Võ Đại tướng qua ký ức người học trò

Từng tiếp xúc với cụ Lê Thanh Châu (đại tá quân đội về hưu, người học trò của Đại tướng), cụ nhấn mạnh: Cả trăm năm nay, “người quê miềng” (tiếng địa phương ở Lệ Thuỷ, gọi là “mình”) chưa thể nguôi quên và truyền tụng mãi sự “thông minh quá” của gia đình Đại tướng.

Theo cụ Châu, thân sinh của Đại tướng, cụ Võ Quang Nghiêm (cụ Nghiêm Cữu phẩm), một nhà nho, thầy giáo, thầy thuốc... sớm giác ngộ cách mạng, bị giặc Pháp bắt vào năm 1947, và hy sinh ở trong lao Thừa Phủ (Huế). Phụ mẫu của Đại tướng là bà Nguyễn Thị Kiên (quê Sơn Thuỷ- Lệ Thuỷ), một mẫu người phụ nữ công dung- ngôn hạnh- trung hậu- đảm đang. Thân sinh của bà là một trong những thủ lĩnh Cần Vương, nên anh em nhà Đại tướng cũng được thụ hưởng phần nào về cốt cách, khí tiết từ gia đình bên ngoại. Gia đình Đại tướng có 6 anh chị em, trước Đại tướng là anh đầu và 2 chị, sau có một em trai và gái. Gia đình Đại tướng có tiếng thông minh hơn người. Cụ Châu kể, người anh đầu của Đại tướng, do “thông minh quá”, cả nhà đều sợ đành phải cho uống mực để “bớt thông minh”...

Tuổi thơ Võ Nguyên Giáp ở quê nhà, suốt ngày cầm cuốn sách với niềm đam mê đọc, học. Cây khế hơn 115 năm tuổi ở sau nhà là một chứng tích mà Đại tướng thường trèo lên đó nằm đọc sách. Cụ Châu cho biết, sau khi vào Huế học, nhờ học giỏi quá, thầy giáo Nguyễn Chí Diễu kết nạp Võ Nguyên Giáp vào phong trào cách mạng. Từ đó sớm giác ngộ cách mạng, tiếp xúc tinh thần yêu nước của dân tộc từ khi còn rất trẻ, thủa chưa đến tuổi 15. Năm 1927- 1928 sau khi bị phát hiện hoạt động cách mạng, Võ Nguyên Giáp bị đuổi học về quê trong thời gian gần 2 năm.