Võ Hồng Tuyên - Huyền thoại trinh sát ngoại biên và những chiến công thầm lặng bên kia vĩ tuyến

Trong hàng ngũ những người lính mang quân hàm xanh, Đại tá Võ Hồng Tuyên – nguyên Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng Hà Tĩnh, một trong những trinh sát kỳ cựu của lực lượng Công an nhân dân vũ trang (CANDVT) Hà Tĩnh – đã vinh dự được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ký Sắc lệnh số 128/LCT vào ngày 25 tháng 8 năm 1970 để phong tặng danh hiệu cao quý: “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”. Phần thưởng vinh quang ấy đến với ông khi ông còn mang quân hàm Chuẩn úy, chiến đấu trong đội hình Đại đội 2, CANDVT Hà Tĩnh, vì những chiến công đặc biệt xuất sắc trên mặt trận bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Anh hùng Võ Hồng Tuyên sinh ngày 1 tháng 9 năm 1938 tại xã Lộc Yên, huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh. Ông là một trinh sát ngoại biên dày dạn kinh nghiệm, mưu trí và can trường, người đã liên tục lăn lộn qua những địa bàn hiểm trở, gian khổ nhất, luôn chủ động có mặt ở những mũi nhọn then chốt để mang về những chiến thắng oanh liệt. Chỉ tính riêng trong 10 năm đầu cống hiến cho binh nghiệp, ông đã liên tục nhận được những danh hiệu xứng đáng: 2 năm liền là Chiến sĩ giỏi, 4 năm là Chiến sĩ thi đua, 2 năm là Chiến sĩ quyết thắng, cùng với một Huân chương Chiến công hạng Nhì.

Đầu tháng 5 năm 1961, trước yêu cầu cấp bách của tình hình chiến trường nhằm phối hợp với lực lượng chức năng của nước bạn Lào điều tra, làm rõ các hoạt động phá hoại của các đối tượng đội lốt tôn giáo và bọn phỉ; đồng thời vận động nhân dân xây dựng cơ sở cách mạng, thiết lập mạng lưới đặc tình và củng cố tình đoàn kết sắt son với cán bộ, nhân dân nước bạn, Ban Chỉ huy CANDVT Hà Tĩnh đã quyết định tung 4 trinh sát ưu tú gồm Nguyễn Đình Luyện, Lê Khắc Biện, Võ Hồng Tuyên và Phan Văn Lan vào hai tổ công tác ngoại biên.

Đến cuối năm 1961, Ban Chỉ huy tiếp tục điều động Đại đội 1 sang tăng cường cho các bản Na Pê, Lạc Xao, Căm Cợt nhằm phối hợp với lực lượng bạn tiễu phỉ, trừ gian, kiến tạo hệ thống chính quyền cơ sở. Trong những ngày bám trụ tại Na Pê, lực lượng CANDVT Hà Tĩnh đã hiệp đồng chặt chẽ với các chiến sĩ Lào, đánh trả quyết liệt và bẻ gãy 2 cuộc tập kích quy mô của bọn phỉ, buộc chúng phải tháo chạy nhục nhã. Sau 3 tháng củng cố, khi tình hình vùng biên tạm thời ổn định, Đại đội 1 nhận lệnh rút quân về nước. Riêng 2 Tổ trinh sát Đường 8 và Đồn Bản Giàng vẫn được lệnh ở lại giữ chốt, nhận nhiệm vụ mới là thọc sâu nắm bắt toàn bộ di biến động của các toán gián điệp đội lốt tôn giáo và lực lượng phỉ tại Thà Khẹc. Trong đợt mật vụ này, Tổ trinh sát Đường 8 đã lập công xuất sắc khi phát hiện và kịp thời phối hợp cùng phía bạn ngăn chặn thành công âm mưu lôi kéo Việt kiều từ Thái Lan trở về Lào để hoạt động gián điệp của hai đối tượng linh mục Hữu và Long Xẻng.

Ngày 5 tháng 9 năm 1962 trở thành một mốc son chói lọi trong dòng chảy lịch sử hữu nghị đặc biệt giữa hai Đảng, hai Nhà nước và hai dân tộc Việt Nam - Lào. Sau những thắng lợi giòn giã trên cả hai mặt trận quân sự và ngoại giao, Hiệp định Giơ-nevơ năm 1962 về Lào chính thức được ký kết, thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước, mở ra một chương mới đầy hứa hẹn. Vận mệnh của hai quốc gia từ đây càng gắn bó khăng khít, nhân dân hai nước thực sự trở thành những người bạn chiến đấu "chia ngọt sẻ bùi", "đồng cam cộng khổ", những người đồng chí, anh em ruột thịt trên cùng một chiến tuyến chống kẻ thù chung.

Thế nhưng, kẻ thù không dễ dàng cam chịu. Từ tháng 12 năm 1962 đến tháng 11 năm 1963, từ cứ điểm Nậm Thơn, địch lồng lộn điều động gần một đại đội quân lính hòng đánh chiếm lại các vùng Na Hang, Na Hao nhằm phá hoại vùng hậu phương an toàn của bạn. Lực lượng lính Coong-le phối hợp chặt chẽ với lính Phu-mi liên tục tăng cường các hoạt động quấy rối, ráo riết cướp đất đóng đồn bốt, dựng sân bay dã chiến để tiếp tế lương thực, khí tài. Chúng rải khoảng 800 quân đóng chốt khắp các bản làng, mưu mô trà trộn vào cơ sở của bạn để điều tra tình báo, thẳng tay bắn giết cán bộ, cưỡng bức bắt lính, cướp bóc tài sản và cấm đoán, phong tỏa đường sá không cho người dân đi lại.

Trước tình thế hiểm nghèo đó, cuối năm 1963, Ban Chỉ huy CANDVT Hà Tĩnh quyết định điều động thêm các đồng chí Phan Như Luân, Nguyễn Xuân Cầm, Phan Văn Bân và Phạm Văn Tân sang chi viện cho 2 Tổ trinh sát. Nhiệm vụ của họ là phải khẩn trương sưu tra, lập bằng được hồ sơ chính trị, binh yếu địa chí tại các vùng Xã Tơơng, Na Pê, Nậm Vẹo (bao quát 31 trên tổng số 43 bản làng). Đi sâu nghiên cứu, xác minh và phân loại kỹ lưỡng từng đối tượng xã hội cũng như địa hình phức tạp của hai tỉnh Bolikhamsai và Khăm Muộn, hai tổ trinh sát đã nắm chắc mọi nguồn tin, cung cấp kịp thời tình hình hoạt động của địch để cùng phía bạn vạch kế hoạch tác chiến, ổn định tình hình an ninh chính trị, giúp nhân dân phấn khởi, tin tưởng trở lại lao động sản xuất.

Tháng 6 năm 1964, Bộ Tư lệnh CANDVT ra chỉ thị khẩn, lệnh cho tất cả các đơn vị nâng cao tinh thần cảnh giác, tăng cường chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, xây dựng phương án bảo vệ vẹn toàn biên giới nội địa, chuẩn bị chủ động đối phó với các bước leo thang mới của địch.

Đến tháng 10 năm 1964, trước những chuyển biến phức tạp của chiến trường, Võ Hồng Tuyên cùng các đồng chí Nguyễn Thụy, Phan Văn Sâm và Nguyễn Văn Bàng được Ban Trinh sát CANDVT Hà Tĩnh giao trọng trách sang giúp bạn Lào với vai trò cố vấn quân sự tối cao, trong đó Võ Hồng Tuyên được chỉ định làm Tổ trưởng. Trong tất cả các cuộc họp mật tại các bản, phía bạn luôn trân trọng mời ông tham dự để đóng góp ý kiến chiến lược. Chứng kiến sự tận tụy của ông, đồng chí Xiêng Mun – Ủy viên Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Bí thư Tỉnh ủy Khăm Muộn – trong một hội nghị quan trọng đã xúc động ôm chặt lấy Võ Hồng Tuyên và nói: “Đồng chí còn trẻ mà gan dạ, thông minh quá. Đồng chí sang đây chịu đói, chịu rét, phải ngủ rừng sâu, cán bộ và nhân dân Lào thương đồng chí nhiều lắm”. Để hỗ trợ công tác, đồng chí Xiêng Mun đã đích thân tặng riêng cho Võ Hồng Tuyên một chiếc đài bán dẫn để kịp thời cập nhật tin tức thời sự.

Trong suốt những năm tháng nếm mật nằm gai làm nhiệm vụ quốc tế cao cả trên đất bạn, bằng tài thao lược quân sự thiên bẩm, Võ Hồng Tuyên vừa làm tốt vai trò cố vấn, vừa trực tiếp tay súng chỉ huy lực lượng liên quân tổ chức nhiều trận tập kích táo bạo, làm hoang mang tinh thần binh lính địch và rung chuyển cả hệ thống đồn bốt của chúng dọc đường biên. Tháng 2 năm 1965, đáp ứng đề nghị của phía bạn, Võ Hồng Tuyên trực tiếp chỉ huy lực lượng trinh sát CANDVT Hà Tĩnh kết hợp cùng một trung đội thuộc Tiểu đoàn 927 (Quân khu 4) và hai tiểu đoàn dân quân Lào tiến hành trinh sát, vạch sơ đồ tác chiến. Đúng 5 giờ sáng ngày 13 tháng 2 năm 1965, Võ Hồng Tuyên phát lệnh nổ súng đánh úp. Sau chưa đầy một giờ giao tranh nghẹt thở, liên quân đã tiêu diệt tại chỗ 9 tên địch, ép buộc 52 tên khác phải giơ tay đầu hàng vô điều kiện.

Thắng lợi giòn giã này đã khiến hệ thống phòng phòng thủ của địch dọc biên giới lung lay, chúng hoảng sợ không dám nghênh ngang đi khủng bố dân lành như trước. Tháng 4 năm 1965, Võ Hồng Tuyên và Phan Lan tiếp tục được đồng chí Phò Xiêng Mun (lúc này là Bí thư Tỉnh ủy Bolikhamsai) cùng đồng chí Khăm Thoong (Trưởng ty Công an Căm Cợt) mời đến mật bàn kế hoạch triệt hạ đại đội phỉ khét tiếng do tên Bun Thăn cầm đầu, kẻ đang dùng vũ lực khống chế các khu vực Nậm Huội, Pun Nhọt, Na Thoi, Na Đối và Bản Phoòng. Đúng 4 giờ sáng ngày 21 tháng 4 năm 1965, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Võ Hồng Tuyên, Đội công tác ngoại biên CANDVT Hà Tĩnh và Trung đội vũ trang của bạn đã bí mật khép chặt vòng vây, nổ súng tiêu diệt 3 tên, bắt sống 9 tên đầu sỏ, đập tan hoàn toàn toán phỉ khét tiếng, số còn lại hoảng loạn tháo chạy vào rừng sâu.

Chiến công nối tiếp chiến công, ngày 25 tháng 1 năm 1967, trong một chuyến tuần tra trinh sát, Võ Hồng Tuyên cùng 2 đồng đội phát hiện hai chiếc trực thăng địch bay lượn nghi vấn, trong đó có một chiếc hạ thấp độ cao xuống vùng Nậm Vẹo nhưng tuyệt nhiên không hề bắn phá. Bằng nhạy bén tình báo, ông nhận định địch vừa bí mật thả gián điệp, biệt kích xuống vùng biên giới. Ngay trong đêm, Võ Hồng Tuyên lập tức gặp đồng chí Khăm Thoong để vạch phương án phối hợp truy tìm. Ngày 26 tháng 1 năm 1967, lực lượng liên quân đã phát hiện ra dấu vết bãi đáp của trực thăng tại một đồi tranh, cùng nhiều dấu giày bốt và lương thực dã chiến bỏ lại. Ông bàn với Khăm Thoong và Thào Kẹo siết chặt vòng vây.

Ròng rã từ ngày 27 tháng 1 đến ngày 4 tháng 2 năm 1967, các mũi trinh sát phối hợp cùng lực lượng chi viện của Đồn Biên phòng 93 đã bao vây, tóm gọn toàn bộ 11 tên biệt kích, thu giữ toàn bộ vũ khí, khí tài quân dụng một cách an toàn tuyệt đối. Toán gián điệp, biệt kích sừng sỏ này mang biệt danh “Hadley”, do tên ác ôn Lê Văn Ngung cầm đầu. Từ thắng lợi vang dội này, một chuyên án tình báo mang bí số “K50” đã được xác lập. Dưới sự chỉ đạo nghiệp vụ sắc bén của Cục Phản gián, từ năm 1967 đến tháng 6 năm 1970, ta đã bóc trần hoàn toàn ý đồ chiến lược của Lầu Năm Góc đối với tuyến Đường 8 và hành lang biên giới Việt - Lào, thực hiện đòn câu nhử ngoạn mục, thu giữ một lượng lớn lương thực, phương tiện chiến tranh, vũ khí và đài vô tuyến của địch.

Nếm trải ngần ấy năm sống và chiến đấu hiểm nguy trên đất bạn Lào, Anh hùng Võ Hồng Tuyên đã có tới 3 lần bị địch bao vây, lùng sục ráo riết hòng tiêu diệt bằng được. Thế nhưng, bằng tài trí phi thường cùng sự yêu mến, tin tưởng, đùm bọc chở che của nhân dân Lào anh em, người chiến sĩ trinh sát kiên trung ấy đều mưu trí vượt qua mọi nghịch cảnh một cách an toàn, viết nên một huyền thoại bất tử nơi biên cương.