Vỏ đạn pháo của xe tăng K63-85 số hiệu 704 chốt thép kiên cường

Trong hoạt động chiến đấu của bộ đội tăng Thiết giáp, tinh thần “đoàn kết hiệp đồng, lập công tập thể” đã tạo nên sức mạnh tổng hợp của mỗi kíp xe, mỗi phân đội. Đó là công sức của từng thành viên trong xe cũng trong công tác chuẩn bị chiến trường, đảm bảo kỹ thuật, hậu cần và sự phối hợp chặt chẽ của các phân đội pháo binh, công binh… Nhưng điều mà không ai có thể phủ nhận là kíp xe càng thành thạo kỹ, chiến thuật bao nhiêu thì trong chiến đấu càng có cơ hội lập công xuất sắc bấy nhiêu. Trong rất nhiều kíp xe như thế, không thể không nhắc tới kíp xe tăng K63-85 số hiệu 704 của Đại đội 1, Tiểu đoàn 66, Trung đoàn bộ binh cơ giới 202 trong trận đánh chống địch lấn chiếm vùng giải phóng tại Cửa Việt (Quảng Trị) ngày 28/1/1973. Chiến công của kíp xe đã để lại dấu ấn trong lịch sử bằng chiếc vỏ đạn pháo cỡ 85mm được lưu giữ tại Bảo tàng Lực lượng Tăng Thiết giáp. Xe tăng K63-85 số 704 được biên chế trong đội hình Đại đội 1, Tiểu đoàn 66, Trung đoàn bộ binh cơ giới 202 từ năm 1968. Ban đầu xe được dùng để huấn luyện tại đơn vị, sau đó được lệnh chuẩn bị tham gia chiến đấu. Ngày 27/12/1972, xe tăng 704 trong đội hình đơn vị hành quân từ Vĩnh Yên (Vĩnh Phúc) vào tới vị trí tập kết tại Vĩnh Linh (Quảng Trị). Được sự giúp đỡ của dân quân, du kích, bộ binh, đơn vị xe tăng đã xóa sạch các vết xích, đào hầm cho xe nên giữ được bí mật, an toàn tuyệt đối. Ngày 27/1/1973, sau khi Hiệp định Pa-ri được ký kết, quân đội Việt Nam Cộng hòa được Mỹ bật đèn xanh đã tiến hành “tràn ngập lãnh thổ” với mục đích lấn chiếm vùng giải phóng của ta trước khi Hiệp định có hiệu lực. Chúng cho xe tăng đi trước, bộ binh vác cờ theo sau, xe tăng đi đến đâu cắm cờ ngụy đến đấy.
Xe tăng M48 của Lữ đoàn Thủy quân lục chiến 147 Quân lực Việt Nam Cộng hòa bị bắn cháy tại Cửa Việt (28 -30/1/1973) - Ảnh Tư liệu. Nhận được lệnh của chỉ huy trung đoàn, Đại đội 1 đã đưa các xe bơi vượt sông Cửa Việt, tiến vào vị trí chiến đấu. Lúc này, đại đội có 01 xe tăng K63-85 số hiệu 704; 02 xe thiết giáp K63; 02 pháo cao xạ tự hành 23 mm, bố trí phòng ngự ở trận địa ven biển phía đông làng Hà Tây (nằm trong khu vực phòng ngự của Trung đoàn bộ binh 101, Sư đoàn 325), có nhiệm vụ đánh địch từ phía Nam lấn chiếm lên cảng Cửa Việt- một vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng thuộc phần đất phía đông huyện Triệu Phong (Quảng Trị) mới được ta giải phóng. Trong đội hình chiến đấu chỉ có xe tăng 704 có hỏa lực pháo 85mm, còn lại đều là súng máy 12,7mm; 14,5mm và súng bộ binh. Kíp xe gồm 4 thành viên: Thiếu úy Nguyễn Văn Khoán – Đại đội trưởng, trưởng xe; Hạ sĩ Nguyễn Thế Tường – lái xe; Hạ sĩ Hoa Xuân Toàn – Pháo thủ; Binh nhất Nguyễn Văn Khanh – nạp đạn kiêm điện đài. 1 giờ sáng ngày 28/1/1973, địch huy động hàng chục xe tăng, xe thiết giáp yểm trợ cho bộ binh, lợi dụng trời tối, men theo bãi cát mép nước biển và đường số 4 lên áp sát, bao vây các trận địa phòng ngự của ta. Trinh sát của đơn vị kịp thời phát hiện và báo cáo về Đại đội. Lập tức, xe tăng 704 và các xe trong đơn vị được lệnh chiến đấu. Lúc này trời còn rất tối, kính ngắm Têxa -16 của pháo tăng không sử dụng được vì hỏng đèn chiếu sáng chưa thay thế. Đại đội trưởng Nguyễn Văn Khoán đã ra lệnh ngắm bắn trực tiếp qua nòng pháo. Quả đạn 85mm đầu tiên bay qua tháp pháo chiếc xe tăng đi đầu của địch. Lợi dụng ánh sáng của viên đạn, pháo thủ Hoa Xuân Toàn hiệu chỉnh đường ngắm cho chiếc xe tăng địch nằm gọn trong vòng tròn miệng nòng pháo và ấn nút điện. Quả đạn pháo thứ 2 lao đi, chiếc xe tăng M48 của địch bốc cháy. Bị đánh bất ngờ, địch dùng pháo tăng và súng máy bắn dữ dội vào trận địa phòng ngự, mảnh đạn văng chan chát vào thân xe và chém các cành cây đổ xuống trùm kín xe, che khuất tầm quan sát. Dưới sự chỉ huy của Đại đội trưởng, kíp xe bình tĩnh ra ngoài xe chặt, dọn cành cây và tiếp tục trở vào xe, kiên quyết bám trụ chiến đấu.
Vỏ viên đạn pháo 85mm do xe tăng 704 bắn tiêu diệt xe tăng địch trong trận chiến đấu bảo vệ Cảng Cửa Việt ngày 28/1/1973 được lưu giữ tại Bảo tàng Lực lượng Tăng thiết giáp - Ảnh Bảo tàng Tăng thiết giáp. Trời sáng dần, kính ngắm Têxa-16 đã sử dụng được, chỉ trong một thời gian ngắn, pháo thủ Hoa Xuân Toàn liên tiếp bắn cháy thêm 2 xe M48, bắn bị thương 1 xe khác, phối hợp cùng hỏa lực của bộ binh Sư đoàn 325, buộc địch phải lùi lại. Thấy đội hình rối loạn và có biểu hiện rút lui, ngay lập tức, trưởng xe Nguyễn Văn Khoán ra lệnh truy kích, xe tăng 704 lao ra khỏi hầm, dẫn đầu đội hình, dùng hỏa lực súng máy tiêu diệt địch, cùng các phân đội trong đơn vị yểm trợ cho bộ binh truy kích địch. Riêng xe 704 đã tiêu diệt 50 tên địch, buộc địch phải rút lui ra xa để củng cố. Quân ta vẫn giữ vững được trận địa, kịp thời rút kinh nghiệm, sẵn sàng chuẩn bị chiến đấu trước những đợt tấn công tiếp theo của địch. Hành động chiến đấu kiên quyết, linh hoạt của xe tăng 704 đã tạo điều kiện cho trận địa phòng ngự của kíp xe Đại đội 1 và bộ binh Sư đoàn 325 giành lại thế chủ động đánh địch. Riêng xe tăng 704 với 8 quả đạn đã tiêu diệt 5 xe tăng M48 và bắn bị thương 2 xe tăng khác của địch. Nhưng trong trận đánh ác liệt của ngày hôm sau, khi xuất kích tiến công, xe tăng 704 đã trúng đạn pháo của địch, Đại đội trưởng Nguyễn Văn Khoán và nạp đạn viên Nguyễn Văn Khanh hy sinh; Pháo thủ Hoa Xuân Toàn và lái xe Nguyễn Thế Tường bị thương nặng phải chuyển về tuyến sau điều trị. Đến thời điểm này, Đại đội 1 cũng tổn thất nặng, cả đơn vị chỉ còn 1 xe thiết giáp K63 số 059 nhưng đã chiến đấu kiên cường, mưu trí, bẻ gãy các đợt tấn công của địch, góp phần bảo vệ vùng giải phóng. Với những chiến công xuất sắc đó, xe tăng K63-85 số 704 đã góp phần không nhỏ vào bề dày thành tích của đơn vị và được tặng thưởng Huân chương chiến công giải phóng hạng Nhì. Đặc biệt, ngày 23/9/1973, Đại đội 1, Tiểu đoàn 66 vinh dự được Mặt trận dân tộc Giải phóng miền Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Pháo thủ Hoa Xuân Toàn vinh dự được thay mặt kíp xe 704 đi dự và báo cáo thành tích tại Đại hội mừng công Binh chủng Thiết giáp lần thứ 7./.Tuấn Trung