Võ Duy Dương (1827–1866) – Người anh hùng giữ vững căn cứ Đồng Tháp Mười

Võ Duy Dương, thường được gọi là Thiên Hộ Dương, sinh năm 1827 tại Bình Định. Ông là một thủ lĩnh tiêu biểu trong phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp ở Nam Bộ vào nửa sau thế kỷ XIX. Năm 1857, ông vào Nam tham gia khai hoang, lập ấp và gắn bó với người dân vùng Đồng Tháp Mười. Khi thực dân Pháp tấn công thành Gia Định năm 1859, ông cùng Nguyễn Hữu Huân tập hợp nghĩa quân, đứng lên chống lại quân xâm lược. Sau đó, ông tiếp tục chiêu mộ lực lượng, củng cố các căn cứ và tổ chức kháng chiến tại vùng Đồng Tháp Mười.

Trong quá trình đấu tranh, Võ Duy Dương phối hợp với Đốc binh Nguyễn Tấn Kiều cùng nhiều tướng lĩnh và nghĩa sĩ xây dựng căn cứ Gò Tháp thành một trung tâm kháng chiến quan trọng. Vùng Đồng Tháp Mười có địa hình sông rạch, đầm lầy và lau sậy phức tạp, tạo điều kiện để nghĩa quân tổ chức phòng thủ và chống lại những cuộc tiến công của quân Pháp. Năm 1865, nghĩa quân mở nhiều hoạt động tiến công, trong đó có trận đánh đồn Mỹ Trà vào tháng 7. Trước sự phát triển của phong trào, quân Pháp mở cuộc tiến công lớn vào căn cứ vào năm 1866. Dù nghĩa quân chiến đấu quyết liệt, căn cứ cuối cùng vẫn bị thất thủ.

Sau khi căn cứ bị phá vỡ, Võ Duy Dương tìm cách tiếp tục kháng chiến và rời vùng Đồng Tháp Mười. Ông qua đời năm 1866 khi đang trên đường di chuyển, trong hoàn cảnh được các tư liệu lịch sử ghi chép chưa hoàn toàn thống nhất về chi tiết cuối đời. Dù cuộc đấu tranh không giành được thắng lợi, ông vẫn trở thành biểu tượng của tinh thần chống ngoại xâm ở Nam Bộ. Ngày nay, tên tuổi Thiên Hộ Dương được tưởng nhớ tại khu di tích Gò Tháp, Đồng Tháp. Cuộc đời ông cho thấy lòng yêu nước, sự gắn bó với nhân dân và ý chí bảo vệ quê hương có thể trở thành sức mạnh duy trì cuộc kháng chiến ngay cả khi phải đối mặt với đối thủ vượt trội về quân sự.