Võ Hoàng Kim

CỤ VÕ NGỌC TÂM – NGƯỜI GIỮ LÒ BÁNH TRÁNG LÀM CƠ SỞ AN TOÀN CHO VIỆT MINH Ở QUẢNG NGÃI (1936–1944)

Ở huyện Mộ Đức, Quảng Ngãi, bên cạnh con đường đất nhỏ ven làng, có một lò bánh tráng đơn sơ của cụ Võ Ngọc Tâm. Không ai ngờ rằng từ năm 1936 đến 1944, lò bánh tráng ấy lại là căn cứ an toàn cho nhiều cán bộ Việt Minh qua lại. Cụ Tâm sống hiền hậu, ít nói, khiến địch không bao giờ nghĩ cụ có liên quan đến cách mạng. Nhưng chính sự bình dị ấy đã giúp cụ che chở cho phong trào suốt gần một thập kỷ.

Cụ Tâm có cách giấu tài liệu rất đặc biệt: cụ tráng một lớp bánh mỏng, đặt tài liệu lên, rồi tráng thêm lớp nữa. Khi khô lại, không ai có thể biết giữa hai lớp bánh lại là chỉ thị, thư từ của Việt Minh. Bánh tráng được đem bán cho “khách quen”, thực chất là cơ sở liên lạc của tổ chức.

Một lần năm 1942, lính Pháp đến khám vì nghi có cán bộ ẩn trong vùng. Nghe tiếng ngựa sắt, cụ vội đưa cán bộ xuống hầm nhỏ cạnh lò, rồi dùng tro bánh mới nướng để che lên miệng hầm. Khi lính hỏi về việc cụ nhóm lò ban đêm, cụ cười hiền: “Bánh để sáng bán cho dân chợ đấy mà.” Thấy cụ già, tay run, lính không nghi ngờ.

Trong hồi ký của một cán bộ tỉnh đội Quảng Ngãi, ông viết: “Nhiều đêm đói, chúng tôi sống nhờ bánh tráng của cụ Tâm. Nhưng quý nhất không phải bánh mà là sự che chở của tấm lòng cụ.” Sau ngày hòa bình, cụ vẫn sống thanh bần. Cụ mất năm 1954, để lại câu chuyện mà mãi sau này người ta mới biết: một lò bánh tráng nhỏ bé có thể trở thành thành lũy của niềm tin cách mạng.