những điều rất đơn giản.

Tìm đường.

Mở lối.

Đánh dấu tuyến.

Tổ chức các trạm nghỉ.

Tìm nguồn nước.

Xây dựng kho cất giấu hàng.

Tổ chức lực lượng dẫn đường.

Đó là những công việc tưởng như nhỏ nhưng lại là nền móng của cả một tuyến vận tải chiến lược.

Võ Bẩm phải giải quyết hàng loạt vấn đề.

Đi tuyến nào?

Làm sao vượt qua núi?

Làm sao qua sông?

Làm sao bảo đảm liên lạc?

Làm sao giữ bí mật?

Làm sao để người đi trước có thể truyền kinh nghiệm cho người đi sau?

Mỗi câu hỏi đều không có sẵn câu trả lời.

Cán bộ phải tự khảo sát địa hình.

Chiến sĩ phải đi bộ hàng chục, thậm chí hàng trăm cây số.

Nhiều tuyến đường ban đầu chỉ là đường mòn.

Hàng hóa được vận chuyển chủ yếu bằng sức người.

Những gùi hàng được mang trên lưng.

Những đôi chân đi giữa rừng.

Có những đoạn phải vượt qua những con dốc rất cao.

Có những đoạn phải lội qua suối.

Có những đoạn phải băng qua rừng rậm.

Người vận chuyển phải mang theo lương thực, vũ khí và các vật dụng cần thiết.

Điều khó khăn nhất là phải duy trì được tuyến đường trong bí mật.

Nếu đối phương phát hiện, tuyến vận tải có thể bị đánh phá.

Vì vậy, đường Trường Sơn không thể chỉ là một con đường.

Nó phải trở thành một mạng lưới.

Có nhiều tuyến.

Có đường vòng.

Có đường tránh.

Có các trạm giao liên.

Có kho hàng.

Có nơi nghỉ chân.

Có lực lượng bảo vệ.

Có thông tin liên lạc.

Đó là cách một tuyến đường sống được trong chiến tranh.

Võ Bẩm cùng các cán bộ Đoàn 559 từng bước tổ chức hệ thống ấy.

Những kinh nghiệm ban đầu được tích lũy.

Tuyến đường dần dài hơn.

Khối lượng hàng vận chuyển ngày càng tăng.

Lực lượng tham gia cũng ngày càng đông.

Một điều đặc biệt là tuyến Trường Sơn không chỉ đi qua lãnh thổ Việt Nam.

Để tránh sự kiểm soát của đối phương, mạng lưới đường về sau phát triển sang khu vực Lào và Campuchia.

Điều này làm cho quy mô của tuyến vận tải ngày càng lớn.

Nhưng trong những năm đầu, tất cả vẫn bắt đầu từ những con đường nhỏ.

Đó chính là đóng góp đặc biệt của thế hệ cán bộ đầu tiên.

Họ đặt nền móng cho một hệ thống mà về sau phát triển thành một trong những tuyến vận tải quân sự lớn nhất trong chiến tranh Việt Nam.

Võ Bẩm không chỉ là người chỉ huy.

Ông còn phải trực tiếp kiểm tra thực địa.

Tìm hiểu tình hình.

Nắm khả năng vận chuyển.

Kiểm tra công tác giao liên.

Đánh giá những khó khăn của từng đoạn đường.

Đó là cách người chỉ huy hiểu được thực tế.

Một bản báo cáo có thể cho biết con đường dài bao nhiêu.

Nhưng chỉ người trực tiếp đi trên đường mới biết đoạn nào dốc.

Đoạn nào trơn.

Đoạn nào có thể bị sạt lở.

Đoạn nào có thể bị máy bay phát hiện.

Những kinh nghiệm thực tế đó rất quan trọng.

Bởi tuyến Trường Sơn phải thay đổi liên tục.

Đối phương tăng cường đánh phá.

Ta lại tìm cách mở tuyến mới.

Một đoạn đường bị phát hiện.

Lực lượng phải tìm đường tránh.

Một cây cầu bị đánh hỏng.

Phải nhanh chóng sửa chữa hoặc làm cầu mới.

Một kho hàng bị lộ.

Phải chuyển hàng đến địa điểm khác.

Đó là một cuộc đấu trí kéo dài.

Đường Trường Sơn vì vậy không bao giờ đứng yên.

Nó luôn thay đổi.

Luôn mở rộng.

Luôn thích nghi.

Trong những năm đầu, Võ Bẩm đã góp phần tạo ra phương thức tổ chức phù hợp với điều kiện chiến tranh.

Đó là kết hợp giữa giao liên, vận tải, mở đường và bảo đảm an toàn.

Tuyến đường không chỉ phục vụ việc đưa hàng vào Nam.

Nó còn đưa cán bộ, chiến sĩ vào chiến trường.

Đưa thương binh trở ra.

Đưa thông tin từ chiến trường về hậu phương.

Tạo ra sự liên kết giữa các khu vực.

Đến năm 1965, khi quy mô chiến tranh tăng mạnh, Đoàn 559 bước vào một giai đoạn phát triển mới.

Tuyến vận tải Trường Sơn ngày càng mở rộng.

Phương thức vận chuyển cũng thay đổi.

Từ gùi thồ bằng sức người đến vận chuyển bằng xe cơ giới.

Từ những đường mòn nhỏ đến mạng lưới đường lớn hơn.

Từ những trạm giao liên đơn giản đến hệ thống hậu cần quy mô.

Nhưng tất cả đều có điểm khởi đầu.

Đó là những ngày đầu năm 1959.

Và những người đặt nền móng đầu tiên như Võ Bẩm.

Sau khi kết thúc thời kỳ trực tiếp chỉ huy Đoàn 559, Võ Bẩm tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong quân đội.

Nhưng dấu ấn của ông với tuyến Trường Sơn vẫn là một phần quan trọng trong cuộc đời quân nghiệp.

Ông qua đời năm 2000.

Nhìn lại lịch sử Đường Trường Sơn, người ta thường nhớ đến hàng vạn chiến sĩ, thanh niên xung phong, dân công, lái xe và cán bộ hậu cần.

Nhưng trước khi có những đoàn xe nối dài giữa núi rừng, đã có những con người đi bộ mở từng lối nhỏ.

Trước khi có những tuyến đường lớn, đã có những người khảo sát từng con dốc.

Trước khi có những kho hàng lớn, đã có những người tìm từng nơi giấu hàng.

Và trước khi có một hệ thống vận tải chiến lược, đã có những người đặt những viên gạch đầu tiên.

Võ Bẩm là một trong những người như thế.