VÕ CHÍ CÔNG – NGƯỜI GIỮ LỬA NIỀM TIN QUA MỌI GIÔNG TỐ

Có những con người, khi nhắc đến, người ta không nhớ vì những lời nói đao to búa lớn, mà nhớ bởi những việc làm lặng lẽ và bền bỉ như cây thông già đứng trước gió. Đồng chí Võ Chí Công là một người như thế – một chiến sĩ kiên trung, một nhà lãnh đạo mẫu mực, một nhân cách sáng trong giữa những biến động của thế kỷ XX.

Trên mảnh đất Quảng Nam “địa linh nhân kiệt” (nay là Đà Nẵng), ngày 7/8/1912, cậu bé Võ Toàn cất tiếng khóc chào đời trong một gia đình nhà nông hiền lành. Từ những buổi theo mẹ ra chợ Gò Nổi, nhìn cảnh người dân bán từng đấu lúa cuối cùng để đủ tiền nộp thuế, trong mắt cậu bé hiện lên nỗi day dứt sớm hơn tuổi. Về sau, nhiều đồng chí kể lại: “Ông Công đi làm cách mạng từ khi chưa biết đó gọi là cách mạng. Ông chỉ biết dân mình khổ quá, phải làm gì đó.” Chính nỗi trăn trở ấy đã trở thành mầm mống của lòng yêu nước trong trái tim người thanh niên.

Cuối năm 1935, tại một căn nhà tranh, khi đặt tay lên cuốn điều lệ Đảng để tuyên thệ, Võ Toàn nói rất khẽ: “Dù gian khổ thế nào, tôi cũng giữ trọn lời thề với Tổ quốc và nhân dân.” Câu nói ấy về sau theo ông suốt cả đời – trong nhà tù đế quốc, giữa rừng sâu Khu V bom rơi đạn nổ, và cả khi ông giữ chức vụ cao nhất của Nhà nước.

Lý tưởng đến với ông giản dị như thế, nhưng con đường đấu tranh thì đầy chông gai. Từ Bí thư chi bộ đến Ủy viên Xứ ủy Trung Kỳ, bước chân người chiến sĩ trẻ in hằn trên khắp nẻo quê hương miền Trung. Phong trào phát triển mạnh, thực dân Pháp để ý. Năm 1942, chúng bắt ông và đưa vào nhà lao Hội An rồi Buôn Ma Thuột. Những trận đòn tra tấn dã man – treo ngược lên xà nhà, đánh đến ngất xỉu – không thể bẻ gãy ý chí của người chiến sĩ cộng sản. Trước mọi câu hỏi ép cung, ông chỉ đáp bằng một câu: “Tôi là người của nhân dân. Tôi không phản bội nhân dân.”

Không khai thác được gì, địch giam ông nhiều năm. Nhưng ngay trong nhà tù, Võ Chí Công vẫn âm thầm kết nối, xây dựng tổ chức, biến nhà lao thành nơi bồi dưỡng niềm tin cho các tù chính trị. Người ta bảo: “Gang thép được tôi trong lửa. Còn ông Công được tôi trong đòn roi kẻ thù.”

Năm 1945, khi Nhật đảo chính Pháp và thả nhiều tù chính trị, ông trở về quê trong thân hình gầy rộc, nhưng đôi mắt vẫn sáng và dáng bước vẫn chắc. Vừa về đến nhà, chưa kịp hồi sức, ông đã lao vào công tác chuẩn bị khởi nghĩa. Quảng Nam nhờ đó trở thành một trong những địa phương giành chính quyền sớm nhất cả nước trong Cách mạng Tháng Tám. Với ông, sự nghiệp của dân tộc chưa bao giờ là chuyện có thể chần chừ.

Những năm tháng chống Mỹ sau này, người dân Khu V – vùng đất trở thành tâm điểm bom đạn – nhớ mãi hình ảnh người lãnh đạo nhỏ nhẹ, giản dị, tay cầm bản đồ, tay cầm cuốn sổ ghi chép. Ông không có vẻ bề ngoài của một vị quan chức cao cấp mà giống một người nông dân chân chất ghé thăm từng nhà. Giữa chiến trường, có lần biết tin một gia đình trong vùng bị thương nặng, ông lập tức dừng cuộc họp để đến tận nơi thăm hỏi. Cán bộ, chiến sĩ nhớ mãi câu nói của ông: “Phải để dân tin, dân thương. Không có dân thì cách mạng chỉ là con thuyền không bến.” Với nhân dân, ông được gọi bằng cái tên thân thương: “Ông Năm giản dị”.

Chính lối sống và phong cách lãnh đạo ấy đã tạo nên uy tín lớn của ông trong phong trào cách mạng miền Nam. Từ Phó Chủ tịch Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam đến Phó Bí thư Trung ương Cục Miền Nam, Võ Chí Công góp phần quan trọng vào nhiều chủ trương chiến lược, đặt nền móng cho thắng lợi mùa xuân năm 1975.

Đất nước thống nhất, ông lại bước vào một cuộc chiến mới – cuộc chiến xây dựng và đổi mới. Trên cương vị Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp, rồi Phó Thủ tướng, Ủy viên Bộ Chính trị, và cuối cùng là Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, ông luôn giữ phong cách lãnh đạo thẳng thắn, giản dị, gần dân. Trong giai đoạn những năm đầu Đổi mới – thời điểm đất nước còn bộn bề khó khăn – ông cùng tập thể lãnh đạo Đảng và Nhà nước đã đưa ra nhiều quyết sách quan trọng, giữ vững ổn định chính trị và mở ra con đường phát triển cho hậu thế.

Nhưng dù giữ chức vụ cao đến đâu, ông vẫn sống như một người nông dân chân thật: căn nhà nhỏ, mảnh vườn tự tay vun xới, chiếc bàn gỗ cũ kỹ luôn chất đầy sách vở. Con cháu từng kể: “Ông không bao giờ nhận đặc quyền riêng. Ông bảo của cải lớn nhất là lòng dân.” Khách đến thăm, ông nhẹ giọng dặn dò: “Làm cán bộ là để phục vụ dân. Cái gì có lợi cho dân thì mình hết lòng.”

Ngày 8/9/2011, đồng chí Võ Chí Công trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 99, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng bào cả nước. Ở quê nhà Quảng Nam, Khu tưởng niệm Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Võ Chí Công được dựng lên giữa những rặng tre quen thuộc – như để nhắc nhở rằng từ nơi giản dị ấy đã bước ra một con người lớn, một nhân cách lớn.

Cuộc đời Võ Chí Công giống như dòng sông âm thầm nhưng bền bỉ, không ồn ào nhưng mạnh mẽ. Từ cậu bé đứng bên bờ tre Gò Nổi năm nào đến nhà lãnh đạo cao nhất của đất nước, ông luôn đi trọn hành trình với một lời thề giản dị: hết lòng với Đảng, tận tụy với dân, trung kiên với Tổ quốc. Và có lẽ, chính sự lặng lẽ ấy lại khiến cuộc đời ông trở thành một trong những trang đẹp nhất của lịch sử cách mạng Việt Nam.