VÕ LAI – NGƯỜI CHỈ HUY GIỮ VỮNG TRẬN ĐỊA GIỮA VÒNG VÂY

5 giờ 30 phút sáng ngày 18 tháng 12 năm 1965.

Bầu trời xã Bình Thuận, Bình Định rung chuyển bởi tiếng bom và pháo.

Sau những đợt oanh kích dữ dội, từng tốp máy bay lên thẳng xuất hiện, đưa quân Mỹ đổ xuống khu vực vừa được giải phóng.

Ở phía dưới, một đại đội bộ đội địa phương Bình Định đã sẵn sàng.

Nhưng lúc ấy, đại đội trưởng lại đi vắng.

Người đứng ra trực tiếp chỉ huy trận đánh là Võ Lai.

Từ người thanh niên vùng tạm chiếm đến chiến sĩ giải phóng

Võ Lai sinh năm 1939, dân tộc Kinh, quê tại xã Bình Giang, huyện Bình Khê, tỉnh Bình Định.

Ông lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu truyền thống cách mạng. Bà con trong gia đình tham gia hoạt động cách mạng, cả ba anh em đều gia nhập bộ đội.

Cuối năm 1959, Võ Lai bí mật rời vùng địch tạm chiếm, lên căn cứ tham gia lực lượng vũ trang.

Tháng 1/1960, ông nhập ngũ và trở thành một trong những chiến sĩ giải phóng đầu tiên của tỉnh Bình Định.

Qua chiến đấu, từ một người lính trẻ, Võ Lai từng bước trưởng thành thành cán bộ chỉ huy.

Theo tư liệu, ông đã tham gia 48 trận, trực tiếp diệt 40 đối phương và thu 2 súng.

Nhưng trận đánh thể hiện rõ nhất bản lĩnh chỉ huy của Võ Lai diễn ra vào cuối năm 1965.

Trận đánh bắt đầu từ hai ngày trước

Ngày 16/12/1965, đơn vị của Võ Lai hành quân đến xã Bình Thuận, một địa bàn vừa được giải phóng.

Nhiệm vụ của họ là giúp nhân dân củng cố cơ sở và xây dựng làng chiến đấu.

Ngay khi tới nơi, đơn vị không chờ địch xuất hiện mới chuẩn bị.

Các cán bộ, chiến sĩ lập tức nghiên cứu địa hình và xây dựng những phương án chống càn.

Sự chuẩn bị ấy chỉ hai ngày sau đã phát huy tác dụng.

Rạng sáng 18/12, đối phương bắt đầu tiến công.

Bom và pháo trút xuống.

Sau đó, trực thăng xuất hiện để đổ quân.

Đại đội trưởng không có mặt tại đơn vị.

Trong tình thế ấy, Võ Lai phải đưa ra quyết định.

Hai chiếc trực thăng bị bắn rơi ngay khi đổ quân

Võ Lai nhanh chóng chỉ huy các phân đội chiếm lĩnh những vị trí đã chuẩn bị từ trước.

Thay vì chỉ nằm lại trận địa chờ bộ binh đối phương tiến đến, ông cho lực lượng cơ động đánh trực tiếp vào đội hình trực thăng đang đổ quân.

Theo tư liệu, 2 máy bay lên thẳng bị bắn rơi khi chưa kịp đổ hết quân.

Nhưng đó mới chỉ là đợt đầu.

Phía bắc trận địa xuất hiện lực lượng lên tới 5 đại đội Mỹ.

Võ Lai lập tức điều thêm lực lượng đến đánh chặn.

Quan sát diễn biến chiến trường, ông dự đoán đối phương sẽ tiếp tục đổ quân xuống hướng tây nam, từ đó tạo thế bao vây.

Ông quyết định phải giành vị trí trước.

Giữa lúc bom đạn vẫn đang dội xuống, Võ Lai trực tiếp dẫn một phân đội vượt qua khu vực nguy hiểm, nhanh chóng chiếm địa hình có lợi.

Phán đoán của ông chính xác.

Lực lượng đối phương tiếp tục đổ xuống ngay phía trước.

Nhưng lần này, bộ đội của Võ Lai đã chờ sẵn.

Một ngày giữa vòng vây

Sau khi chịu tổn thất, lực lượng Mỹ giãn đội hình và dần hình thành thế bao vây đại đội.

Trận chiến kéo dài suốt ngày.

Võ Lai không ở cố định tại sở chỉ huy.

Theo tư liệu mô tả, ông “như một con thoi”, liên tục di chuyển dưới làn đạn giữa các phân đội.

Chỗ nào gặp khó khăn, ông đến kiểm tra.

Hướng nào chịu sức ép lớn, ông trực tiếp đôn đốc.

Khi tinh thần chiến sĩ bị thử thách bởi những đợt tiến công liên tiếp, Võ Lai động viên anh em giữ vững vị trí.

Nhiều đợt tiến công bị đánh lui.

Trận địa vẫn được giữ vững.

Theo thành tích được ghi trong tư liệu, sau một ngày chiến đấu, đại đội đã tiêu diệt 376 lính Mỹ và bắn rơi 10 máy bay lên thẳng.

Nhưng với người chỉ huy, nhiệm vụ chưa kết thúc khi tiếng súng tạm ngừng.

Đến tối, nhận lệnh rút khỏi khu vực, Võ Lai tổ chức đơn vị đưa toàn bộ thương binh và tử sĩ ra khỏi trận địa về vị trí an toàn.

Bị thương vẫn ở lại chỉ huy

Tháng 4/1966, Võ Lai tiếp tục tham gia một trận đánh với lực lượng Nam Triều Tiên tại xã Bình An.

Một lần nữa, ông không chỉ đứng phía sau điều hành.

Võ Lai đi sát từng phân đội, vừa trực tiếp chiến đấu vừa tổ chức lực lượng xuất kích, giành giật từng vị trí.

Khoảng 10 giờ, ông bị thương ở cổ.

Máu ra nhiều.

Đồng đội muốn đưa ông về phía sau.

Võ Lai không đồng ý.

Ông tiếp tục ở lại trận địa chỉ huy chiến đấu cho tới tối.

Khi nhận được lệnh chuyển đơn vị ra ngoài, Võ Lai lại tổ chức cho bộ đội đưa thương binh và nhân dân đến nơi an toàn.

Hai trận đánh tiêu biểu cho thấy một nét nhất quán trong cách chỉ huy của ông: bám sát chiến sĩ, xử trí linh hoạt và không rời nhiệm vụ trong thời điểm khó khăn nhất.

Từ chiến sĩ giải phóng đầu tiên đến Anh hùng

Không chỉ trong chiến đấu, Võ Lai còn được ghi nhận về tác phong xây dựng đơn vị, chấp hành kỷ luật và quan hệ với nhân dân.

Ông sống khiêm tốn, giản dị, quan tâm đồng đội và thường xung phong nhận những nhiệm vụ khó khăn.

Từ người thanh niên bí mật rời vùng tạm chiếm cuối năm 1959, Võ Lai đã trưởng thành thành Đại đội phó Tiểu đoàn 52, bộ đội địa phương tỉnh Bình Định.

Ông được tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì.

Ngày 17/9/1967, Võ Lai được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.

Trong câu chuyện về Võ Lai, trận đánh ngày 18/12/1965 là dấu ấn đặc biệt.

Giữa một cuộc đổ bộ đường không quy mô lớn, khi người chỉ huy đại đội vắng mặt, ông đã nhận lấy trách nhiệm, dự đoán hướng tiến công, cơ động lực lượng và cùng đồng đội chiến đấu suốt một ngày.

Từ người lính trẻ rời vùng tạm chiếm đi theo cách mạng, Võ Lai đã trở thành người chỉ huy đứng vững giữa vòng vây – một người lính của quê hương Bình Định được tôi luyện ngay trong những thời khắc khốc liệt của chiến trường.