VÕ CHÍ CÔNG – NHÀ LÃNH ĐẠO KIẾN TẠO ĐỔI MỚI
Đồng chí Võ Chí Công, tên khai sinh là Võ Toàn, sinh ngày 7/8/1912 trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại làng Khương Mỹ, tổng Phú Quý, phủ Tam Kỳ (nay thuộc xã Tam Xuân, thành phố Đà Nẵng). Sớm giác ngộ cách mạng, năm 23 tuổi đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
VÕ CHÍ CÔNG – NHÀ LÃNH ĐẠO KIẾN TẠO ĐỔI MỚI
“Bao tháng năm đối mặt thù nơi tiền tuyến
Lòng nhiệt thành hào khí vượt bão giông
Khoán một trăm khắc dấu son dày công đức
Ngọn cờ hồng nhân nghĩa phúc non sông.”
Đó là những dòng thơ đồng chí Vũ Mão, nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, viết về đồng chí Võ Chí Công – một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu của Đảng và Nhà nước, người có đóng góp đặc biệt quan trọng trong việc kiến tạo những bước đi đầu tiên của công cuộc đổi mới đất nước, để lại dấu ấn sâu đậm với Khoán 100 và sau này là Khoán 10 trong nông nghiệp.
Sự nghiệp hoạt động cách mạng
Đồng chí Võ Chí Công, tên khai sinh là Võ Toàn, sinh ngày 7/8/1912 trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước tại làng Khương Mỹ, tổng Phú Quý, phủ Tam Kỳ (nay thuộc xã Tam Xuân, thành phố Đà Nẵng). Sớm giác ngộ cách mạng, năm 23 tuổi đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
Năm 1943, đồng chí bị thực dân Pháp bắt, kết án tù chung thân (sau giảm xuống 25 năm tù) và bị đày ra nhà tù Buôn Ma Thuột. Tháng 3/1945, sau khi ra tù, đồng chí trở về chỉ đạo phong trào cách mạng, tham gia lãnh đạo cướp chính quyền tại Quảng Nam – Đà Nẵng.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, với các cương vị Phó Bí thư Trung ương Cục miền Nam, Bí thư Khu ủy kiêm Chính ủy Quân khu 5, đồng chí đã có gần 30 năm lãnh đạo quân và dân Quảng Nam – Đà Nẵng và Khu V trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, góp phần làm nên trang sử kháng chiến anh dũng của Nam Trung Bộ.
Võ Chí Công và chính sách khoán trong nông nghiệp
Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí Võ Chí Công được điều ra Trung ương và giao trọng trách phụ trách lĩnh vực nông nghiệp. Trong bối cảnh cơ chế quản lý nông nghiệp tập trung, bao cấp bộc lộ nhiều hạn chế, năng suất thấp, đời sống nông dân khó khăn, đồng chí đã trăn trở tìm con đường đổi mới.
Từ thực tiễn khảo sát tại các hợp tác xã, lắng nghe tâm tư của xã viên, đồng chí nhận thấy hình thức khoán việc, khoán công điểm đã làm người nông dân mất quyền làm chủ tư liệu sản xuất, dẫn đến sản xuất trì trệ. Trong khi đó, ở nhiều nơi, mô hình khoán sản phẩm (khoán chui) mang lại hiệu quả rõ rệt, khơi dậy động lực lao động của nông dân.
Với tư duy đổi mới, đồng chí Võ Chí Công đã kiên quyết ủng hộ và đề xuất Đảng công nhận khoán sản phẩm là hợp pháp. Tháng 1/1981, Chỉ thị 100 của Ban Bí thư ra đời, chủ trương khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động – mở ra bước đột phá quan trọng trong nông nghiệp, được xem là tiền đề cho công cuộc đổi mới.
Từ thực tiễn đó, dưới sự chủ trì của đồng chí Võ Chí Công, một tiểu ban nghiên cứu đã tiếp tục tổng kết kinh nghiệm, để đến năm 1988, Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị được ban hành. Khoán 10 lấy hộ gia đình làm đơn vị sản xuất tự chủ, giao quyền sử dụng đất lâu dài, cho phép nông dân tự do tiêu thụ sản phẩm.
Hiệu quả mang lại vô cùng to lớn: từ một quốc gia thiếu lương thực triền miên, chỉ sau một năm thực hiện Khoán 10 (1989), sản lượng lúa đạt 21,5 triệu tấn, Việt Nam lần đầu tiên xuất khẩu 1,2 triệu tấn gạo, từng bước trở thành một trong những nước xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới. Nông nghiệp trở thành trụ đỡ của nền kinh tế trong những năm đất nước khó khăn nhất.
Võ Chí Công với công tác lập hiến, lập pháp
Tháng 4/1987, đồng chí Võ Chí Công được bầu làm Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng. Trên cương vị này, đồng chí có đóng góp đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực lập hiến và lập pháp, nhất là việc sửa đổi Hiến pháp năm 1980 – yêu cầu tất yếu trong bối cảnh đổi mới và biến động sâu sắc của tình hình thế giới.
Quốc hội khóa VIII đã thành lập Ủy ban sửa đổi Hiến pháp, do đồng chí Võ Chí Công làm Chủ tịch. Với tinh thần trách nhiệm cao, đồng chí đã chỉ đạo tổ chức nhiều hội thảo khoa học, khảo sát thực tiễn, lắng nghe ý kiến của các tầng lớp nhân dân, nhằm xây dựng một bản Hiến pháp phù hợp với yêu cầu phát triển mới của đất nước.
Dưới sự chỉ đạo của đồng chí, Hiến pháp năm 1992 ra đời với nhiều điểm tiến bộ: khẳng định định hướng xã hội chủ nghĩa gắn với đổi mới; ghi nhận nguyên tắc nhà nước pháp quyền, đề cao quyền con người, quyền công dân; thừa nhận sự phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp; tăng cường vai trò giám sát của Quốc hội.
Trong nhiệm kỳ này, Quốc hội đã thông qua 31 luật, bộ luật và 60 nghị quyết; Hội đồng Nhà nước ban hành 43 pháp lệnh, góp phần xây dựng nền tảng pháp lý quan trọng cho tiến trình đổi mới và hội nhập.
Với trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, đồng chí Võ Chí Công đã để lại dấu ấn sâu đậm trên nhiều lĩnh vực: cách mạng, nông nghiệp, lập hiến và lập pháp. Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí là minh chứng tiêu biểu cho một nhà lãnh đạo luôn xuất phát từ thực tiễn, vì nhân dân, vì sự phát triển bền vững của đất nước.
