Võ Bẩm: Người mở con đường xuyên Trường Sơn

õ Bẩm: Người mở con đường xuyên Trường Sơn

Thiếu tướng Võ Bẩm (1915–2008) quê ở xã Tịnh Khê, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. Ông tham gia cách mạng từ rất sớm và trải qua nhiều vị trí công tác trong quân đội. Nhưng dấu ấn lớn nhất trong cuộc đời ông gắn với một nhiệm vụ đặc biệt: mở tuyến chi viện chiến lược từ miền Bắc vào miền Nam.

Ngày 5/5/1959, khi đang mang quân hàm Thượng tá, Võ Bẩm được giao nhiệm vụ thành lập “Đoàn công tác quân sự đặc biệt”, sau này mang tên Đoàn 559.

Lực lượng ban đầu chỉ khoảng 500 người.

Nhiệm vụ của họ rất rõ ràng nhưng vô cùng nguy hiểm:

Mở đường, đưa người và vũ khí từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Đó chính là những bước chân đầu tiên đặt nền móng cho tuyến đường Trường Sơn huyền thoại.

Con đường bắt đầu từ những bước chân trong rừng

Ngày ấy, Trường Sơn chưa có một tuyến đường vận tải quy mô lớn.

Chỉ có núi cao, rừng sâu, sông suối và những vùng đất gần như chưa có đường đi.

Những người lính của Đoàn 559 phải vừa đi, vừa khảo sát, vừa tìm cách mở tuyến.

Võ Bẩm không chỉ ngồi ở sở chỉ huy.

Ông trực tiếp vào thực địa.

Đầu tháng 6/1959, ông vào Hồ Xá, Vĩnh Linh để bàn với đại diện Khu 5 và Trị - Thiên về việc mở đường vào Nam. Sau đó, chính ông trực tiếp chỉ huy đội khảo sát tìm tuyến.

Những chuyến đi ấy đặt nền móng cho một hệ thống đường mà sau này trở thành Đường Hồ Chí Minh – đường Trường Sơn.

Khi con đường cũ bị chặn

Địch nhanh chóng phát hiện tuyến vận chuyển.

Chúng liên tục đánh phá, tìm cách cắt đứt đường chi viện.

Những tuyến đường ban đầu trở nên quá nguy hiểm.

Lúc này, Võ Bẩm quyết định phải tìm một con đường mới.

Tháng 8/1960, ông trực tiếp vào khu vực làng Mít, chỉ đạo lực lượng khảo sát tuyến đường mới dọc biên giới Việt – Lào.

Không chỉ tìm đường, bộ đội còn phải gây dựng cơ sở, khôi phục đường cũ và thay đổi phương thức vận chuyển.

Đây là một công việc vô cùng gian khổ.

Bởi mỗi con đường mới đều phải trả giá bằng những ngày tháng băng rừng, vượt suối và đối mặt với nguy hiểm.

Từ một con đường mòn thành tuyến chi viện chiến lược

Đến đầu tháng 5/1961, một tuyến đường mới ở phía Tây Trường Sơn được hình thành trên đất Lào.

Tuyến đường bắt đầu từ khu vực Vít Thù Lù, vượt qua nhiều địa hình hiểm trở, qua sông Sê Pôn rồi tiếp tục tiến sâu vào chiến trường.

Nhờ tuyến đường mới, việc chi viện cho miền Nam có điều kiện mở rộng quy mô, đồng thời tránh được nhiều hoạt động đánh phá của đối phương.

Và từ đây, Trường Sơn không còn chỉ là những đường mòn nhỏ.

Nó từng bước phát triển thành một hệ thống vận tải chiến lược khổng lồ, với đường bộ, đường giao liên, đường sông và nhiều tuyến ngang dọc khác.

Không chỉ mở đường bộ

Một điều rất thú vị trong câu chuyện về Võ Bẩm là ông không chỉ nghĩ đến đường bộ.

Ngay từ những năm đầu, ông đã cùng lực lượng của mình nghiên cứu một tuyến chi viện trên biển.

Những cán bộ, chiến sĩ Khu 5 được lựa chọn, tổ chức dưới vỏ bọc “đoàn đánh cá” để thăm dò đường biển.

Đây chính là một trong những tiền thân của Đường Hồ Chí Minh trên biển và những đoàn tàu không số.

Điều đó cho thấy tầm nhìn của người chỉ huy đầu tiên của Đoàn 559:

Nếu một con đường bị chặn, phải tìm con đường khác.

Nếu đường bộ gặp khó khăn, phải nghĩ đến đường biển.

Mục tiêu cuối cùng vẫn là:

đưa người và hàng hóa vào chiến trường.

Người chỉ huy ngủ cùng chiến sĩ

Một câu chuyện rất đẹp về Võ Bẩm được Báo Quân đội nhân dân ghi lại.

Trong một lần hành quân, Anh hùng Nguyễn Viết Sinh – người từng gùi hàng trên Trường Sơn – gặp Võ Bẩm khi tiểu đội vừa trở về.

Võ Bẩm không chọn chỗ ngủ dành cho cán bộ chỉ huy mà xin ngủ cùng các chiến sĩ trong tiểu đội để tìm hiểu tâm tư, tình cảm của anh em.

Đến đêm, một chiến sĩ đổi gác tưởng Võ Bẩm cũng chỉ là một người lính trong tiểu đội nên kéo ông dậy đi gác.

Khi biết người mình vừa kéo dậy là Đoàn trưởng Võ Bẩm, người chiến sĩ hoảng hốt.

Nhưng Võ Bẩm không trách phạt.

Ông quan tâm đến việc hiểu người lính hơn là giữ khoảng cách của một vị chỉ huy.

Đó cũng là một phần lý giải vì sao ông có thể cùng những người lính đầu tiên xây dựng một lực lượng từ chỉ khoảng 500 người thành một hệ thống Trường Sơn ngày càng lớn mạnh.

Người mở đường rồi lùi lại phía sau

Đến năm 1965, Võ Bẩm chuyển sang giữ cương vị Phó Tư lệnh Đoàn 559, tiếp tục cùng Bộ Tư lệnh thực hiện nhiệm vụ chi viện chiến lược.

Ông cũng tham gia chỉ đạo những tuyến đường quan trọng sau này, trong đó có Đường 20 Quyết Thắng.

Sau những năm tháng trực tiếp lăn lộn trên Trường Sơn, sức khỏe của ông suy giảm nghiêm trọng và năm 1966, ông được lệnh ra Hà Nội chữa bệnh.

Nhưng con đường mà ông cùng những người lính đầu tiên đặt nền móng đã tiếp tục phát triển.

Từ một lực lượng nhỏ bé ban đầu, Bộ đội Trường Sơn trở thành một lực lượng chiến lược lớn, đảm bảo chi viện cho chiến trường trong suốt cuộc kháng chiến.

Danh hiệu đến sau khi ông đã ra đi

Võ Bẩm qua đời ngày 5/7/2008, hưởng thọ 93 tuổi.

Ngày 18/2/2017, Chủ tịch nước ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Thiếu tướng Võ Bẩm vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ.

Võ Bẩm đặc biệt ở chỗ:

Ông không phải người đi trên một con đường đã có.

Ông là một trong những người đi tìm và mở con đường ấy.

Từ những bước chân đầu tiên của vài trăm con người trong rừng núi Trường Sơn, một tuyến chi viện chiến lược đã dần hình thành.

“Có những con đường được tạo nên bằng máy móc. Nhưng cũng có những con đường được mở bằng mồ hôi, máu và những bước chân đầu tiên của con người.”

Võ Bẩm – người chỉ huy đầu tiên của Đoàn 559, người đã đặt những viên gạch đầu tiên cho con đường xuyên Trường Sơn.

Ông mở đường để người đi vào chiến trường.

Mở đường để vũ khí và lương thực đến được với đồng đội.

Và mở ra một tuyến chi viện mà sau này trở thành một trong những biểu tượng lớn nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Võ Bẩm – người mở con đường xuyên Trường Sơn.