Võ Duy Dương[1827-1866]
Ông Võ Duy Dương là con trai thứ ba trong một gia đình nông dân ở thôn Cũ Lâm Nam, thuộc phủ Tuy Viễn, trần Bình Định (nay là thôn Nam Tượng, xã Nhơn Tân, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định), sinh năm 1827, em ruột của anh hùng chồng Pháp là Vô Duy Tân. Tương truyền ông rất khoẻ mạnh và giỏi võ nghệ, được bà con tôn là Ngũ lĩnh Dương.
Năm 1857, hưởng ứng chính sách khai hoang của Nguyễn Tri Phương, ông vượt biển vào Nam tìm đến đất Ba Giồng ven Đồng Tháp Mười (nay thuộc ba huyện: Châu Thành, Cai Lậy, Cái Bè, tỉnh Tiền Giang), quan hệ với nông dân, điển chủ, danh Nho địa phương để tìm chỗ cho cuộc chiêu dân, khai hoang lập ấp.
Tháng 2 năm 1859, Pháp đánh thành Gia Định. Ông cùng Thủ khoa Nguyễn Hữu Huân, lập Đội Nghĩa ứng kéo về Gia Định đánh Pháp. ông được phong chức Chánh quân đạo. Thành Gia Định vỡ, ông vượt biển về kinh, bái yêt vua Tự Đức hiền kề đuối giặc. Ông được điều về Quảng Nam đẹp cuộc nổi dậy của người Thạch Bích và được phong hàm Chánh bát phẩm Thiên hộ vào năm 1860.
Tháng 5/1861, ông được sung vào phái bộ của Khâm phải quân vụ Đỗ Thúc Tịnh vào Nam với nhiệm vụ chiêu mộ nghĩa dông chồng giặc. Trong một thời gian ngắn, ông mộ được gần 1000 nghĩa dòng và được phong chức Quán cơ. Ông đóng quân ở Bình Cách, liên kết với Trương Định ở Gò Công, Trần Xuân Hoà (phủ Cậu) ở Thuộc Nhiêu và Đỗ Thúc Tịnh ở Mỹ Quý. Đầu năm 1862, quân Pháp đột kích căn cử Thuộc Nhiêu, Trần Xuân Hoà bị bắt và tự tử, ông tiếp tục cuộc kháng chiến đến khi Đô Thúc Tịnh hy sinh, Nguyễn Hữu Huân bị bắt, mới rút về Bình Cách.
Trương Định được phong làm Bình Tây Tướng quân và Vô Duy Dương làm Chánh để độc, Nguyễn Hữu Huân (sau khi bị bắt đã tìm cách trồn thoát) làm Phó Đề độc.
Lực lượng nghĩa quân đánh nhiều trận, gây cho quân Pháp nhiều tổn thất. Đến năm 1864, Trương Định hy sinh, Thiên hộ Dương rút quân về Tháp Mười xây dựng căn cứ. Năm 1865, nghĩa quân đánh vào Cái Bè, Cái Thia, Cai Lậy, Mỹ Qui, nhất là trận Mỹ Trà khiến Phó đô đốc Rozé phải đưa viện binh từ Sài Gòn xuồng ứng cứu.
Tháng 4/1866, De Lagrandière tập trung quân chia làm ba mũi tấn công vào Đồng Tháp Mười. Sau gần mười ngày quân thảo với giặc, Thiên hộ Dương ra lệnh rút lui về biên giới và Cái Thia (Cái Bè).
Tháng 11, Thiên hộ Dương vượt biến về Kinh, đến cửa Thần Mẫu (Cần Giờ), bất ngờ ông bị Lý Sen, một tên cướp biển giết chết.
Thiên hộ Dương nằm xuống, nhưng tên tuổi và sự nghiệp chồng giặc giữ nước của ông mãi mãi gắn chặt với mảnh đất Đồng Tháp Mười anh hùng. Để tưởng nhỏ người anh hùng cô công giữ nước, từ lâu nhân dân đã xây dựng đền thờ tưởng niệm tại Gò Tháp, hàng năm có hàng trăm ngàn người đền kính bái. Tên ông được đặt cho trường trung học phổ thông và con đường trong thành phố Cao Lãnh (Đồng Tháp) và chợ Thiên Hộ ở xã Hậu Mỹ, huyện Cái Bè (Tiên Giang).
