Võ Minh Triết – Người chỉ huy trận đánh Trung tâm Huấn luyện Quang Trung đêm Mậu Thân 1968
Đêm 30 rạng 31/1/1968, trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân, Đại tá Võ Minh Triết, khi đó là Trung đoàn trưởng Trung đoàn Bộ binh 1, Sư đoàn 9, được giao chỉ huy lực lượng tiến công Trại Huấn luyện Quang Trung ở Hóc Môn. Để đưa quân từ Tây Ninh về đúng thời điểm, ông cùng Trung tướng Nguyễn Thới Bưng tổ chức đưa gần 300 chiến sĩ Tiểu đoàn 3 bằng đường sông thay vì hành quân bộ. Sau khoảng 6 giờ di chuyển, lực lượng đã cập bến gần mục tiêu và nổ súng đúng thời điểm. Trận đánh sau đó kéo dài thành cuộc chiến giữ địa bàn Thới Tam Thôn trong nhiều ngày.
Thời kỳ lịch sử
Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước – Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 – chiến trường Sài Gòn – Gia Định, hướng Hóc Môn – Quang Trung.
1. Người chỉ huy đứng trước một bài toán khó
Cuối tháng 1/1968, Sư đoàn 9 được giao nhiệm vụ tiến về Sài Gòn.
Một trong những mục tiêu quan trọng trên hướng tiến quân là Trại Huấn luyện Quang Trung ở Hóc Môn.
Đây là một cơ sở huấn luyện quân sự lớn của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Theo hồi ức của Đại tá Võ Minh Triết, thời điểm đó trong trại có khoảng 8.000 tân binh cùng một tiểu đoàn bảo an bảo vệ.
Nhiệm vụ được giao cho Trung đoàn Bộ binh 1.
Nhưng ngay lập tức xuất hiện một vấn đề:
Làm thế nào để đưa quân từ căn cứ ở Tây Ninh tới Quang Trung đúng thời điểm nổ súng?
Nếu hành quân bộ, riêng thời gian di chuyển đã mất khoảng bốn ngày.
Mà trận đánh phải bắt đầu đúng giờ.
Chậm một phút cũng có thể làm mất yếu tố bất ngờ.
2. Một chiếc tàu chở gạo và kế hoạch bất ngờ
Võ Minh Triết cùng Nguyễn Thới Bưng đi nghiên cứu địa bàn.
Hai người nhận thấy đường bộ quá nguy hiểm và mất nhiều thời gian.
Sau đó, Nguyễn Thới Bưng ghé nhà một cơ sở cách mạng tên Mười Bị ở Bến Củi.
Ông đề nghị mượn một chiếc tàu chở gạo.
Chiếc tàu dân sự ấy trở thành phương tiện vận chuyển quân.
Đây là một quyết định táo bạo.
Thay vì để hàng trăm chiến sĩ hành quân qua những tuyến đường có nhiều đồn bốt, họ sẽ đi bằng đường sông.
Vừa nhanh hơn.
Vừa kín đáo hơn.
Và quan trọng nhất:
có thể đưa quân đến sát mục tiêu trước giờ nổ súng.
3. Gần 300 người lên tàu
Chiều 30 Tết.
Trời bắt đầu chập choạng tối.
Bộ đội lần lượt lên tàu.
Con tàu không đủ chỗ cho toàn bộ lực lượng.
Một đại đội phải ở lại.
Cuối cùng, gần 300 chiến sĩ Tiểu đoàn 3 được đưa lên tàu, hướng về Quang Trung.
Không khí trên tàu chắc chắn rất khác một cuộc hành quân thông thường.
Không tiếng động lớn.
Không đèn sáng.
Không ai biết phía trước sẽ xảy ra chuyện gì.
Nhưng tất cả đều hiểu:
Đây là chuyến đi để kịp bước vào một trận đánh đã được định trước thời điểm.
Con tàu lặng lẽ di chuyển trên sông.
Mỗi phút trôi qua đều có ý nghĩa.
4. Sáu giờ thay cho bốn ngày
Điều may mắn đã xảy ra.
Con tàu không gặp lực lượng tuần tra trên đường đi.
Sau khoảng 6 giờ, bộ đội cập bến an toàn ngay gần Trại Huấn luyện Quang Trung.
Một hành trình mà nếu đi bộ có thể mất bốn ngày đã được rút xuống chỉ còn vài giờ.
Đó chính là yếu tố tạo nên sự bất ngờ.
Gần 300 người đã nằm sát mục tiêu.
Đối phương chưa kịp nhận ra lực lượng lớn đang tiến đến.
Võ Minh Triết và những người chỉ huy chỉ còn chờ thời điểm.
0 giờ.
5. 0 giờ – Quang Trung nổ súng
Đúng thời điểm đã định.
Tiếng súng vang lên.
Lực lượng Tiểu đoàn 3 bất ngờ tiến công Trại Huấn luyện Quang Trung.
Theo hồi ức của Võ Minh Triết được Báo Sài Gòn Giải Phóng đăng lại, lực lượng trong trại bị bất ngờ, một bộ phận tháo chạy và hàng trăm người ra hàng.
Yếu tố bất ngờ đã phát huy tác dụng.
Một mục tiêu lớn bị đánh trúng ngay thời điểm mở màn của cuộc tổng tiến công.
Đối với lực lượng tiến vào từ hướng Tây Bắc, Quang Trung là một bàn đạp quan trọng.
Nhưng chiếm được mục tiêu chỉ mới là bước đầu.
Bởi khi trời sáng, tình hình hoàn toàn thay đổi.
6. Khi pháo binh phản kích
Ban ngày, lực lượng đối phương từ Đồng Dù và Tây Ninh vẫn còn nguyên lực lượng.
Họ bắt đầu phản kích bằng hỏa lực mạnh.
Lực lượng của Võ Minh Triết phải rút về Thới Tam Thôn.
Nhưng rút khỏi Quang Trung không có nghĩa là trận đánh kết thúc.
Ngược lại, một nhiệm vụ mới được giao:
Phải giữ Thới Tam Thôn.
Đây là địa bàn có vị trí quan trọng, nằm gần khu vực Củ Chi và có thể trở thành bàn đạp cho lực lượng tiến công vào Sài Gòn.
Trận đánh từ một cuộc tập kích nhanh chóng chuyển thành cuộc chiến giữ địa bàn.
7. Tám ngày đêm giữ Thới Tam Thôn
Từ mùng 1 đến mùng 8 Tết.
Suốt 8 ngày đêm, lực lượng của Trung đoàn Bộ binh 1 liên tục giao chiến với đối phương.
Hỏa lực đối phương rất mạnh.
Thương vong tăng lên.
Nhưng theo lời kể của Võ Minh Triết, lực lượng vẫn cố gắng giữ địa bàn cho đến khi có đơn vị khác vào thay thế.
Đây là phần ít được nhắc đến khi nói về trận Quang Trung.
Người ta thường nhớ đến khoảnh khắc chiếm được mục tiêu.
Nhưng với những người trực tiếp chiến đấu, giữ được địa bàn sau khi chiếm mới là thử thách lớn.
Một trận đánh chỉ vài giờ có thể kéo theo nhiều ngày chiến đấu.
Một thắng lợi ban đầu có thể biến thành cuộc chiến tiêu hao.
Và những người lính phải sống trong điều kiện đó từng ngày.
8. Người chỉ huy và những người lính
Võ Minh Triết sau này nhớ lại rằng những ngày chiến đấu ấy vẫn như mới xảy ra.
Những người lính không có Tết như những gia đình bình thường.
Không bánh chưng.
Không bánh tét.
Không thịt gà.
Theo hồi ức được đăng trên SGGP, trong những ngày ở Thới Tam Thôn, bộ đội có lúc phải ăn thịt ngựa do gia súc bị chết trong các trận pháo kích.
Đó là một chi tiết rất đời thường.
Nhưng chính những chi tiết như vậy khiến câu chuyện về Mậu Thân không chỉ còn là những mũi tên trên bản đồ.
Đằng sau mỗi mũi tiến quân là những con người.
Họ đói.
Họ mệt.
Họ mất đồng đội.
Nhưng vẫn phải tiếp tục chiến đấu.
9. Một người chỉ huy tiếp tục bước vào trận chiến
Sau đợt 1, Võ Minh Triết tiếp tục tham gia đợt 2 của Xuân Mậu Thân.
Ông chỉ huy một cánh quân tiến về Biệt khu Thủ đô.
Lực lượng được chia làm hai hướng.
Một cánh đi từ đường Cách Mạng Tháng Tám.
Một cánh đi từ đường 3-2.
Mục tiêu là tạo thế bao vây.
Một cánh quân bị chặn tại Ngã tư Bảy Hiền.
Cánh còn lại tiến đến khu vực Chợ Cá trên đường 3-2 và giao chiến dữ dội.
Điều đó cho thấy trận Quang Trung không phải một sự kiện tách biệt.
Nó nằm trong cả một chuỗi hoạt động của Sư đoàn 9 trên hướng Sài Gòn.
Lời kết
Đêm 30 Tết năm 1968.
Một chiếc tàu chở gạo lặng lẽ đi trên sông.
Trên tàu là gần 300 người lính.
Họ không đi một hành trình dài bốn ngày như dự kiến.
Họ đến mục tiêu chỉ sau khoảng sáu giờ.
Và đúng thời điểm đã định, Quang Trung nổ súng.
Đằng sau trận đánh ấy là một quyết định táo bạo của những người chỉ huy: thay đổi phương thức hành quân để giành lấy yếu tố bất ngờ.
Nhưng câu chuyện không kết thúc khi mục tiêu bị đánh chiếm.
Nó tiếp tục ở Thới Tam Thôn.
Tám ngày đêm.
Những trận phản kích.
Những người lính lần lượt ngã xuống.
Và một người chỉ huy phải đưa lực lượng của mình giữ từng tấc đất cho đến khi có đơn vị khác đến thay.
Đại tá Võ Minh Triết sau này kể lại những ngày ấy không phải như một câu chuyện xa xôi, mà như một ký ức vẫn còn nguyên.
Bởi chiến tranh có thể lùi xa hơn nửa thế kỷ.
Nhưng những người từng bước qua nó thường không bao giờ thực sự quên được.
Ngày nay, vùng Hóc Môn – Quang Trung đã hoàn toàn thay đổi.
Những con đường đông đúc, nhà cửa và khu dân cư đã phủ lên những địa danh từng là chiến trường.
Không còn tiếng pháo.
Không còn những chuyến tàu bí mật đưa quân trong đêm.
Nhưng câu chuyện về Võ Minh Triết và trận Quang Trung vẫn đáng được kể lại – không chỉ như một trận đánh trong Xuân Mậu Thân, mà như câu chuyện về một người chỉ huy đã phải tìm ra cách đưa quân đến đúng giờ, rồi tiếp tục đứng vững khi trận chiến chuyển sang một giai đoạn khốc liệt hơn.
Một trận đánh có thể bắt đầu bằng một tiếng súng. Nhưng để đi đến được tiếng súng ấy, người lính có thể phải vượt qua cả một hành trình dài.
Tư liệu chính: Báo Sài Gòn Giải Phóng ghi theo lời kể của Đại tá Võ Minh Triết; tư liệu của TP.HCM và Quân đội nhân dân xác nhận Sư đoàn 9 là lực lượng đánh Trung tâm Huấn luyện Quang Trung trong Xuân Mậu Thân 1968.
